Skip to content Skip to navigation

CERN’de Protonlar Tekrar Buluşuyor

Dr. Tuba Sarıgül
27/04/2015 - 16:30

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’ndeki (CERN) dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcı (LHC) iki yıllık aradan sonra 5 Nisan’da tekrar çalışmaya başladı. LHC’nin yeniden başlatılması teknik problemler nedeniyle iki hafta ertelenmişti.

Parçacık hızlandırıcılar günümüzde evreni anlama konusunda bilim insanlarına önemli bilgiler sağlıyor. Bu nedenle dünyanın en büyük ve en güçlü parçacık hızlandırıcısı olan LHC, parçacık fiziği araştırmalarının temel bileşenlerinden biri. Yeni keşifler yapabilmek için ise parçacık hızlandırıcıların gücünün yani çarpışan parçacıkların enerjilerinin artırılması gerekiyor.

İki yıl süren geliştirmeler sayesinde LHC’de 13 TeV (13x1012 elektron volt) enerjiye sahip proton demetleri çarpışabilecek. Bu, çarpışan parçacıkların geçmiştekinin yaklaşık iki katı enerjiye sahip olacağı anlamına geliyor.

Çalışmadığı dönemde LHC’nin sadece gücü artırılmadı, aynı zamanda çarpıştırıcıya parçacıkların hızlandırılmasını sağlayan süperiletken mıknatısları koruyan sistemler eklendi.

21 Mart’ta yapılan testlerde LHC’nin 1232 süperiletken mıknatıslarından biri ile diotu arasındaki bağlantıda ortaya çıkan bir sorun nedeniyle hızlandırıcının yeniden başlatılması ertelenmişti. Diotlar LHC’nin mıknatıslarının süperiletkenliklerini kaybetmelerini engelleyen parçalar.

İlgili İçerikler

Fizik

Nobel Fizik Ödülü’nün 2019 yılı sahipleri Princeton Üniversitesinden James Peebles, Cenova Üniversitesinden Michel Mayor ve Cambridge Üniversitesinden Didier Queloz oldu.

Fizik

Bilim insanları, günlük hava tahmini için çeşitli gözlemler ve ölçümler yapar. Bunların arasında rüzgâr hızı ölçümleri de vardır. Rüzgârın hızını ölçen aletlere anemometre (rüzgârölçer) denir. Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemeler kullanarak bir rüzgârölçer tasarlayacağız.

Fizik

Biyokütle ve Kömür Karışımlarından Sıvı Yakıt Üretimi (TRİJEN) projesi sayesinde Türkiye’nin linyit kömürleri sıvı akaryakıtlara ve değerli kimyasal maddelere dönüştürülebiliyor. Böylece düşük enerji içeriğine sahip linyit kömürlerinin etkin, verimli ve çevre dostu bir şekilde ekonomiye kazandırılması mümkün olabilecek.

Fizik

Bu yıl sekizincisi düzenlenen Breakthrough Ödülleri’nde temel fizik alanındaki ödülün sahibi ilk karadelik görüntüsünün elde edilmesi çalışmasını gerçekleştiren araştırmacılar oldu. Ödül kazanan araştırmacılar arasında Türk bilim insanı Prof. Dr. Feryal Özel de bulunuyor.

Fizik

Ay'a ulaşmamızı sağlayan en önemli teknolojilerden biri roketlerdi. Peki, roketler nasıl çalışıyor? Deneyler köşesinin bu etkinliğinde bir araba tasarlayarak Newton'un hareket yasalarını ve roketlerin çalışma prensibini öğreniyoruz.

Fizik

Söz konusu elektronlar, protonlar gibi “noktasal” parçacıklar olduğunda aynı işaretli elektrik yüklerinin birbirini ittiği, zıt işaretli elektrik yüklerinin birbirini çektiği bilinir. Ancak çok sayıda elektrik yüklü noktasal parçacığın bir araya gelmesiyle oluşan “bileşke” parçacıklarda durum farklıdır. 

Fizik

Danimarkalı gökbilimci Ole Christensen Romer, ışık hızını belirlemek için çalışmalar yapan ilk bilim insanlarından biridir. Romer, yaptığı uzun süreli gözlemler sonucunda Jüpiter’in uydularından Io’nun iki tutulması arasında geçen zamanlarda farklılıklar tespit etti.

Fizik

Bu etkinliğimizde yenilenebilir enerji kaynaklarından güneş enerjisinin farklı enerji türlerine dönüştüğünü gözlemleyebileceğimiz bir düzenek tasarlayacağız.

Fizik

James Watt’ın buhar motorunu keşfetmesi Sanayi Devrimi’nin başlangıcı olarak kabul edilir. James Watt, buhar motorunu madenlerde ortaya çıkan suyun dışarı pompalanması için etkili bir yöntem ararken geliştirdi. İlk yazımızda Arşimet, 12. yüzyılda yaşayan el-Cezeri ve 16. yüzyılda yaşayan Takiyüddin’in suyun yukarı taşınması için geliştirdikleri düzenekleri anlatmıştık.

Fizik

Uluslararası bir araştırma grubu, araçların arka kısımlarına hava püskürten cihazlar yerleştirerek hava sürtünmesini azaltmayı başardı. Dr. Ruiying Li ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Physical Review Fluids’te yayımlandı.