Skip to content Skip to navigation

Antarktika Günlükleri VIII

Dr. Bülent Gözcelioğlu
14/04/2016 - 16:04

Antarktika’nın insan etkisinden en uzak kıta olduğu düşünülür. Peki, gerçekten öyle mi? Deniz ve okyanus ekosistemlerini tehdit eden kirletici türlerinden biri de kalıcı organik kirleticiler. Tarımda ve elektrik devrelerinde kullanılan kimyasallar ile katran, fuel oil gibi petrol türevleri kalıcı organik kirleticilerin örneklerindendir. Bir kısmı doğada bulunmayan, insanlar tarafından üretilen bu kimyasallar, modern dünyada giderek çeşitleniyor. Üstelik kalıcı organik kirleticiler atmosfer yoluyla çok uzak yerlere taşınabiliyor.

Antarktika’da tarımsal ve endüstriyel faaliyet yapılamıyor. Buna rağmen kıtada kalıcı organik kirleticilerin ve ağır metallerin (canlı dokuda bir görevi olmayan kadmiyum, kurşun ve cıva) varlığına işaret eden bulgular var. Bu kirleticilerin deniz sedimentlerindeki (tortul tabaka) ve canlı dokularındaki miktarlarının belirlenmesi, atmosferik hareketlerle nasıl taşındıkları ve ne şekilde biriktikleri konusunda bilgi verir.

Ekibimizde kirlilik araştırmalarını Doç. Dr. Halim Aytekin Ergül (Kocaeli Üniversitesi) yürütüyor. Dr. Ergül, Antarktika’daki Galindez Adası kıyılarında ve çevresinde 20 ile 45 m arasında değişen derinliklerdeki deniz tabanı yüzeylerinden kum, çamur ve balık örnekleri aldı. Analizler, son zamanlarda kıtaya ulaşan ve tarımsal mücadelede kullanılan kimyasallar (pestisitler) ile kazalar ve tam yanmama olayları sonucunda çevreye yayılan kimyasalların yoğunlukları ve kıtaya nasıl ulaştıkları konusunda bilgi verecek. Dr. Ergül, ayrıca deniz sedimentlerindeki canlı kaynaklı madde (biyojenik madde) birikimi üzerinde de çalışmalar yapacak.

Atmosferdeki oksijenin yarısına yakınını üreten ve atmosfere salınan karbondioksitin yaklaşık üçte birini soğuran fitoplankton gruplarının büyük bir kısmı Antarktika çevresindeki Güney Okyanusu’nda yaşıyor. Bu canlıların silisyum içeren kabukları (silika iskelet) zamanla deniz sedimentlerinde birikir. Dolayısıyla deniz sedimentlerini analiz ederek küresel iklim değişikliğinin fitoplankton gruplarının tür çeşitliliği, boyutları, sayıları ve ağılıklarında sebep olduğu değişiklikleri incelemek mümkün.

Fotoğraflar: Bülent Gözcelioğlu

İlgili İçerikler

Ekoloji / Çevre Bilim

İnsanların toprağı ekip biçmeyi öğrenmeleri, yerleşik hayata geçip gelişmiş uygarlıklar kurmalarına imkân sağladı. Bu devrim niteliğinde bir değişimdi. Sonraki yıllarda insanların beslenme ihtiyacını karşılamak için tarımsal verimin artırılması amacıyla farklı yöntemler geliştirildi.

Ekoloji / Çevre Bilim

Tırmanma; yürüme, koşma ve sıçrama gibi insanların hareketle ilgili en temel becerileri arasında yer alır. Aslında tırmanma becerisini hayatımızın çoğu alanında kullanırız. Örneğin evlerde ayaklı merdivenlere, parklarda demir çubuklara, bahçede ağaçlara veya spor salonlarında halatlara tırmanırız.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde eylül ayında objektiflerinizi çevrenizdeki tarihî mekânlara odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #TarihîMekânlar etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi. 

Ekoloji / Çevre Bilim

Bir grup araştırmacının Science’ta yayımladıkları bir makaleye göre, iklim değişikliğiyle savaşmanın en iyi yolu ağaç dikmek olabilir. Çünkü ağaçlar fotosentez sırasında atmosferdeki karbondioksiti tüketirken oksijen ve besin üretiyor. 

Ekoloji / Çevre Bilim

İspanya Castilla-La Mancha Üniversitesinden bir grup araştırmacı iklim değişikliğine bağlı olarak dünyanın ortalama sıcaklığı arttıkça İber Yarımadası’ndaki ağaç eşek arılarının vücut ve kanat büyüklüklerinin azaldığı belirlendi.

Ekoloji / Çevre Bilim

Otuzun üzerinde mikrobiyolog yakın zamanlarda Nature Reviews Microbiology’de bir makale yayımladı. Bilim insanları, küresel iklim değişikliği ile ilgili çalışmalarda mikroorganizmaların dikkate alınmamasının büyük bir hata olduğunu söylüyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Denizde yüzenler için en tehlikeli doğal olgulardan biri çeken akıntı. Her yıl çok sayıda insan çeken akıntı nedeniyle hayatını kaybediyor. Ülkemizde özellikle Karadeniz kıyılarında ortaya çıkan çeken akıntı nedir, nasıl fark edilir, çeken akıntıya kapılan yüzücüler ne yapmalıdır?

Ekoloji / Çevre Bilim

Sanayi tesislerinde, taşıtlarda, ev ve iş yerlerinde enerji elde etmek için çoğunlukla kömür, doğal gaz ve petrol gibi fosil yakıtlar kullanıyoruz. Fosil yakıtların yakılması sonucu ise atmosfere sera gazları salınıyor. Atmosferdeki karbondioksit (CO2), metan (CH4), diazot monoksit (N2O) ve ozon (O3) gazları da sera etkisine önemli katkıda bulunur.

Ekoloji / Çevre Bilim

Yakın zamanlarda yapılan bir araştırma, Afrika orman filleri nedeniyle zarar gören ormanlardaki ağaçların zaman içinde gövdelerinin daha çok genişlediğini ve genel olarak kök, dal, yaprak ve tohumlarının daha çok büyüdüğünü gösteriyor. 

Ekoloji / Çevre Bilim

Havaların ısınmasıyla birlikte birçoğumuz tatil planları yapmaya başladık. Kimimiz tatil için deniz, kum ve güneşin bir arada olduğu sahil kesimlerine giderken kimimiz el değmemiş ağaçların ve yaban hayatın bir arada olduğu ormanlık alanları tercih ediyor.