Skip to content Skip to navigation

Dijital Teknolojiler Bağımlılık mı, Gereklilik mi?

Gamze Yılmaz Güntay
27/07/2019 - 07:00

Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler yaşam biçimimizi geri dönülmez şekilde değiştiriyor. Dijital cihazlar gündelik hayatımızın her alanına yayılmış durumda. Hızla değişen ve yayılan bilgiyi takip etmek isteyenler için internete bağlı bilgisayar, mobil telefon ve tablet, giyilebilir teknoloji ürünü cihazlar gibi yeni medya araçları vazgeçilmez bir ihtiyaç hâline geldi. Bu cihazları en aktif şekilde kullanan gençler ise bu yeni teknolojiler ile büyüyen ilk nesil.

ABD’li eğitimci Mark Prensky bu nesli “dijital yerliler” olarak adlandırıyor. Bilgisayarların, internetin ve video oyunlarının “dijital dili” gençlerin ana dillerinden biri. Dolayısıyla dijital medya cihazlarını aktif bir şekilde kullanan bugünün gençlerinin eğitiminde daha önceki nesillerin eğitim sisteminin kullanılması yetersiz kalıyor. Örneğin günümüzde gençler yeni bir şey öğrenirken yazılardan önce görsellere odaklanıyor. Artık mobil cihazlarımızda inanılmaz büyüklükte bir kütüphane taşıyabiliyor, anlık iletilerle dünyada neler olup bittiğini eş zamanlı olarak öğrenebiliyor ve değişen bilgiye hızla ulaşabiliyoruz.

Günlük yaşamımızın her anında internete bağlı olmak hayli önemli. Çevirim içi (online) bilgisayar oyunları, sosyal medya ve anlık mesajlaşma uygulamalarıyla sürekli başka insanlarla etkileşim hâlindeyiz. Televizyon, gazete, dergi gibi geleneksel kitle iletişim araçları günümüzde çoğunlukla dijital ortamda takip ediliyor. Artık internet üzerinden televizyon izliyor, radyo dinliyor, basılı yayınları okuyor, dizileri ve sinema filmlerini seyrediyoruz. Yani bütün iletişim ağı internet üzerinde toplanmış durumda. Bu nedenle “dijital dil” dünya genelinde yaygınlaşarak evrensel bir dil hâline geldi.

Bilişim teknolojilerini aktif olarak kullanarak büyüyen “dijital yerlilerin” beyinleri de farklı çalışıyor. ABD’li psikiyatr Dr. Bruce D. Perry’nin yaşadığımız deneyimlerin beynin çalışma şeklini etkilediğini ortaya koyan çalışmaları var. Dolayısıyla dijital teknoloji dünyasında edindiğimiz deneyimler de düşünme, algılama ve öğrenme biçimlerini ve yöntemlerini değiştiriyor olabilir.

 

Dijital Dönüşüme Uyum Sağlamak

Bilgi edinme, eğlenme ve sosyalleşme alışkanlıklarımızı yeniden şekillendiren bilişim teknolojileri sadece gençler tarafından kullanılmıyor, yediden yetmişe her yaş grubundan insanın yaşamını etkiliyor. Teknolojilerin hızla dijitalleşmesi sonucu elde edilen büyük verinin işlenmesi için yeni nesil yazılım ve donanımlar geliştiriliyor. Birbirine bağlı nesnelerin oluşturduğu ağ (nesnelerin interneti olarak isimlendirilir) sayesinde yeryüzündeki tüm cihazlar birbiriyle bilgi ve veri alışverişi yapabiliyor. Böylece makineler arasında iletişim kurulabiliyor. Üretim sürecinde kendi kendini koordine ederek üretim yapabilecek akıllı fabrikalar ortaya çıkıyor. Bu gelişmelerin yeni bir endüstri çağının başlamasına öncülük edeceği düşünülüyor.

Nesnelerin İnterneti

Dijital teknolojilerin neden olduğu bu değişimler yeni mesleklerin ortaya çıkmasına da öncülük ediyor. Çünkü yapay zekâ, nesnelerin interneti, robot teknolojileri, makine öğrenmesi, artırılmış gerçeklik ve sanal gerçeklik uygulamaları, dijital pazarlama, otonom ulaşım, üç boyutlu yazıcı teknolojisi, giyilebilir teknolojiler gibi geleceği şekillendireceği düşünülen teknolojilere yönelik yetkin insan kaynağına ihtiyaç duyuluyor. Bu nedenle becerilerimizi ve donanımımızı bu değişime göre uyarlamamız önemli.

Dijital Teknolojilerin Olumsuz Etkilerinden Nasıl Korunabiliriz?

Dijital teknolojiler ile büyüyen gençler dijital dönüşüme kolayca uyum sağlıyor. Günümüz gençlerinin ebeveynleri ise dijital dünyaya doğmamış, ancak dijital teknolojilerin getirdiği değişimlere uyum sağlamaya çalışan bir nesil. Bu nedenle “dijital göçmenler” olarak da isimlendiriliyorlar. Ebeveynler çocuklarının internetin sınırsız evreninde olumsuz deneyimler yaşamalarından endişe duyuyor. Çünkü dijital teknolojilerin bilinçli kullanılmamasının pek çok olumsuz sonucu olabiliyor. Hem anne ve babaların çocukları için duydukları endişeyi azaltabilmesi hem de gençlerin kendilerini dijital çağın olumsuz etkilerinden koruyabilmesi için iyi birer “dijital medya okuryazarı” olmaları gerekiyor. Dijital dönüşüm sürecinde ayrıca her yaştan bireyin “dijital vatandaşlık” konusunda bilgi sahibi olması hayli önemli.

Sonraki yazılarımızda bu kavramları örnekleriyle birlikte açıklamaya çalışacağız.

 

Kaynaklar:

 

Yazar Hakkında
Gamze Yılmaz Güntay
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü Doktora Öğrencisi

İlgili İçerikler

Teknoloji

Sinemada Rönesans (yeniden doğuş) dönemi olarak adlandırılan 1970’li yıllarda, sinema tarihine damgasını vuran filmler vizyona girdi. Bu dönemdeki teknolojik buluşlar, görsel efekt tasarımı alanında yeni tekniklerin ve yöntemlerin geliştirilmesine imkân sağladı ve bu yıllarda çekilen filmlerin başarılı olmasında ve sinemanın eski canlılığını kazanmasında önemli rol oynadı.

Teknoloji

Dünyanın en büyük havacılık festivallerinden biri olan TEKNOFEST’in teknoloji yarışmalarının başvuruları başladı. 23 farklı kategoride düzenlenecek yarışmalar için son başvuru tarihi 28 Şubat.

Teknoloji

Haberleşme sistemleri alanında uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmaları sebebiyle TÜBİTAK 2019 yılı Bilim Ödülü’ne layık görülen Prof. Dr. Erdal Arıkan ile 5G teknolojisi ve “kutupsal kodlama” ile ilgili bir söyleşi gerçekleştirdik.

Teknoloji

Vermont ve Thuft üniversitelerinde çalışan bir grup araştırmacı kurbağa embriyolarından alınan kök hücreleri kullanarak canlı robotlar üretti. Dr. Sam Kriegman ve arkadaşları tarafından yapılan araştırma ile ilgili makale Proceedings of The National Academy of Sciences (USA)’da yayımlandı.

Teknoloji

16. TÜBİTAK Efficiency Challenge Elektrikli Araç Yarışları başvuruları başladı. Başvurular 2 Mart’a kadar devam edecek ve bu yıldan itibaren challenge.tubitak.gov.tr adresinden çevrimiçi olarak yapılacak.

Teknoloji

Günümüzün en dikkat çekici teknolojik gelişme alanlarından biri otonom sürüş teknolojileri. Bu dönemde geliştirilen otonom araçların öndeki araçla mesafeyi uygun değerde sabit tutmak, bulunulan şeridi takip etmek gibi işlevleri yerine getirmesi bekleniyor. 

Teknoloji

2020’de ismini en çok duyacağımız gökcismi muhtemelen Mars olacak. Mars’ın yüzeyine araç indirmeyi planlayan çeşitli uzay ajansları var. NASA, Mars 2020 aracıyla gezegenin yüzeyinden taş örnekleri toplamayı ve daha sonraları yapılması planlanan başka bir görevle de bu örnekleri Dünya’ya getirmeyi planlıyor.

Teknoloji

Elon Musk ağustos ayında Tesla elektrikli araçların bataryalarının 1,5 milyon kilometreden fazla dayanabileceğini söylemişti. Kanada’daki Dalhousie Üniversitesinde çalışan araştırmacıların geliştirdiği lityum iyon batarya teknolojisi 20 yıldan ya da 1,5 milyon kilometreden fazla sorunsuz çalışabiliyor.

Teknoloji

TÜBİTAK Bilim ve Toplum Daire Başkanlığı tarafından yürütülen 4006-TÜBİTAK Bilim Fuarları Destekleme Programı proje başvuruları başladı. Başvurular 26 Kasım – 30 Aralık 2019 tarihleri arasında devam ediyor.

Teknoloji

Bisiklet sürüyorsunuz ve saati kontrol etmeniz gerekti. Kolunuzdaki saate ya da cep telefonunuza bakmadan saati elinizin üzerine yapıştırdığınız bir çıkartma üzerinden okumak ister miydiniz? Çin’deki Nanjing Üniversitesi ve Lanzhou Teknik Üniversitesinden bilim insanları insan cildine yapışabilen, esnek çıkartma şeklinde bir saat geliştirdi.