Skip to content Skip to navigation

Gözler Beynin Aynasıdır

Dr. Rukiye Çolak Sivri
23/08/2019 - 09:00

Gözümüze gelen ışınlar önce kornea adı verilen kubbeye benzer bir yapıdan geçer. Bu sırada ışınlar kırılarak gözün arkasındaki, ışığı algılayabilen sinir hücrelerinin bulunduğu retinaya ulaşır. Retinadaki ışığa duyarlı hücreler gelen ışığı sinir sinyallerine çevirir ve oluşan sinyaller beyinde görsel verilerin işlendiği merkeze iletir. Gözde, gelen ışınları elektrik sinyallerine çevirip beyne ileterek görüntü oluşmasını sağlayan birçok sinir ağı bulunur. Retina sinir lifi tabakası, retinadaki sinir hücrelerinin aksonlarının bulunduğu sinir ağı kısmıdır.

Retina sinir lifi kalınlığı göz tomografisi yöntemiyle ölçülebiliyor. Bu yöntem sayesinde gözdeki mikro ölçekteki doku katmanları yüksek çözünürlükle görüntülenebiliyor. Göz tomografisinde dokulara kızılötesi dalga boyunda ışınlar gönderiliyor ve dokulardan yansıyan ve saçılan ışınların özellikleri incelenerek doku katmanlarının yapısı belirlenebiliyor.

Retina, embriyonun gelişme sürecinde ara beyinden (diensefalon olarak isimlendirilir) gelişir. Bu nedenle retinadaki sinir ağlarının merkezî sinir sisteminin bir parçası olduğu düşünülüyor. Bilim insanları göz hastalıklarının teşhisinde çok sık kullanılan göz tomografisi yöntemini beyin hastalıklarının tespitinde de kullanmayı planlıyor.

Parkinson, Alzheimer ve multiple skleroz (MS) gibi nörolojik hastalıklarda retina sinir lifi kalınlığında düşme olduğunu, hastalığın şiddeti arttıkça retina sinir lifi kalınlığı düzeyinin azaldığını gösteren çalışmalar var.

Beyin hastalıkları denince ilk olarak akla nörolojik hastalıklar geliyor. Ancak psikiyatrik hastalıklar da beyinle ilişkili rahatsızlıklardır. Bu nedenle göz tomografisi yönteminin depresyon, dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu gibi farklı psikiyatrik hastalıkların teşhis edilmesi ve hastalığın ilerleyişinin izlenmesinde kullanılması amacıyla çalışmalar yapılıyor. Şu an için bu yöntem hastalar üzerinde pratik olarak uygulanmıyor. Ancak bu konuyla ilgili araştırmalar devam ettikçe gelecekte gözler beynin aynası olabilir.

 

Kaynaklar:

  • Güneş, A. ve ark., “Evaluation of retinal nerve fiber layer thickness in Alzheimer disease using spectral-domain optical coherence tomography”, Turkish Journal of Medical Sciences, Cilt 45, s.1094-1097, 2015.
  • Hergüner A. ve ark., “Retinal nerve fiber layer thickness in children with ADHD”, Journal of Attention Disorders, Cilt 22, s.619-626, 2018.
  • Kalenderoglu A. ve ark., “Optic coherence tomography shows inflammation and degeneration in major depressive disorder patients correlated with disease severity”, Journal of Attention Disorders, Cilt 204, s.159-165, 2016.

 

Yazar Hakkında:
Dr. Rukiye Çolak Sivri
SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü

İlgili İçerikler

Tıp ve Sağlık

Hafta sonları tüm aile bir aradayken pazar kahvaltıları nasıl da güzel olur, değil mi? Patatesli omlet, simit, börek, krep, kızarmış ekmek... Bu kadar şeyi yedikten sonra tatlı bir uyku bastırır. Peki ama neden?

Tıp ve Sağlık

Çin’in Wuhan şehrinde ortaya çıkan yeni bir tür koronavirüsün neden olduğu salgın dünyanın farklı yerlerine hızla yayılıyor. Şu ana kadar onlarca kişinin hayatını kaybetmesine neden olan virüs hakkında bilinmesi gerekenleri derledik.

Tıp ve Sağlık

San Diego’daki Kaliforniya Üniversitesinde çalışan Prof. Dr. Karen Christman ve arkadaşları kalp krizi geçirmiş hastaların kalp kaslarını onarmak için bir hidrojel geliştirdi.

Tıp ve Sağlık

Okulda sınav haftasındasınız ve ders çalışırken sürekli bir şeyler atıştırıyorsunuz. Bu durumda muhtemelen “Stresten yiyorum” cevabını verirsiniz. Bazı insanlar stresli oldukları dönemlerde normalde olduğundan daha fazla yemek yer. Stres bazı insanların ise yeme isteklerinin azalmasına neden olur. Peki, stres yeme alışkanlıklarımızı nasıl etkiliyor?

Tıp ve Sağlık

Sağlıklı gelişebilmeleri için çocukların düzenli bir biçimde aşılanması çok önemli. Ancak bazen aşı kayıtlarında sıkıntılar yaşanabiliyor. Bazen de ebeveynler çocuklarının hangi aşıları olduğunu ya da hangi aşının zamanının geldiğini unutabiliyor.

Tıp ve Sağlık

Aşırı kilo ve obezite 21. yüzyılın önemli sağlık sorunlarından biri. Özellikle çocukları ve gençleri tehdit eden bu küresel sağlık sorunu şehirleşmiş bölgelerde daha yaygın görülüyor. Çocukluk döneminde obez olan kişiler çoğunlukla yetişkin dönemlerinde de obez oluyor. Bu kişilerin genç yaşta diyabet, kalp damar hastalıkları gibi hastalıklara yakalanma ihtimalleri daha yüksek.

Tıp ve Sağlık

Sevdiğiniz bir sanatçının konserinden çıktınız ve kulağınızın çınladığını hissediyorsunuz. Yüksek sesle müzik dinlemek hayli zevkli ancak sesin şiddetinin belirli bir seviyenin üzerine çıkması sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Tıp ve Sağlık

Boston Çocuk Hastanesinde çalışan Timothy Yu arkadaşları, kişiye özel bir tedavi geliştirdi. İlk bulgular, tedavinin olumlu sonuç verdiğini gösteriyor.

Tıp ve Sağlık

Yapılan araştırmalar son yıllarda depresyonun daha da yaygınlaştığını gösteriyor. Ergenlerde depresyon teşhisinin konulması ise yetişkinlere göre daha zor çünkü ergenlikte doğal olarak görülen psikolojik değişimlerle depresyonun belirtileri birbirine benziyor.

Tıp ve Sağlık

Hiç hata yapmamayı mı yoksa çok sayıda deneme ve yanılmadan sonra başarılı olmayı mı tercih edersiniz? Hata yapmak zaman zaman insanlar tarafından bir eksiklik olarak görülse de araştırmalar hata yapmanın öğrenmeyi olumlu etkilediğini gösteriyor.