Skip to content Skip to navigation

Eylül Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
01/09/2018 - 06:00

Ay ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran 2 Eylül’ü 3 Eylül’e bağlayan gece birbirine çok yakın görünecek. Sondördün evresindeki Ay ile kırmızı dev Aldebaran’ı Güneş’in doğuşundan yaklaşık iki saat önce birlikte gözlemleyebilirsiniz.

 

Ay, Dünya etrafındaki yörünge hareketi sırasında 8 Eylül’de Dünya’ya en yakın, 20 Eylül’de ise Dünya’ya en uzak konumda olacak. Bu konumlardayken Ay ve Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 361.350 km ve 404.880 km.

Eylül Ayında Gezegenler

Merkür eylül ayının ilk haftasında gün doğumundan önce doğu ufkunun üzerinde gözlemlenebilir. İlerleyen günlerde Güneş’in arkasına doğru hareket eden gezegeni Güneş’in parlaklığı nedeniyle gözlemlemek mümkün değil. Merkür 21 Eylül’de üst kavuşum noktasında olacak.

Venüs gün batımından sonra güney-batı ufkunun üzerinde çok parlak bir şekilde bir akşam yıldızı görülebilir. Ayın ilerleyen günlerinde Venüs’ün parlaklığı artsa da gözlem süresi kısalıyor.

17 Ağustos’ta en büyük doğu uzanımı konumundan ayrılan Venüs Dünya’ya yaklaşmaya devam ediyor. Bu süreçte Venüs’ün parlaklığı ve görünür büyüklüğü artıyor. Venüs 26 Ekim’de alt kavuşum noktasına ulaşacak yani yörünge hareketi sırasında Güneş ile Dünya’nın arasından geçecek. Bu süreçte Venüs birkaç hafta boyunca gözlemlenemeyecek.

 

Venüs’ün Evreleri

Gökyüzünde en parlak görünen gökcisimlerinden biri olan Venüs'ün Ay’a benzer şekilde evreleri gözlemlenebilir.

ESO Avrupa Güney Gözlemevi

Venüs üst kavuşum noktasındayken yani Güneş’in arkasından geçerken “tam aydınlık” evrededir. Ancak bu konumdayken Güneş’le aralarındaki açısal mesafe çok küçük olduğundan Güneş’in parlaklığı nedeniyle gözlemlenemez. Venüs Güneş'ten açısal olarak ayrılmaya başladıkça gökyüzünde tekrar ortaya çıkar. Güneş’le aralarındaki açısal mesafe arttıkça gezegen diskinin aydınlık görünen kısmı büyür ve en büyük doğu uzanımı konumundayken maksimuma ulaşır. Venüs bu konumdan ayrılıp alt kavuşum noktasına doğru yaklaştıkça Dünya ile aralarındaki mesafe azaldığından görünür büyüklüğü ve parlaklığı artar. Gezegen diskinin aydınlık kısmı ise daralarak ince bir yay şeklinde görülmeye başlar.

Eylül ayı boyunca parlaklığı artan ancak görünen kısmı daralan Venüs’ün evrelerini bir teleskop yardımıyla takip edebilirsiniz.

Venüs 2 Eylül’de Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ile yakın görünümde. Spika’yı Venüs’ün kuzeybatısında bulabilirsiniz.

Mars eylül ayı boyunca Güneş’in batışından gece yarısına kadar gökyüzünde olacak. Güneş’in batışından sonra güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkacak Kızıl Gezegen gece yarısından kısa süre sonra güneybatı ufkundan batacak. Bir süredir gökyüzündeki en parlak gökcisimlerinden biri olan Mars’ın parlaklığı gün geçtikçe azalıyor ve gezegen daha erken batıyor.

Eylül ayının ilk haftasında Güneş’in batışından sonra Mars, Satürn ve Jüpiter güney-güneybatı ufkunun üzerinde birlikte gözlemlenebilir.

Jüpiter eylül ayında gün batımından sonra güneybatı ufkunun üzerinde Venüs’le birlikte ortaya çıkıyor ve Güneş’ten iki saat sonra batıyor. Terazi Takımyıldızı’ndaki Jüpiter ve Ay 14 Eylül’de birbirine yakın görünecek.

Satürn eylül ayında gün batımından gece yarısına kadar gökyüzünde. Satürn 17 Eylül’de Ay ile yakın görünümde. Yay Takımyıldızı’ndaki Satürn’ü ve Ay’ı Güneş’in batışından sonra güney-batı ufkunun yaklaşık 25 derece üzerinde görebilirsiniz.

23 Eylül, sonbahar ılımı yani gece ve gündüz süreleri eşit olduğu tarih.

1 Eylül saat 23.00, 15 Eylül saat 22.00 ve 30 Eylül saat 21.00’de gökyüzünün genel görünümü

 

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Yılın son ayında gökyüzünde çıplak gözle gözleyebileceğiniz beş gezegeni de görme fırsatı bulabilirsiniz. Mars ve Merkür aralık ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Ayın ilk yarısında Merkür ve Mars'ı Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ile birlikte doğu-güneydoğu ufkunun üzerinde görebilirsiniz.

Gökbilim ve Uzay

Mars ile Jüpiter’in yörüngeleri arasındaki bölgede yer alan Asteroit Kuşağı’ndaki Hygiea’ın bu dört kriterden ilk üçünü sağladığı biliniyordu. Ancak geçmişte gökcisminin şeklinin tam olarak nasıl olduğu hakkında bir fikir edinilememişti.

Gökbilim ve Uzay

Yakın zamanlarda Avrupa Güney Gözlemevi’nde (ESO) kurulu Çok Büyük Teleskop’ta (VLT) bulunan X-shooter tayfçekeri yardımıyla elde edilen tayfları analiz eden araştırmacılar, yeni oluşmuş ağır bir elementi ilk kez gözlemsel olarak tespit etti.

Gökbilim ve Uzay

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Nükleer Radyasyon Dedektörleri Uygulama ve Araştırma Merkezinde (NÜRDAM) Türk bilim insanları tarafından geliştirilen ve üretilen yerli nükleer radyasyon dedektörleri radyasyon ölçümlerin hassas ve güvenli bir şekilde yapılmasına imkân sağlayabilecek.

Gökbilim ve Uzay

Günümüzde gezegenleri, yıldızları, gökadaları, bulutsuları ve diğer gökcisimlerini gözlemlemek için gelişmiş gözlemevleri yani rasathaneler kullanılıyor. Bu rasathanelerin bazıları yeryüzünde kuruluyken bazıları uzayda görev yapıyor. 

Gökbilim ve Uzay

Satürn hiç de fotoğrafta görüldüğü gibi sakin bir yer değil. Güneş Sistemi’nin bilinen en fazla uyduya sahip gezegeni olan Satürn’ün atmosferinde devasa fırtınalar gerçekleşiyor.

Gökbilim ve Uzay

Kasım ayında nadir gerçekleşen bir gök olayına tanık olabilirsiniz. Merkür, 11 Kasım’da Güneş’in önünden geçiyor. Ancak unutmayın! Geçişi ister çıplak gözle, ister dürbünle, ister teleskopla gözlemleyin, mutlaka uygun bir güneş filtresi kullanmaya dikkat edin. Çünkü Güneş’e doğrudan bakmak gözünüzde kalıcı hasarlara neden olabilir.

Gökbilim ve Uzay

Hawaii’deki Mauna Kea Dağı’ndaki Subaru Teleskobu’yla yapılan gözemler sonucunda Satürn’ün 20 yeni uydusu keşfedildi. Böylece Satürn’ün bilinen uydularının sayısı 82’ye çıktı.

Gökbilim ve Uzay

Mars, 2 Eylül’de yörünge hareketi sırasında Güneş’in arkasından geçmişti. Bu süreçte Güneş ile aralarındaki açısal mesafe küçük olduğundan Mars’ı Güneş’in parlaklığı nedeniyle birkaç hafta boyunca gözlemlemek mümkün olmadı. Mars ekim ayının ortasından itibaren doğu ufkunun üzerinde tekrar ortaya çıkıyor.

Gökbilim ve Uzay

Trigonometri lisede matematik dersinde karşılaştığınız ve belki de anlamakta zorlandığınız konulardan biri. Dik üçgenlerin iç açıları ve kenar uzunlukları arasındaki bağlantılarla ilgili matematiğin bu dalı size soyut gelebilir. Geçmişte insanlar denizcilikte, haritacılıkta ve astronomi yani gökbilimde karşılaştıkları problemleri çözmek için trigonometriden faydalandı.