Skip to content Skip to navigation

Ağzımızın Bukalemun Mikropları

Dr. Özlem Kılıç Ekici
12/12/2014 - 09:31

Ağız boşluğu, hem yumuşak hem de katı yüzeyleri birlikte barındırması, yüzeyleri yıkayan tükürük ve diş eti oluk sıvısının varlığı ve dış ortama açık olmasından dolayı çok fazla mikroorganizma içerir. Ağızda bulunan mikroorganizmaların çoğu, biyofilm olarak adlandırılan bir yüzeye yapışık halde bulunur ve çoğunlukla bakterilerden ve az sayıda mayalardan oluşur. Çok temiz olmayan bir ağızda, tek bir dişteki bakteri sayısının 100 milyon - 1 milyar arasında olduğu belirtiliyor.

Ağız boşluğunda patojenik yani hastalık yapan türlerle, zararsız yani diğer mikroorganizmalarla destekleyici etkileşim halinde olan kommensal türler yan yana yaşar. Ancak, kommensal türler ortamdaki değişikliklere ya da kişinin yetersiz ağız hijyenine bağlı olarak patojen hale gelebilir. Ağzımızın içindeki mikroorganizmalar arasındaki bu tür mikrobiyal kaymalar çok çeşitli hastalıklara yol açabilir. Sağlıklı durumdan hastalıklı duruma geçilmesine ortamdaki farklı bakterilerin varlığı, türler arasındaki sayısal oranların değişmesi, özel türlerin yoğunluğunun artması, genetik duyarlılık nedeniyle bağışıklık sisteminin yanıt verme hızındaki değişiklikler ve çevresel faktörler de neden olabilir.

Yapılan çalışmalarda periodontal yani dişlerin etrafındaki sağlıklı ve hastalıklı bölgelerdeki bakteri topluluğuna ait 160.000’den fazla farklı gen, “gen ifadesi” yöntemiyle incelenmiş. Amaç sağlıkla ve hastalıkla ilgili türlerin karşılaştırılması ve mikrobiyal kaymaların çeşitli hastalıklar üzerine etkisinin incelenmesi. Çalışmada metagenomik yaklaşımla (tek bir bakteri genomunun incelenmesi yerine doğal çevrelerinden alınan mikrop topluluklarının genomlarının bir bütün olarak incelenmesi) ağız ekosistemindeki mikroorganizma topluluğunun karmaşık metabolik yapısı araştırılmış. Sonuçta kişinin sağlıklı veya hastalıklı olma durumunda ağız boşluğundaki bakterilerin metabolizmalarını değiştirdikleri anlaşılmış. Örneğin bir bakteri türü normalde fruktoz ile beslenirken konakçısı hasta olduğunda farklı bir şeker molekülüyle beslenmeye başlıyor. Bakterilerin, sağlıklı veya hastalıklı olma durumumuza bağlı olarak neden farklı metabolik davranışlar sergilediğini tam olarak anlamak için çalışmalar tüm hızıyla devam ediyor.

Tüm bu çalışmalar tamamlandığında uzmanlar özellikle diş eti iltihabının, şeker hastalığının ve bazı sindirim sistemi hastalıklarının teşhisinde kullanılabilecek bazı özel genler bulmayı hedefliyor.

1

İlgili İçerikler

Biyoloji

Mağaralar, ağaç kovukları, madenler, tavan araları ve çatılar... Bunlar tünedikleri yerlerden sadece birkaçı. Geceleri avlanmalarının yanı sıra dünyadaki tek uçan memeli de onlar. Evet, yarasalar! Yarasalar da tıpkı inek, fare, kedi, tavşan, yunus gibi yavrularını emzirerek büyütür.

Biyoloji

Türkiye’de Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde sınırlı bir alanda yaşayan çöl varanı (Varanus griseus griseus) dünyada Suriye, Filistin, Ürdün ve Irak gibi ülkelerde görülür. Yetişkin olanları çoğunlukla sarı-turuncu renktedir ve vücutlarında siyah geniş çizgiler bulunur.

Biyoloji

Dünya Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından 2018 yılında açıklanan Kırmızı Liste’ye göre nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan kelaynaklar artık “Tehlike Altında” kategorisinde.

Biyoloji

Avustralya’nın kuzeybatısında yer alan Christmas Adası’nda her yıl inanılmaz bir göç serüveni yaşanıyor. Bu göçün başkahramanı olan Christmas Adası kırmızı yengeci adadaki 14 yengeç türünden en ilgi çekeni.

Biyoloji

Yeryüzündeki en ağır organizma olan Titreyen Dev’in küçülmeye başladığı1990’lı yılların sonlarında fark edilmişti. Paul Rogers ve arkadaşları Titreyen Dev’in küçülmesinin sebeplerini belirlemek için bir çalışma yürüttü.

Biyoloji

2015 yılında Darıca Hayvanat Bahçesi’ne daha önce Türkiye’deki herhangi bir hayvanat bahçesinde karşılaşmadığımız bir hayvan geldi. Bu canlının adı tembel hayvan. Peki, tembel hayvanların neden bu şekilde isimlendirildiğini bilmek ister misiniz?

Biyoloji

İnsanlar dışında başka canlılar da belirli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılar inşa ediyor. Bu yazıda size tasarım ve mühendislik alanında “uzman” bazı hayvanları tanıtmaya çalışacağız.

Biyoloji

Bir gün yolda yürürken düştünüz. Pantolonunuz yırtıldı, dizinizde ve ellerinizde yaralar oluştu. Pantolonu yama yaparak kullanılabilir hale getirdiniz. Peki ya diziniz ve elleriniz?

Biyoloji

Alışverişlerde vaktimizin çoğu gıda reyonlarında hangi ürünün daha sağlıklı olduğuna karar vermekle geçiyor. Kimi zaman doğru kararlar veriyor kimi zamansa “Acaba gerçekten ne yiyoruz?” sorusuyla eve dönüyoruz.

Biyoloji

Günümüzde olduğu gibi geçmiş yıllarda da genç bilim insanları önemli çalışmalara imza atıyordu. Hatta genç yaşlarda önemli çalışmalarda yer alarak en saygın bilim ödüllerinden biri olan Nobel Ödülü’nü kazanan bilim insanları da var.