Skip to content Skip to navigation

Beyinciğin Hareketleri Kontrol Etmekten Daha Fazla Görevi Olabilir

Mehmet Şen
26/02/2019 - 16:36

Diğer dillerde de Türkçede olduğu gibi “küçük beyin” anlamına gelen, beynimizin altında yer alan beyincik organı günümüze kadar denge ve hareket olaylarını kontrol eden yapı olarak biliniyordu. Fakat son zamanlarda yapılan araştırmalar beyinciğin bilinenden daha fazla işlevinin olabileceğini ortaya koyuyor.

Beyinciğin dengemizi sağlamada rolü vardır.

Araştırmacılar beynimizdeki sinir hücrelerinin yarısından fazlasının beyincikte bulunduğunu tahmin ediyor. Sinir hücrelerinin bu kadar yoğun bulunduğu beyincik organının sadece denge olaylarında rol alması araştırmacılar tarafından çok anlamlı bulunmadı. Bu nedenle beyinciğin muhtemel diğer görevleri ile ilgili araştırma yapmaya başladılar.

Araştırmacılar öncelikle beynin ön tavan bölgesinin (VTA) beynin diğer bölgeleriyle bağlantısını araştırdı. VTA bölgesi ödül beklentisi durumunda heyecanlanmamızı sağlıyor. Araştırmacılar fareler ile yaptıkları deneyde farelerin beyinciklerinden VTA bölgesine doğrudan sinir hücrelerinin gönderildiğini tespit ettiler.

Fareler başka fareler ile aynı ortama konulduğunda beyinciklerinden VTA bölgesine giden bu hücrelerin aktif olduğu gözlemlendi ve hayvanların birlikte daha fazla zaman geçirdikleri belirlendi. Beyincikten VTA bölgesine giden sinir hücrelerinin etkinliği ışık yardımıyla yapay olarak engellendiğinde ise farelerin grup halinde hareket etmedikleri ve tek başlarına daha fazla zaman geçirdikleri tespit edildi.

Farenin beyinciğinden VTA bölgesine giden hücreler aktif olduğunda diğer fareyle daha fazla zaman geçiriyor.

Araştırmacılar bu sonuçların beyincikten VTA bölgesine giden sinir hücrelerinin, hayvanların sosyal davranışlarını olumlu yönde etkilediğinin göstergesi olduğunu düşünüyor.

Beyincik ve sosyal davranış arasındaki bağlantı beyinciğin otizm ile de ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor. Beyinciği hasar gören bireylerde otizm görülme riski artıyor. Otizm, şizofreni gibi mental bozukluklara sahip olan bireylerin beyinciklerinde işlevsel problemler olduğunu gösteren araştırmalar var.

Sinirbilimcilere göre beyinciği hasar gören bireyler denge problemlerinin yanı sıra hatırlama, planlama, aynı anda birden fazla iş yapma, yaratıcı olma ve dili kullanma becerilerinde de sorun yaşıyor. Beyincik diğer insanların duygularını fark etmemize de yardımcı oluyor. Örneğin yapılan bir araştırmada beyinciğinin çalışması güçlü mıknatıslarla engellenen bireylerin karşılarındaki insanların yüz ifadelerini tanıyamadıkları belirlendi.

Beyinciğinin çalışması engellendiğinde bireyler karşılarındaki insanların yüz ifadelerini tanıyamayabiliyor.

Bütün bu bilgiler beyinciğin bilinenden farklı birçok işlevinin olduğuna işaret ediyor. Bu konuda gerçekleştirilen bilimsel araştırmaların sayısı arttıkça beyinciğin bilmediğimiz başka işlevleri de zamanla ortaya çıkabilir.

Kaynaklar:

 

Yazar Hakkında:
Mehmet Şen
Orta Doğu Teknik Üniversitesi İlköğretim Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü
Araştırma Görevlisi

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, Önce kasım ayında sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım.

Beyin ve Sinir Bilim

San Francisco’daki Kaliforniya Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, insanların hiçbir sağlık sorunu yaşamadan az uykuyla yetinebilmesini sağlayan bir genetik mutasyon keşfetti.

Beyin ve Sinir Bilim

Heyecanlandığımızda ya da kaygılandığımızda beynimizdeki amigdala bölgesi, tıpkı bir tehlike ile karşılaştığımızdakine benzer şekilde, stres-heyecan sistemi olarak da bilinen sempatik sinir sistemini etkinleştirir ve adrenalin salgılamaya başlar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ekim 2019 probleminin çözümüne ve Kasım 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz hiç mola vermez, sürekli çalışır. Hayati fonksiyonları düzenler, çevreden algılanan uyarıları değerlendirir ve bilişsel becerilerden sorumludur. Beynimizde farklı işlevler için farklı sinir hücreleri vardır. Hafıza da özel bir grup sinir hücresinin yeniden etkinleşmesiyle oluşur. Peki, bu özel sinir hücrelerini diğerlerinden ayıran nedir?

Beyin ve Sinir Bilim

Anılar ve yaşam tecrübeleri sanki ayrılmaz ikililermiş gibi görünür. Ancak bir grup araştırmacı, yakın zamanlarda Nature Neuroscience’ta yayımladıkları bir makalede, beyinlerindeki sinir hücrelerini uyararak laboratuvar hayvanlarının zihninde yapay anılar oluşturmayı başardıklarını açıkladı.

Beyin ve Sinir Bilim

Bazı resim ya da fotoğraflara baktığımızda onları aslında olduklarından farklı şekilde algılarız. Görsel yanılsama ya da optik illüzyon adı verilen bu olay ışık, objenin rengi ve deseni gibi faktörlerin etkisiyle ortaya çıkar. Yani bir anlamda beynimiz kandırılır.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Eylül 2019 probleminin çözümüne ve Ekim 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ağustos 2019 probleminin çözümüne ve Eylül 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

1999’da vizyona giren Matrix filminde ana karakter Neo, Headjack olarak isimlendirilen bir beyin-bilgisayar arayüzü sayesinde Matrix dünyasına girebiliyordu. Neo’nun kafatasının arkasında yer alan bağlantı girişi sayesinde bu cihaz binlerce küçük bağlantı boyunca beynin derinliklerine ulaşabiliyordu. Headjack bilgisayarlara bağlanıyor ve bu şekilde insanlar bir sanal gerçeklik dünyası olan Matrix'e giriş yapabiliyordu.