Skip to content Skip to navigation

Genç Bir Yıldızın Etrafında Tuz Molekülleri

Dr. Mahir E. Ocak
05/07/2019 - 16:05

Şili’deki ALMA teleskoplarıyla gözlemler yapan bir grup gökbilimci, Dünya’ya yaklaşık 1500 ışık yılı mesafedeki genç bir yıldızın etrafında tuz molekülleri tespit etti. Dr. A. Ginsburg ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Astrophysical Journal’da yayımlandı.

Atomlarda ve moleküllerde elektronlar belirli enerji seviyelerinde bulunur. Bir elektron foton soğurarak daha yüksek enerjili bir seviyeye ya da foton yayarak daha düşük enerjili bir seviyeye geçebilir. Farklı türdeki atomların ve moleküllerin yapısı farklı olduğu için soğurdukları ve yaydıkları fotonların frekansları da farklıdır. Dolayısıyla uzayın herhangi bir bölgesinden Dünya’ya ulaşan ışık analiz edilerek o bölgede hangi atomların ve moleküllerin bulunduğu hakkında çıkarımlar yapılabilir.

Araştırmacılar, bilimsel yazında Orion Source I (SrcI) olarak adlandırılan, Dünya’ya 1500 ışık yılı uzaklıktaki yıldızdan yeryüzüne ulaşan ışığı analiz ettiklerinde sodyum klorür (NaCl) ve potasyum klorür (KCl) tuzlarına ait izlere rastlamışlar. Daha önceleri de yıldızların etrafında tuz molekülleri tespit edilmişti. Ancak bu bugüne kadar etrafında tuz tespit edilen yıldızların tamamı ölmek üzere olan yaşlı yıldızlardı. Orion SrcI gibi, yeni yıldızların doğmakta olduğu bir bölgenin içinde bulunan, genç bir yıldızın etrafında tuz moleküllerinin tespit edilmesiyse sıradışı olarak nitelendiriliyor.

Doğmakta olan yıldızlar, gaz ve toz diskiyle çevrilidir ve Dünya’ya ulaşan ışığın kaynağının yıldız mı yoksa yıldızı çevreleyen disk mi olduğunu tespit etmek çok zordur. Orion SrcI ile ilgili gözlemlerse tuz moleküllerinin disk içinde hareket ettiğini gösteriyor. Araştırmacılar, bu durumun diskteki fiziksel koşullar ve diskin uzaydaki hareketi hakkında bilgi edinmek için önemli bir fırsat olduğunu söylüyor.

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Mars ile Jüpiter’in yörüngeleri arasındaki bölgede yer alan Asteroit Kuşağı’ndaki Hygiea’ın bu dört kriterden ilk üçünü sağladığı biliniyordu. Ancak geçmişte gökcisminin şeklinin tam olarak nasıl olduğu hakkında bir fikir edinilememişti.

Gökbilim ve Uzay

Yılın son ayında gökyüzünde çıplak gözle gözleyebileceğiniz beş gezegeni de görme fırsatı bulabilirsiniz. Mars ve Merkür aralık ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Ayın ilk yarısında Merkür ve Mars'ı Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ile birlikte doğu-güneydoğu ufkunun üzerinde görebilirsiniz.

Gökbilim ve Uzay

Yakın zamanlarda Avrupa Güney Gözlemevi’nde (ESO) kurulu Çok Büyük Teleskop’ta (VLT) bulunan X-shooter tayfçekeri yardımıyla elde edilen tayfları analiz eden araştırmacılar, yeni oluşmuş ağır bir elementi ilk kez gözlemsel olarak tespit etti.

Gökbilim ve Uzay

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Nükleer Radyasyon Dedektörleri Uygulama ve Araştırma Merkezinde (NÜRDAM) Türk bilim insanları tarafından geliştirilen ve üretilen yerli nükleer radyasyon dedektörleri radyasyon ölçümlerin hassas ve güvenli bir şekilde yapılmasına imkân sağlayabilecek.

Gökbilim ve Uzay

Günümüzde gezegenleri, yıldızları, gökadaları, bulutsuları ve diğer gökcisimlerini gözlemlemek için gelişmiş gözlemevleri yani rasathaneler kullanılıyor. Bu rasathanelerin bazıları yeryüzünde kuruluyken bazıları uzayda görev yapıyor. 

Gökbilim ve Uzay

Satürn hiç de fotoğrafta görüldüğü gibi sakin bir yer değil. Güneş Sistemi’nin bilinen en fazla uyduya sahip gezegeni olan Satürn’ün atmosferinde devasa fırtınalar gerçekleşiyor.

Gökbilim ve Uzay

Kasım ayında nadir gerçekleşen bir gök olayına tanık olabilirsiniz. Merkür, 11 Kasım’da Güneş’in önünden geçiyor. Ancak unutmayın! Geçişi ister çıplak gözle, ister dürbünle, ister teleskopla gözlemleyin, mutlaka uygun bir güneş filtresi kullanmaya dikkat edin. Çünkü Güneş’e doğrudan bakmak gözünüzde kalıcı hasarlara neden olabilir.

Gökbilim ve Uzay

Hawaii’deki Mauna Kea Dağı’ndaki Subaru Teleskobu’yla yapılan gözemler sonucunda Satürn’ün 20 yeni uydusu keşfedildi. Böylece Satürn’ün bilinen uydularının sayısı 82’ye çıktı.

Gökbilim ve Uzay

Mars, 2 Eylül’de yörünge hareketi sırasında Güneş’in arkasından geçmişti. Bu süreçte Güneş ile aralarındaki açısal mesafe küçük olduğundan Mars’ı Güneş’in parlaklığı nedeniyle birkaç hafta boyunca gözlemlemek mümkün olmadı. Mars ekim ayının ortasından itibaren doğu ufkunun üzerinde tekrar ortaya çıkıyor.

Gökbilim ve Uzay

Trigonometri lisede matematik dersinde karşılaştığınız ve belki de anlamakta zorlandığınız konulardan biri. Dik üçgenlerin iç açıları ve kenar uzunlukları arasındaki bağlantılarla ilgili matematiğin bu dalı size soyut gelebilir. Geçmişte insanlar denizcilikte, haritacılıkta ve astronomi yani gökbilimde karşılaştıkları problemleri çözmek için trigonometriden faydalandı.