Skip to content Skip to navigation

Gözler Beynin Aynasıdır

Dr. Rukiye Çolak Sivri
23/08/2019 - 09:00

Gözümüze gelen ışınlar önce kornea adı verilen kubbeye benzer bir yapıdan geçer. Bu sırada ışınlar kırılarak gözün arkasındaki, ışığı algılayabilen sinir hücrelerinin bulunduğu retinaya ulaşır. Retinadaki ışığa duyarlı hücreler gelen ışığı sinir sinyallerine çevirir ve oluşan sinyaller beyinde görsel verilerin işlendiği merkeze iletir. Gözde, gelen ışınları elektrik sinyallerine çevirip beyne ileterek görüntü oluşmasını sağlayan birçok sinir ağı bulunur. Retina sinir lifi tabakası, retinadaki sinir hücrelerinin aksonlarının bulunduğu sinir ağı kısmıdır.

Retina sinir lifi kalınlığı göz tomografisi yöntemiyle ölçülebiliyor. Bu yöntem sayesinde gözdeki mikro ölçekteki doku katmanları yüksek çözünürlükle görüntülenebiliyor. Göz tomografisinde dokulara kızılötesi dalga boyunda ışınlar gönderiliyor ve dokulardan yansıyan ve saçılan ışınların özellikleri incelenerek doku katmanlarının yapısı belirlenebiliyor.

Retina, embriyonun gelişme sürecinde ara beyinden (diensefalon olarak isimlendirilir) gelişir. Bu nedenle retinadaki sinir ağlarının merkezî sinir sisteminin bir parçası olduğu düşünülüyor. Bilim insanları göz hastalıklarının teşhisinde çok sık kullanılan göz tomografisi yöntemini beyin hastalıklarının tespitinde de kullanmayı planlıyor.

Parkinson, Alzheimer ve multiple skleroz (MS) gibi nörolojik hastalıklarda retina sinir lifi kalınlığında düşme olduğunu, hastalığın şiddeti arttıkça retina sinir lifi kalınlığı düzeyinin azaldığını gösteren çalışmalar var.

Beyin hastalıkları denince ilk olarak akla nörolojik hastalıklar geliyor. Ancak psikiyatrik hastalıklar da beyinle ilişkili rahatsızlıklardır. Bu nedenle göz tomografisi yönteminin depresyon, dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu gibi farklı psikiyatrik hastalıkların teşhis edilmesi ve hastalığın ilerleyişinin izlenmesinde kullanılması amacıyla çalışmalar yapılıyor. Şu an için bu yöntem hastalar üzerinde pratik olarak uygulanmıyor. Ancak bu konuyla ilgili araştırmalar devam ettikçe gelecekte gözler beynin aynası olabilir.

 

Kaynaklar:

  • Güneş, A. ve ark., “Evaluation of retinal nerve fiber layer thickness in Alzheimer disease using spectral-domain optical coherence tomography”, Turkish Journal of Medical Sciences, Cilt 45, s.1094-1097, 2015.
  • Hergüner A. ve ark., “Retinal nerve fiber layer thickness in children with ADHD”, Journal of Attention Disorders, Cilt 22, s.619-626, 2018.
  • Kalenderoglu A. ve ark., “Optic coherence tomography shows inflammation and degeneration in major depressive disorder patients correlated with disease severity”, Journal of Attention Disorders, Cilt 204, s.159-165, 2016.

 

Yazar Hakkında:
Dr. Rukiye Çolak Sivri
SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü

İlgili İçerikler

Tıp ve Sağlık

Türk bilim insanları tarafından geliştirilen metal kompleks bileşiğinin kolon kanseri tedavisinde kanser ilacı olarak kullanılmasına yönelik hücre kültürü ve deney hayvanları test aşamaları başarıyla geçildi. ABD ve Avrupa Birliği patent ofislerinden patenti alınan bileşiğin kanser hastaları ile gerçekleştirilecek testlerinden sonra ilaç olarak üretimine başlanabilir.

Tıp ve Sağlık

Güneş ışığının insanlar üzerinde doğrudan katkıları da vardır. Örneğin güneş ışığı vücudumuzda D vitamini üretimini artırır, uykumuzu düzenler ve ruh hâlimizi iyileştirir. Gelin, bu faydaları daha yakından inceleyelim.

Tıp ve Sağlık

Harvard Üniversitesinden David Mooney önderliğinde çalışmalar yapan bir grup araştırmacı, embriyolardan esinlenerek yetişkinlerdeki cilt yaralarını iyileştirmek için bir malzeme geliştirdi. 

Tıp ve Sağlık

Bağışıklık sistemi henüz olgunlaşmamış bebekleri ve çocukları ciddi hastalıklardan korumak için yapılan aşılar ile erken yaşlarda tanışırız.

Tıp ve Sağlık

Hücrelerde meydana gelen doğal süreçlerden biri aşırı yaşlanma sebebiyle çoğalmanın durmasıdır. İnsanlarda ileri yaşlarda ortaya çıkan eklem romatizması, kemik erimesi ve kalp hastalıkları gibi sağlık sorunlarının nedenlerinden biri de hücrelerin aşırı yaşlanmasıdır.

Tıp ve Sağlık

Gözlerin de tıpkı mide gibi sindirim yaptığını biliyor muydunuz? Evet, yanlış okumadınız. Gözler de mide gibi sindirim yapabiliyor. Ancak tek farkla... Midemiz tükettiğimiz gıdaları sindirirken gözümüz çevreden gelen bakterileri sindiriyor.

Tıp ve Sağlık

Bilimsel çalışmalar gözlerimizde yaşayan, göz sağlığına yararlı bakteriler olduğunu gösteriyor. Göz mikrobiyomu olarak adlandırılan bu bakterilerin davranışlarının tam olarak anlaşılması, çeşitli göz hastalıklarının tedavisinde yararlı olabilir.

Tıp ve Sağlık

“Seyahat” denildiğinde aklımıza ilk olarak yeni yerler görme, yeni insanlar tanıma fırsatı gelir. Peki, seyahat etmenin kimi zaman sağlığımız için tehdit oluşturabileceğini biliyor muydunuz?

Tıp ve Sağlık

Pek çok hastalığın tedavisinde antibiyotikler kullanılıyor. Ancak aşırı kullanım zararlı da olabiliyor. Çünkü antibiyotikler sadece hastalık yapan bakterilere değil yararlı bakterilere de -örneğin sindirime yardımcı olan bakterilere de- zarar verebiliyor.

Tıp ve Sağlık

Uçmak insanların çoğuna büyük keyif verir. Ancak yerden yükselmek insan fizyolojisi üzerinde çeşitli etkilere yol açar. Dış kulak ile orta kulak arasında yer alan kulak zarı, uçuş sırasındaki  basınç değişikliklerinden etkilenen en önemli yapıdır.