Skip to content Skip to navigation

Aralık Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
04/12/2018 - 11:27

Gökyüzünde en kolay fark edilen takımyıldızlardan biri olan Avcı (Orion) Takımyıldızı, kış aylarında Kuzey Yarımküre’de gökyüzünün en önemli simgelerindendir. Bu nedenle de kış mevsiminin gelişinin habercisi olarak kabul edilir. Avcı Takımyıldızı çok sayıda parlak yıldıza ev sahipliği yapıyor. Avcı’nın “bacağındaki” Rigel ve kırmızı tonlardaki rengiyle gökyüzünde kolayca fark edebileceğiniz Betelgöz bu yıldızlardan ikisi. Avcı Takımyıldızı’nın en kolay ayırt edilebilen özelliklerinden biri Avcı’nın "kemerini” oluşturan ve gökyüzünde çıplak gözle bile fark edilebilen yan yana sıralanmış haldeki üç yıldız. Avcı’nın kemerinin hemen altında, Avcı’nın “kılıcındaki” ışıltı ise Orion Bulutsusu.

ESO/M.McCaughrean ve ark. (AIP)

Orion Bulutsusu’nun orta kısmını gösteren bu fotoğraf, Avrupa Güney Gözlemevi Çok Büyük Teleskop (VLT) tarafından çekilen görüntülerin birleştirilmesi ile elde edildi.

Orion Bulutsusu gökadamızdaki en aktif yıldız oluşum bölgelerinden biri ve binlerce genç yıldıza ev sahipliği yapıyor.

Ay, 12 Aralık’ta Dünya’ya en uzak, 24 Aralık’ta ise Dünya’ya en yakın konumda. Bu konumlardayken Ay ve Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 405.175 km ve 361.050 km.

Merkür, aralık ayında gün doğumundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde parlak bir şekilde görülebilir. Merkür 15 Aralık’ta en büyük batı uzanımı konumunda. Bu konumdayken Merkür’ün uzanım açısı yani Dünya’dan Merkür’e ve Dünya’dan Güneş’e giden doğrultular arasındaki açı 21 derece. Gözlem için hayli uygun konumda olduğu bu tarihte Merkür’ü Güneş’in doğuşundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde görebilirsiniz.

Venüs, aralık ayında gözlem için hayli uygun konumda. Geçen ayın sonunda en yüksek parlaklığa ulaşan Venüs, Güneş’in doğuşundan yaklaşık üç saat önce doğu ufkunun üzerinden doğuyor. Hayli parlak olan ve ufkun üzerinden yaklaşık 30 derece yükselen Venüs ayın ilerleyen günlerinde Dünya’dan uzaklaşıyor ve Güneş ile aralarındaki açısal mesafe artıyor. Venüs’ün parlaklığı azalıp görünür çapı küçülürken gezegen diskinin aydınlanan kısmı ise büyüyor.

Stellarium - 3 Aralık sabahı Güneş’in doğuşundan önce güneydoğu ufku

3 Aralık’ta Güneş’in doğuşundan önce Ay, Venüs ve Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika’nın gökyüzünde oluşturduğu üçgeni görebilirsiniz.

Mars, aralık ayında Güneş’in batışından gece yarısına kadar gökyüzünde. Aralık ayının başında Kova Takımyıldızı’nda olan gezegen aralık ayının sonunda Balıklar Takımyıldızı’na doğru hareket ediyor.

7 Aralık’ta ise Mars ve Neptün çok yakın görünümde. Her iki gökcismi Güneş’in batışından sonra güney ufkunun üzerinde ortaya çıkıyor. Gün batımından yaklaşık bir saat sonra ufkun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak Mars ve Neptün gece yarısına kadar bir teleskop yardımıyla gözlenebilir.

14 Aralık akşamı ise ilkdördün evresine yaklaşan Ay ve Mars gökyüzünde birbirine yakın görünecek.

Jüpiter, geçen ay Güneş’in arkasından geçmişti. Jüpiter aralık ayında Güneş’in doğuşundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkıyor. Ayın ilerleyen günlerinde giderek daha erken doğmaya başlayan Jüpiter ufkun üzerinde yükselmeye devam ediyor. 21 Aralık’ta Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeni Jüpiter ve en küçük gezegeni Merkür gün doğumundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde çok yakın görünümde.

Satürn, 2 Ocak’ta Güneş’in arkasından geçecek. Aralık ayında Güneş’e yaklaşmaya devam eden Satürn’ün gözlenmesi hayli zor. Halkalı gezegeni ayın ilk birkaç günü Güneş’in batışından sonra güneybatı ufkunun üzerinde kısa süre gözleyebilirsiniz.

9 Aralık’ta Satürn ve Ay gün batımından sonra güneybatı ufkunun üzerinde yakın görünümde. Satürn’ü Ay’ın güneybatısında bulabilirsiniz.

Fotoğraf 2017’de İkizler göktaşı yağmuru sırasında Anza-Borrego Çölü Eyalet Parkı’nda çekildi.

Yılın en önemli göktaşı yağmurlarından biri olan İkizler (Geminid) göktaşı yağmuru 13-14 Aralık’ta en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte saatte yaklaşık 120 göktaşı görülebilir. Göktaşlarının gökyüzünde ortaya çıktığı noktayı İkizler Takımyıldızı’nda, takımyıldızın ikinci en parlak yıldızı olan Kastor’un yakınlarında bulabilirsiniz. İkizler göktaşı yağmurunun en yüksek etkinliğe ulaştığı tarihte Ay ilkdördün evresinde olacak.

1 Aralık saat 23.00, 15 Aralık saat 22.00 ve 31 Aralık saat 21.00’de gökyüzünün genel görünümü

 

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusu olan RASAT, sekiz yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanarak görüntü almaya devam ediyor. TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) mühendisleri tarafından tasarlanıp büyük ölçüde ülkemizde üretilen RASAT, 17 Ağustos 2011’de Rusya’daki Yasny Fırlatma Üssü’nden uzaya fırlatılmıştı.

Gökbilim ve Uzay

Gezegenler yıldızların, uydular da gezegenlerin etrafında dolanır. Peki büyük uyduların küçük uydulara sahip olması da mümkün müdür? Eğer bu tür “altuydular” sadece etrafında dolandıkları uydunun kütleçekimi etkisinde hareket etseydi cevap kesinlikle evet olurdu. 

Gökbilim ve Uzay

Merkür, ağustos ayında, yıl içinde gün doğumundan önce gözlemlendiği zamanlar arasında en parlak görünümde. Jüpiter ve Satürn ise Güneş’in batışından sonra gökyüzünde görülebilir.

Gökbilim ve Uzay

Teknoloji mağazalarından bile kolayca satın alınabilen küçük boyuttaki döner kanatlı İHA’ların devasa yolcu uçaklarına büyük hasarlar vererek uçuş güvenliğini tehlikeye atabileceğini biliyor muydunuz?

Gökbilim ve Uzay

Konya Bilim Merkezi tarafından ilki 2018’de düzenlenen Astrofest gökyüzü gözlem etkinliği bu yıl 12-14 Temmuz tarihleri arasında Kapadokya’da gerçekleştirildi. “Herkese biraz gökyüzü!” sloganı ile düzenlenen etkinliğe gençler aileleriyle birlikte katıldı.

Gökbilim ve Uzay

20 yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanan Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) geçmişten günümüze birçok araştırmacı astronota ev sahipliği yapıyor. Çoğunlukla altı ay süren görevleri boyunca Dünya’dan uzakta kalan astronotlar, su ve hava gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için ISS’nin özel sistemlerinden yararlanıyor.

Gökbilim ve Uzay

Şili’deki ALMA teleskoplarıyla gözlemler yapan bir grup gökbilimci, Dünya’ya yaklaşık 1500 ışık yılı mesafedeki genç bir yıldızın etrafında tuz molekülleri tespit etti. Dr. A. Ginsburg ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Astrophysical Journal’da yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Ay, Güneş’ten sonra gökyüzündeki en parlak ikinci gökcismi. Ay gökyüzü gözlemcilerine çıplak gözle gerçekleştirebilecekleri birçok gözlem imkânı sunuyor. Örneğin her gece gökyüzünde Ay’ı farklı bir şekilde görürüz. Çünkü Dünya etrafındaki yörünge hareketi sırasında Ay’ın Güneş’e göre konumu sürekli değişir.

Gökbilim ve Uzay

“Şu an saat kaç?” sorusuna saatimize hemen cevap verebiliriz. Geçmişteyse zamanı ölçmek hiç de kolay değildi. Usturlap adı verilen alet, Güneş ve yıldız gibi gökcisimlerinin gökyüzündeki konumuna göre zamanı ölçmeyi sağlıyordu.

Gökbilim ve Uzay

Rus-Alman ortaklığı ile inşa edilen Spektrum Röntgen Gama (SRG) Uzay Gözlemevi'nin, 12 Temmuz 2019'da Kazakistan'da bulunan Baykonur Uzay Üssünden Proton roketiyle fırlatılması planlanıyor. Bu görevin temel amacı evrenin şimdiye kadar gerçekleştirilmemiş bir hassasiyetle X-ışını haritasını oluşturmak.