Skip to content Skip to navigation

Bilirsen Çok İşe Yarar, Bilmezsen Toprak Olur Gider

25/05/2015 - 13:10

Bu projede elde ettiğimiz yapıştırıcı özellikteki maddenin, piyasada satılan her iki yapıştırıcıdan daha etkili, kullanışlı, ucuz, sağlıklı ve doğal olduğunu gördük.

Giriş

Yapıştırıcı, malzemeleri bir arada tutan madde olarak tanımlanır. Yapışma iki yüzeyin, moleküller, iyonlar ve atomlar arası etkileşimden dolayı oluşan çekim kuvvetleriyle bir arada tutturulması olarak tanımlanır. Yapıştırıcılar sıvı, katı, macun, bant gibi birçok fiziksel şekilde olabilir.  Yapıştırıcıların kullanımı çok eski tarihlere dayanır. Yapıştırıcı olarak kullanılan ilk malzemenin tarihi MÖ 4000 yıllarına kadar uzanmaktadır. Arkeolojik çalışmalar ilkel kabilelerin çömlekleri ağaç özsuyundan elde ettikleri yapıştırıcı reçine ile birleştirdikleri ortaya çıkmıştır. 1700’lü yıllarda yapıştırıcılar yaygın kullanılmaya başlanmıştır. Yapıştırıcılar en genel olarak iki gruba ayrılabilirler:

1) İnorganik yapıştırıcılar

2) Organik yapıştırıcılar

a) Doğal yapıştırıcılar

b) Sentetik yapıştırıcılar

Bilindiği gibi lif levha, yonga levha ve kontrplak gibi odun esaslı malzemelerin üretiminde ham petrol artıklarından elde edilen sentetik kimyasal maddelerden üretilen fenol formaldehit reçinesi gibi önemli reçinelerin kullanılması gittikçe büyük bir önem arz etmektedir. Oysa ki, bu tip tutkalların yaygın kullanımlarına paralel olarak fiyatlarında büyük artış olması, yakın gelecekte kıtlıklarının söz konusu olması ve ekolojik olarak da olumsuz etkileri ortaya çıkmıştır. Bu tutkallara alternatif olabilecek ve sentetik tutkalların istenmeyen yönlerinden kurtulmak için son zamanlarda özellikle Amerika, Japonya ve bazı Avrupa ülkelerinde yıllık lignoselülozik artık bitkilerden tutkal üretilmesi için yoğun çalışmalar yapılmaktadır. Ülkemizde yaygın olarak bulunan yıllık bitki artıklarını en akılcı bir şekilde kullanmak, üretiminde fazla enerji gerektiren ve dolayısıyla çevre kirlenmesine neden olan fosil kaynaklı hammaddeler yerine yenilenebilir ve güneş enerjisi ile üretilebilen doğal hammaddelerin kullanılmasını sağlamak, emisyon yoluyla çevre kirliliği yapan fenol ve formaldehit gibi kimya endüstrisinde sıkça kullanılan kimyasallara alternatif maddeler sunmak ve gittikçe azalan ve buna paralel olarak fiyatları artan sentetik fenol-formaldehit reçinesi yerine yenilenebilir lignoselülozik maddeleri kullanmak ülke ekonomisine çevre kirliliği açısından büyük faydalar sağlayacaktır.

Amacı

"Bilirsen Çok İşe Yarar, Bilmezsen Toprak Olur Gider" isimli rojemizin amacı Muş dağlarında bulunan yerel adı dağ sakızı (Chondrilla juncea L.) olan bitkiden elde ettiğimiz özden doğal yapıştırıcı elde etmektir.

Yöntem

Bu çalışmada, Muş ilinin dağlık bölgesinde dağ sakızı olarak bilinen bitkiyi, daha sonra 100. Yıl Üniversitesinde sayın Dr. Süleyman Mesut PINAR tarafından tür tespiti yapılarak  bilimsel adı Chondrilla juncea L., Türkçe adı: Çengel sakızı, Akhindibağ, Sakızlı hindibağ, Çıtlık(Sivas), Çöpkanak(Silifke), Karakavuk(konya), Karakavut(Bilecik), Sakız otu(Çanakkale), Sütlü ot(Bartın) olarak bilinen bitkinin salgıladığı beyaz renkteki sütsü salgıdan  doğal yapıştırıcı elde ettik. Proje çalışması için Muş iline bağlı Dumlusu köyüne gittik. Burada bulduğumuz bitkinin üst kısmını kesip sütsü renkteki yapıştırıcı özelliğindeki özü aldık. Daha sonra yapıştırma işlemi kâğıt ve tahta numunelerine oda sıcaklığında uygulanmıştır. Yapıştırma işlemi uygulanan numunelerin hepsi yapışma ve kuruma işlemlerinden sonra değişik sıcaklıklardaki ortamlarda bekletilmiştir. -5 °C derece ile + 30 °C dereceye kadar olan sıcaklık aralığında 24 saat süre ile bekletilen numuneler, nemli ortamda tutulup ayrıca suya sokulup bir dakika bekletilmiştir. 

Sonuç ve Tartışma

Yaklaşık 200 N basınç altında, oda sıcaklığında 120 dakika boyunca farklı sentetiz yapıştırıcılarla yaptığımız karşılaştırma sonucu, Muş dağlarında bulunan yerel adı dağ sakızı (Chondrilla juncea L.) olan bitkisinden elde ettiğimiz süt rengindeki sakızın diğer iki yapıştırıcıdan daha iyi bir performans gösterdiği, aynı zamanda doğal, sağlıklı ve ucuz bir yapıştırıcı olduğu görülmüştür.  

Kaynaklar

1. www.basvurular.meb.gov.tr/bubenimeserim/projebankasi.aspx

2. M. Said FİDAN, Murat ERTAŞ, M. Hakkı ALMA, Orman Ürünleri Sanayisinde Sentetik Tutkallara Alternatif Olarak Doğal Tutkalların Kullanılması, III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, Cilt: V Sayfa: 1743-1753, 20-22 Mayıs 2010.

3. Marancı, Ş., Metal Plastik Birleştirmelerde Ara Yüzey İncelemesi, Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniveristesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Makina Mühendisliği Ana Bilim Dalı, 2009.

4. www.tubitak.gov.tr/

Ekip Tanıtımı

Yusuf Emre Kalsın

Emrah Yılmaz

İbrahim Koç

İlgili İçerikler

Malzeme Bilimi

Günümüzde yaygın olarak kullanılan lityum iyon piller pek çok bakımdan sorunlu. Örneğin kullanılan lityum iyon pillerin sadece %5’i geri dönüştürülüyor. 

Malzeme Bilimi

Brown Üniversitesinde çalışan Robert Hurt ve arkadaşları sivrisineklere karşı koruma sağlayan grafen tabanlı bir kumaş geliştirdi. 

Malzeme Bilimi

Bir grup araştırmacı, üzerine ışık tutulduğunda kasılan bir tür polimer (tekrar eden birimlerden oluşan zincir biçimli uzun molekül) geliştirdi. Ağırlıkları kaldırmayı başarabilen malzemeden yapay kas üretiminde yararlanılabilir.

Malzeme Bilimi

Her yıl milyonlarca araba lastiği kullanılamaz hale geliyor. Çöplüklerde ve atık depolarında biriken bu lastikler hem çevreyi kirletiyor hem de sağlığı tehdit ediyor. Üstelik esnek ve dirençli oldukları için doğada yok olmaları çok uzun yıllar alıyor.

Malzeme Bilimi

Uluslararası bir araştırma grubu bir tür örümcek ipeğinin neme maruz kaldığında kısaldığını ve büküldüğünü keşfetti. Gelecekte örümcek ipeği kullanarak yapay kaslar üretmek mümkün olabilir. Dr. Dabiao Liu ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Science Advances’ta yayımlandı.

Malzeme Bilimi

Northwestern Üniversitesi’nden bir grup araştırmacı, kendini onaran metal kaplaması geliştirdi. Malzeme çizildikten, kazındıktan ya da çatladıktan sonra sadece saniyeler içinde kendini onarabiliyor. 

Malzeme Bilimi

Aralarında ODTÜ öğretim üyesi Dr. Sezer Özerinç'in de yer aldığı uluslararası bir araştırma grubu, kendi geliştirdikleri bir yöntemi kullanarak özel bir nikel folyo üretti. Yapısı ve yoğunluğu ahşaba benzediği için metal ahşap olarak adlandırılan malzeme çelik kadar güçlü.

Malzeme Bilimi

ABD’deki Sandia Ulusal Laboratuvarı’nda çalışan bir grup araştırmacı tarafından üretilen platin (Pt) - altın (Au) alaşımının dünyanın aşınmaya karşı en dayanıklı malzemesi olduğu düşünülüyor.

Malzeme Bilimi

Çoğunluğu Türk bilim insanlarından oluşan bir grup araştırmacı ısıya duyarlı görüntüleme sistemlerinden gizlenmeyi sağlayan bir çeşit yüzey malzemesi tasarlayıp üretti.

Malzeme Bilimi

Kaliforniya Üniversitesi San Diego’da çalışan bir grup bilim insanı, üç boyutlu esnek elektronik cihazlar üretmek için yeni bir yöntem geliştirdi.