Skip to content Skip to navigation

Antarktika Günlükleri XIX

Dr. Bülent Gözcelioğlu
05/06/2016 - 09:13

Antarktika’da Türk Araştırma Üssü

Türkiye’nin Antarktika’da üs kurması, ülkemizin çıkarları, Antarktika’nın politik durumu vb. ile ilgili konulara değinmeden önce Antarktika’yla ilgili ansiklopedik bilgileri hatırlayalım. Antarktika 14 milyon km2 ’lik yüzölçümüyle Türkiye’nin 17, Avrupa’nınsa 1,5 katı kadar büyüklükte. Kıtanın neredeyse tamamının buzla kaplı olduğunu söylemiştik. Antarktika’da hem kara hem de deniz buzları var. Kara kısmında buz kalınlığı ortalama 1,8 km, bu kalınlık en fazla 4,8 km kadar olabiliyor. Karadaki buzun hacmi ise yaklaşık 30 milyon km3. Bu sayı Dünya’daki buzun %90’ının Antarktika’da olduğunun da işareti. Üstelik Dünya’daki içilebilir tatlı suyun %70-%85’ine karşılık geliyor. Küresel iklim değişikliği bu rezervi tehdit ediyor. Deniz buzlarının kışın kapladığı toplam alan 18 milyon km2 iken yazları 4 milyon km2 ’ye kadar düşüyor. Isınma önlenemezse hem kara hem de deniz buzları erimeye devam edecek gibi görünüyor. Bilimsel araştırmalar biyoloji, fizik, kimya, deniz bilimleri, yer bilimleri, balıkçılık, tıp, genetik, hava, uzay ve meteoroloji bilim dallarında disiplinler arası olarak yapılıyor.

Türkiye’nin Antarktika’daki varlığını devamlı hale getirebilmek için araştırma üssü kurması gerekli. Kıtadaki 109 araştırma üssünün hemen hemen yarısı Antarktika Yarımadası denilen bölgede. Antarktika’da faaliyet gösteren araştırma üsleri yaz aylarında ya da tüm yıl faaliyet gösterecek şekilde inşa edilmiş. Kurulan ilk üsler genellikle 20-50 kişi kapasiteli. Denizyolu ile ulaşım sağlanabiliyor, ancak kara ya da havayoluyla ulaşım imkânı çok kısıtlı. İstasyonların enerji ihtiyacının büyük bir kısmı rüzgâr türbinlerinden sağlanıyor. Bunun yanı sıra fuel oil de yakıt olarak kullanılıyor. Kıtada geçtiğimiz yüzyılda üs kurmaya başlayan ülkelerin üsleri görece daha iyi yerlerde. Örneğin Rusya’nın Vostok Gölü’nde üssü var. Üstelik 1957’de kurulmuş. Bu göl 4 km kalınlığında bir buz tabakasının altında ve atmosferle bağlantısı yüz binlerce yıl önce kopmuş. 2012’de bu göle sondajla ulaşılmış. Rusya’nın bu araştırmalarını sadece bilim dünyasına duyurdukları kadarıyla biliyoruz. İngiltere’nin ve ABD’nin de başka buzaltı göllerinde üsleri var. Hatta ABD’ye ait bir araştırma üssü aktif bir yanardağın eteğinde kurulu. Bu bölgeler Antarktika’da yaşam için görece daha uygun alanlar. Peki, eğer gerçekleşirse ülkemiz nerede üs kurabilir? Başlangıç olarak Antarktika Yarımadası çevresinde araştırma gemisinin kolayca girip çıkabileceği doğal bir liman üs için uygun olabilir. Daha sonra belki ikinci, üçüncü üs kıtanın kuzeyinde ya da başka yerlerinde kurulabilir. Antarktika’da bazı bölgeler koruma alanı ilan edilmiş. Hiçbir ülke bu bölgelere üs kuramıyor. Kıtada enerji ihtiyacını rüzgâr türbinlerinden sağlayan, verimliliği ve etkinliği artırılmış yeni nesil üs üniteleriyle donatılmış bir Türk üssünün olması hepimizin hayali.

İlgili İçerikler

Ekoloji / Çevre Bilim

Kışın yapılacak doğa etkinliklerinde yazın kullandığımız ekipmanlara bazı ilaveler yapmamız gerekir. Bunlardan en önemlileri termos, tozluk, güneş gözlüğü, eldiven ve başımızı korumak için bere veya kar maskesidir (balaklava).

Ekoloji / Çevre Bilim

Eskiden beri insanlar tarafından değerli bir mücevher olarak kullanılan doğal incilerin çoğunun kaynağı denizde yaşayan istiridyelerdir. İstiridyeler yumuşakçalar şubesinde yer alan, denizde yaşayan kabuklu canlılardır.

Ekoloji / Çevre Bilim

Havaların soğumasıyla birlikte doğa kabuğuna çekilir ve yeryüzü -özellikle de yüksek kesimler- karla kaplanır. Bu durum kışın doğayı keşfedemeyeceğimiz anlamına gelmemeli. Kış mevsiminde de doğada yapabileceğimiz farklı etkinlikler var.

Ekoloji / Çevre Bilim

İlki 2017 yılında gerçekleştirilen Antarktika yolculuğumuzun üçüncüsü 3. Ulusal Antarktika Bilim Seferi kapsamında 17 kişilik Türk araştırma ekibi Antarktika’ya doğru yola çıktı.

Ekoloji / Çevre Bilim

Uluslararası bir araştırma grubunun Proceedings of The National Academy of Sciences (USA)’da yayımladığı sonuçlar, Antarktika’daki yıllık buz kütlesi kaybının 40 yıl öncesine göre altı kat arttığını gösteriyor.

Ekoloji / Çevre Bilim

Finlandiya’da bir şirket ahşap işlenirken ortaya çıkan talaş ve yenilenebilir doğal bir yapıştırıcının birleşiminden oluşan ve biyolojik olarak çözünebilen bir malzemeden pipet üretti.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde doğanın ve canlıların kışa hazırlandığı kasım ayında objektiflerinizi sonbaharın çevrenizdeki etkilerine odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #MevsimSonbahar etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi.

Ekoloji / Çevre Bilim

Dünya nasıl nefes alıyor hiç merak ettiniz mi? Bu soruya “Ormanlar sayesinde” şeklinde cevap vermek yanlış olmaz. Ormanlar dünyanın en önemli oksijen kaynaklarındandır.

Ekoloji / Çevre Bilim

Sonbaharın son ayındayız. Daha eğik açıyla gelen güneş ışınları etkisini kaybetmeye başladı, ağaçlar tüm yapraklarını neredeyse döktü, ekinlerin çoğu hasat edildi, evlerimizdeki kış hazırlıkları ise tamamlanmak üzere.

Ekoloji / Çevre Bilim

Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde Prof. Dr. Levent Kurnaz küresel ısınmanın iklim üzerindeki etkilerinden bahsediyor.