Skip to content Skip to navigation

Geçmişten Geleceğe Ay Görevleri

Dr. Tuba Sarıgül
21/10/2014 - 16:03

Sovyetler Birliği tarafından uzaya fırlatılan Luna 2, 14 Eylül 1959’da Ay’ın yüzeyine çarptığında Dünya dışındaki bir gökcismine ulaşan insan yapımı ilk uzay aracıydı. Luna 2 Ay yüzeyine çarpmadan önce, Ay’ın çevresinde kayda değer bir manyetik alan olmadığını gözlemledi.

Soğuk Savaş döneminde Amerika Birleşik Devleti ve Sovyetler Birliği arasındaki uzay yarışında Ay keşiflerinin önemli bir yeri vardı. Ay’a ulaşan insanlı ilk uzay aracı olan Apollo 11’den sonraki üç yıl boyunca 12 astronot daha bu görevi başardıysa da Ay’daki son ayak izlerinin sahibi Eugene Cernan’dan sonra, yani 40 yıldan fazla zamandır herhangi bir insanlı uzay aracı Ay’a inmedi.

Bu tarihten günümüze ABD, Japonya, Avrupa, Çin ve Hindistan uzay ajansları başarılı insansız Ay görevleri gerçekleştirdi. Bu görevlerin çoğunda amaç -özellikle ABD dışındaki ülkeler için- ülkelerinin uzay programlarının başarısını sınamaktı. Örneğin 2006’da Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından gerçekleştirilen SMART-1 görevi sırasında iyon itkili motor, iletişim alt yapıları ve otonom konumlandırma sistemleri ve bu yeni teknolojilerin gelecekteki uzun süreli uzay görevlerinde başarılı olup olmayacağı sınandı.

Bir zamanlar ulusal bir prestij meselesine dönüşen insanlı Ay görevleri için bugün en ciddi aday Çin. Bu amaçla üç aşamalı bir program takip eden Çin, Chang’e 1 ve Chang’e 2 uzay araçlarını Dünya’nın yörüngesinin dışına çıkarabildi. 2013 yılının Aralık ayında fırlatılan Chang’e 3 uzay aracı Ay yüzeyine kontrollü bir şekilde indirildi. Programın üçüncü aşaması olan ve Ay’a, Dünya’ya geri dönebilen araçlar göndermeye yönelik çalışmaların ise 2017’de tamamlanması hedefleniyor. İnsanlı Ay görevlerinin gerçekleştirilebilmesi için bu görevin başarılı olması hayati önem taşıyor.

İnsanlı son Ay görevi: Apollo 17

ABD’lilerin Ay’a yeniden gitme planları ise 2010 yılında Başkan Barack Obama tarafından askıya alındı. ABD’nin insanlı uzay görevlerinin şu andaki öncelikli hedefi asteroitler. İnsanların yanı sıra robot teknolojilerinin de kullanılacağı bu planın amacı, Dünya için tehlikeli olabilecek asteroitlere ve uzaydaki kaynakların en verimli şekilde nasıl kullanılabileceğine yönelik araştırmalar yapmak.

Özlem Kılıç Ekici’nin TÜBİTAK Bilim ve Teknik dergisi 2013 Eylül sayısında yayımlanan “Uzay Madenciliği” başlıklı yazısında daha ayrıntılı anlattığı gibi, uzay keşifleri konusunda artık özel şirketler de söz sahibi. ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) bu şirketlerden 6’sı ile Ay’dan elde edilecek bilgilerin paylaşımı için anlaşma imzaladı.

Wikipedia

Luna 2 uzay aracıyla Ay’a gönderilen bu topun üzerinde Sovyetler Birliği'ne ait simgeler yer alıyor.

Günümüzde Ay’daki değerli maden, su, helyum-3 ve enerji elde edilebilecek diğer kaynaklara yönelik araştırmalar için Ay yüzeyinin haritalandırılması amacıyla çeşitli projeler gerçekleştiriliyor. Bunun yanı sıra kızılötesi ışığı ve radyo dalgalarını algılayan teleskopların Ay yüzeyine yerleştirilmesi de planlanıyor. NASA ve ESA gibi uzay ajanslarının insanlı uzay görevleri için öncelikli hedefinin Mars olması, gelecekte diğer gezegenlere yönelik keşifler için Ay’ın hem bir test alanı hem de bir istasyon olarak kullanılacağını gösteriyor.

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

2011 yılında uzay mekikleri emekliye ayrıldığından beri NASA astronotları Rusya’nın Soyuz uzay araçları ile uzaya gidiyor. SpaceX şirketinin geliştirdiği Dragon uzay aracı ile yakın zamanda bu durum değişebilir.

Gökbilim ve Uzay

Gökbilimciler önümüzdeki yıllarda Güneş ile ilgili araştırmaların altın çağının yaşanacağını düşünüyor. Hem yakın geçmişte hayata geçirilen hem de yakın gelecekte hayata geçirilmesi planlanan projeler sayesinde Güneş bugüne kadar eşi benzeri görülmemiş bir hassasiyetle incelenebilecek.

Gökbilim ve Uzay

1. TÜBİTAK Liseler Arası İnsansız Hava Araçları Yarışması’nın başvuruları başladı. Başvuru için son tarih 23 Mart 2020.

Gökbilim ve Uzay

5. TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 23 Mart’a kadar devam edecek ve bu yıldan itibaren çevrimiçi olarak yapılacak. Yarışma 15 - 20 Eylül 2020 tarihleri arasında Gaziantep Alleben Göleti’nde gerçekleştirilecek.

Gökbilim ve Uzay

Bu yıl 23.’sü düzenlenen Uluslararası Gökyüzü Gözlem Şenliği’nin başvuruları başladı. Başvurular 31 Mart’a kadar devam edecek. Etkinliğe bu yıl ilk defa yurt dışından da başvuru yapılabilecek. Şenliğe katılacak 1000 kişi nisan ayının ikinci haftasında kura ile belirlenecek.

Gökbilim ve Uzay

Şubat ayında Merkür ve Venüs, Güneş’in batışından sonra gökyüzünde. Mars, Jüpiter ve Satürn ise Güneş’in doğuşundan önce görülebilir. Merkür, şubat ayının ilk yarısında gün batımından sonra Venüs’le birlikte güneybatı ufkunun üzerinde görülebilir. Merkür, 10 Şubat’ta en büyük doğu uzanımı konumuna ulaşıyor. 

Gökbilim ve Uzay

1666 yılının Ocak ayında çevrenizdeki herkesin konuştuğu, Robert Hooke’un bitler, pireler ve benzer canlıların mikroskop altında görünümünü zengin görsellerle anlatan Micrographia kitabını almış olsaydınız muhtemelen yazarın araya sıkıştırdığı birkaç ilgisiz konuya bakıp şaşırabilirdiniz. 

Gökbilim ve Uzay

Çin’in Chang'e-4 uzay aracı geçtiğimiz yıl ocak ayında Ay’ın karanlık yüzüne iniş yaptı. Bugünlerde ise daha ileri bir teknolojiye sahip Chang’e-5 Ay’a yolculuk için gün sayıyor. Chang’e-5, Çin’in Ay’dan örnek getirmek üzere planlanan ilk uzay görevi.

Gökbilim ve Uzay

Nisan 2019’da ilk kez bir karadeliği doğrudan görüntülemeyi başaran 200 kişilik ekipte yer alan Prof. Dr. Feryal Özel ile Bilim Genç ekibi olarak bir söyleşi gerçekleştirdik.

Gökbilim ve Uzay

Erboğa Takımyıldızı’nın bir üyesi olan Proxima Centauri, Güneş Sistemi’ne en yakın yıldızdır. 2016 yılında gökbilim alanında yaşanan en önemli gelişmelerden biri, yıldızın etrafında dolanan bir gezegen keşfedilmesi olmuştu. Üstelik Proxima b adı verilen gezenin yaşama elverişli koşullara sahip olma ihtimali de var.