Skip to content Skip to navigation

Ekim Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
01/10/2018 - 17:26

Gökyüzünde Sonbaharın Gelişi

Gökyüzü gözlemine ilgi duyuyorsanız mevsimler değişirken gökyüzündeki dönüşüme de tanık olmuşsunuzdur. Örneğin yaz mevsiminin gökyüzündeki en önemli simgelerinden biri Altair, Vega ve Deneb yıldızlarının gökyüzünde oluşturduğu üçgen şekliyken (Yaz Üçgeni olarak isimlendirilir), Avcı Takımyıldızı gökyüzünde soğuk kış gecelerinin yaklaştığının habercisidir.

Sonbahar mevsiminin ortasına geldiğimiz ekim ayının son günlerinde Yaz Üçgeni yıldızları gece yarısına yakın saatlerde batı ufkundan batarken, kış mevsiminin parlak yıldızları Kapella, Aldebaran, Betelgöz, Polluks, Rigel, Prokyon ve Sirius doğu ufkundan yükselmeye başlıyor. Ayrıca mavi renkte görünen genç yıldızlarıyla Ülker Açık Yıldız Kümesi (Yedi Kız Kardeş adıyla da bilinir) gökyüzünü süsleyecek. Siz de yaz mevsiminden kışa geçtiğimiz bu günlerde gökyüzündeki değişimi takip edebilirsiniz.

06 Ekim Ay Dünya’ya en yakın konumda (366.400 km)
17 Ekim Ay Dünya’ya en uzak konumda (404.230 km)
31 Ekim Ay Dünya’ya en yakın konumda (370.210 km)

Yaz ayları boyunca Mars, Satürn, Jüpiter ve Venüs’ü Güneş’in batışından sonra gökyüzünde birlikte gözlemleme fırsatı bulmuştuk. Geçen ay yüksekliği iyice azalmış olan Venüs, ekim ayının ilk günlerinden itibaren gün batımından sonra gözden kaybolmaya başlıyor ve bu dörtlüden ayrılıyor.

Geçen ay Güneş’in arkasından geçen Merkür’ün Güneş’le arasındaki açısal mesafe gün geçtikçe artıyor. Ancak Güneş’in batışından sonra ufuktan fazla yükselemeyeceğinden Merkür’ü bu ay gözlemlemek hayli zor.

Venüs ayın ilk günlerinde Güneş’in batışından sonra batı ufkunun üzerinde kısa süreliğine görülebilir. İlerleyen günlerde Güneş’le arasındaki açısal mesafe giderek azalan Venüs, 26 Ekim’de Güneş ile Dünya’nın arasından geçecek ve bu süreçte birkaç hafta boyunca gözlenemeyecek.

Mars ekim ayının ilk günlerinde güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkıyor ve gece yarısından hemen sonra güneybatı ufkundan batıyor. Dünya’dan uzaklaşmaya devam eden Mars’ın parlaklığı her geçen gün azalıyor. Mars ayın ilerleyen günlerinde daha erken batacak olsa da ekim ayı Mars gözlemi için uygun zamanlardan. 18 Ekim’de Mars ve Ay çok yakın görünümde. İlkdördün evresinden iki gün önce ayrılan Ay’ı ve Mars’ı gün batımından sonra güney ufkunun üzerinde birlikte görebilirsiniz.

Terazi Takımyıldızı’ndaki Jüpiter ekim ayında gün batımından sonra güneybatı ufkunun üzerinde ortaya çıkıyor ve yaklaşık bir saat sonra batıyor. Ufkun üzerinde çok yükselmeyen Jüpiter’in gözlem süresi ayın ilerleyen günlerinde daha da kısalıyor. Jüpiter, 11 Ekim’de Ay ile yakın görünümde. Her iki gökcismini Güneş’in batışından sonra güneybatı ufkunun üzerinde birlikte görebilirsiniz. Jüpiter yeniay evresinden iki gün önce ayrılan Ay’ın doğusunda olacak.

Satürn ekim ayı boyunca hava karardıktan sonra güney-güneybatı ufkunun üzerinde ortaya çıkacak ve yaklaşık üç saat gözlemlenebilecek. Satürn’ün gözlem süresi ayın ilerleyen günlerinde giderek kısalıyor. 14 Ekim’de ise Satürn ve Ay gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Her iki gökcismi Güneş’in batışından sonra güneybatı ufkunun üzerinde birlikte görülebilir.

Sonbaharda Kuzey Yarımküre’den gözlenebilecek derin uzay cisimlerinden biri Üçgen Gökadası. Üçgen Gökadası 14 Ekim’de gece yarısına yakın saatlerde gökyüzünde en yüksek noktaya ulaşacak. Işık kirliliğinden uzak ve berrak bir gökyüzünde Üçgen Gökadası’nı çıplak gözle fark etmeye çalışabilir ya da bir dürbün veya basit bir teleskop yardımıyla gözleyebilirsiniz.

Dünya’dan yaklaşık 2,7 milyon ışık yılı uzaktaki Üçgen Gökadası, Andromeda’dan sonra gökadamıza en yakın ikinci büyük sarmal gökada.

1 Ekim saat 23.00, 15 Ekim saat 22.00 ve 31 Ekim saat 21.00’de gökyüzünün genel görünümü

 

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Ay’ın görünmeyen yüzünde bulunan, 186 km çapındaki Von Karmán Krateri’nin Ay Keşif Uzay Aracı (LRO) tarafından çekile

Gökbilim ve Uzay

James Webb Uzay Teleskobu’nun (JWST) Hubble Uzay Teleskobu’nun yerini alması planlanıyor. Teleskobun adını aldığı James Edwin Webb bir bilim insanı veya mühendis değildi. Ancak James E. Webb 1961-1968 yılları arasında ABD Ulusal Uzay ve Havacılık Dairesi’nin (NASA) yöneticiliğini yaptı.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup araştırmacı, uydu verilerini kullanarak nehir havzalarındaki su seviyelerinin değişimini tahmin etmeye imkân veren bir yöntem geliştirdi. Konu ile ilgili bir makale Dr. Eva Boergens ve arkadaşları tarafından Journal of Hydrology’de yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Dünya’ya 200 milyon ışık yılı uzaklıktaki Herkül Takımyıldızı’nda AT2018cow adı verilen bir gökcismi hızla parlaklaştıktan sonra kısa süre içinde sönükleşmişti. Uluslararası bir araştırma grubu bu olayın bir karadelik ya da bir nötron yıldızı gibi yoğun bir gökcisminin doğumu olduğunu ileri sürdü.

Gökbilim ve Uzay

1 Şubat’ta Ay, Venüs, Jüpiter ve Satürn Güneş’in doğuşundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde bir arada olacak. Bir sonraki gün ise yeniay evresine yaklaşan Ay ve Satürn çok yakın görünümde.

Gökbilim ve Uzay

Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde Dr. Öğr. Üyesi Emre Sermutlu, Kepler’in üçüncü yasasını yapay uyduların ve Ay’ın yörünge yarıçapları ve yörüngelerinde dolanma süreleri arasındaki ilişki üzerinden açıklıyor.

Gökbilim ve Uzay

Uzay görevlerinde kullanılacak ekipmanların çok düşük sıcaklık, vakum, yüksek enerjili ışınlar ve parçacıkların zararlı etkileri gibi uzaydaki zorlu koşullarda uygun şekilde çalışması gerekiyor. Bu nedenle bu sistemlerin uzay ortamında kullanılmadan önce test edilmesi gerekiyor.

Gökbilim ve Uzay

Dünyanın en büyük ikinci havacılık festivali olan TEKNOFEST heyecanı yeniden başlıyor. TEKNOFEST’in teknoloji yarışmaları için başvurular 28 Şubat’a kadar devam edecek. Kazanan takımları, toplamda 2 milyon TL’nin üzerinde bir ödül bekliyor.

Gökbilim ve Uzay

Voyager 2, 5 Kasım’da yıldızlararası uzaya girdi. Şu an Dünya’ya yaklaşık 18 milyar kilometre uzaklıkta olan uzay aracının gönderdiği veriler, Voyager 2’nin güneşkürenin dışına çıktığını gösteriyor. Daha önce Voyager 1 de 2012 yılında uzayın başka bir bölgesinde güneşkürenin dışına çıkmıştı.

Gökbilim ve Uzay

2019 yılı Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı olarak ilan edildi. Bilim Genç olarak 2019 yılı boyunca Prof. Dr. Fuat Sezgin’in İslam bilim ve teknoloji tarihine katkılarını farklı yazılarla ele alacağız.