Skip to content Skip to navigation

İnsanların Kalabalık İçindeki Hareketlerini Yöneten Yasa

Dr. Mahir E. Ocak
08/12/2014 - 09:58

İşe, okula ya da başka bir yere giderken çoğu zaman kalabalık caddelerde yürümek zorunda kalırız. Ancak etrafta ne kadar çok insan olsa da hareket yönümüzü tayin etmekte zorlanmayız. Peki, insanların birbirlerine çarpmadan kalabalık ortamlarda hareket etmesini sağlayan nedir?

Kalabalıkların hareketlerini inceleyen araştırmacılar, insanları genellikle aynı işaretli elektrik yükleri gibi modeller. Bilindiği gibi işaretleri aynı olan elektrik yükleri birbirlerini iter ve itme kuvveti aradaki mesafe azaldıkça artar. Benzer biçimde kalabalık içinde hareket eden insanlar da başkalarına yaklaştıkları zaman sanki bir itici kuvvet hissediyorlarmış gibi birbirlerinden uzaklaşmaya başlar. Ancak benzerliğin tamamen aynı olduğu söylenemez. Aynı işaretli elektrik yükleri arasındaki itme kuvveti yüklerin hareket yönlerine bağlı değildir. İnsanların birbirinden uzaklaşması ise hareket yönlerine bağlı olarak değişir. Örneğin birisi bize doğru yürüyorsa ve kısa süre içinde çarpışma ihtimalimiz varsa yönümüzü değiştiririz. Ancak bizimle aynı yönde yürüyen birisi bize ne kadar yakın olursa olsun tehlikeli bir durum olmadığı için yönümüzü değiştirmeyiz.

I. Karamouzas, B. Skinner ve S. Guy isimli üç araştırmacı, insanların kalabalık içindeki hareketlerini incelemek için yeni bir düşünce öne sürdü. Bu görüşe göre, insanlar hareket yönlerini belirlerken bilinçsizce başkalarıyla çarpışma sürelerini hesaplıyor. Muhtemel çarpışmaya kalan süre kısaldıkça “itici kuvvet” büyüyor ve insanlar daha hızlı bir biçimde yönlerini değiştiriyor.

Yapılan gözlemler, bu modelin insanların kalabalık içindeki hareketlerini başarılı bir biçimde modellediğini gösteriyor. Ancak gözlemlere göre insanlar çarpışmaya üç saniyeden daha fazla süre varsa hareketlerinde herhangi bir değişiklik yapmıyor.

Öne sürülen modelin, normal durumlar için iyi sonuçlar verse de, insanların hareketlerinin daha düzensiz olduğu acil durumlar için hâlâ geliştirilmeye ihtiyacı olduğu belirtiliyor. Bu durumun en önemli sebebi insanların acil durumlar sırasında bir sonraki çarpışma zamanını tahmin etmesinin çok zor olması. Örneğin yanmakta olan bir binayı boşaltırken insanların birbirini iterek, düzensiz bir biçimde hareket eden diğer insanları gözlemlemesi ve doğru bir biçimde muhtemel çarpışma zamanlarını tahmin etmesi çok zor.

Araştırmacılar, geliştirdikleri modeli kullanarak kalabalık ortamlarda meydana gelecek değişikliklerin önceden tahmin edilebileceğini belirtiyor. Örneğin kameraların çektiği görüntülerdeki insan dağılımını girdi olarak kullanan bir yazılım, kalabalığın bir süre sonraki durumunu tahmin edilebilir. Böylece meydana gelmesi muhtemel acil bir durum önceden öngörülebilir ve önlem alınabilir.

Geliştirilen modelin, trafikte hareket eden araçlara ve insanlardan başka canlılara uygulanmasının da mümkün olabileceği belirtiliyor. Gelecekte bu konularla ilgili çalışmalar yapılması planlanıyor.

1

İlgili İçerikler

Bilgisayar ve İnternet

Gençlerin ve çocukların öğrenmesini kolaylaştıracak sanal gerçeklik uygulamaları ve bilgisayar oyunları geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapan Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Tüzün ile söyleşi gerçekleştirdik.

Bilgisayar ve İnternet

TÜBİTAK Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı başvuruları başladı. Başvurular 31 Ekim’e kadar devam ediyor. Proje desteği almaya hak kazanan başvurulara ait sonuçların ise önümüzdeki şubat ayında açıklanması planlanıyor.

Bilgisayar ve İnternet

Son zamanlarda özellikle robot teknolojileri alanında sıkça yararlanılan yapay zekâyla ilgili araştırmalar yapan Orta Doğu Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Şeyda Ertekin ile yapay zekâ üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

Bilgisayar ve İnternet

Günlük hayattan aşina olduğumuz bilgisayarlar bir insanın yıllarca uğraşsa bile bitiremeyeceği işleri saniyeler içerisinde gerçekleştirebiliyor. Ancak çalışma ilkeleri klasik fizikle açıklanan bu bilgisayarların kapasiteleri sınırlı. Gelecekte belirli işlemleri klasik bilgisayarlardan çok daha hızlı yapabilen kuantum bilgisayarların geliştirilebileceği düşünülüyor

Bilgisayar ve İnternet

4. CodeFest programlama yarışması 23-24 Şubat 2019 tarihlerinde Üsküdar Amerikan Lisesi’nde gerçekleştirilecek.

Bilgisayar ve İnternet

Sinemada görsel efekt tasarımının sınırları her gün genişliyor. Bizi şaşırtan görüntüleri teknolojik gelişmelerin yaratıcı beyinlere sunduğu olanaklar sayesinde izleyebiliyoruz.

Bilgisayar ve İnternet

TÜBİTAK BİLGEM Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü tarafından lise ve üniversite öğrencilerine yönelik düzenlenen kriptoloji yaz okulları başvuruları 6 Ağustos’a kadar devam ediyor.

Bilgisayar ve İnternet

Özellikle gençlerin yakından takip ettiği, çevrimiçi bir ortam olarak tanımlanan sosyal medya adeta dijital dünyamız haline geldi. Gençler gün boyu -hatta geceleri- sosyal medya aracılığı ile sosyal ilişkiler kuruyor, bilgi ediniyor ve çeşitli konularda paylaşımlarda bulunuyor. Peki, sosyal medyayı bu kadar yoğun kullanmanın, sağladığı çeşitli faydaların yanı sıra, olumsuz etkileri de olabilir mi?

Bilgisayar ve İnternet

Bir grup araştırmacı, yakın zamanlarda Science Advances’ta yayımladıkları bir makalede yapay zekâ yardımıyla çok hızlı bir biçimde yeni metalik camlar tasarlamayı ve üretmeyi başardıklarını açıkladı.

Bilgisayar ve İnternet

Çocuklar nesneleri evirip çevirerek, tutup bırakarak ya da itip çekerek oyunlar oynar. Bu, küçük yaşlardan itibaren fiziksel dünyayı keşfetmelerinin bir yoludur. İşte şimdi Google’a ait DeepMind’dan ve California Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından eğitilen bir yapay zekâ uygulaması bu tür bir oyun davranışının ilk aşamalarını sergiliyor.