Skip to content Skip to navigation

Kaynak Sorunu Yaşanması Muhtemel Metaller

Dr. Mahir E. Ocak
02/06/2015 - 18:06

Pek çok metal sanayide yaygın olarak kullanılıyor. Bu metallerin bazıları -örneğin çinko, bakır ve alüminyum- çok uzun zamandır kullanılırken bazılarıysa -örneğin indiyum- yakın zamanlarda geliştirilen yüksek teknoloji ürünü cihazlarda kullanılmaya başlandı. Peki, bu metallerle ilgili kaynak sorunu yaşanabilir mi? Bu soru özellikle son on yılda yaşanan birkaç küçük kaynak krizinden sonra insanların zihinlerini meşgul etmeye başladı. Yale Üniversitesi’nden bir grup araştırmacının yaptığı çalışmada, periyodik tablodaki 62 metalin hangileri için kaynak sorunu yaşanabileceği detaylı bir biçimde incelendi. Dr. T. E. Graedel ve arkadaşlarının yaptığı bu çalışmanın sonuçları Proceedings of the National Academy of Sciences (USA)’da yayımlandı.

Elde edilen sonuçlar, çok uzun zamandır yaygın olarak kullanılan metallerle ilgili bir kaynak sorunu yaşanmasının pek muhtemel olmadığını gösteriyor. Çünkü bu metaller doğada çok bol miktarda bulunuyor ve zaten bu nedenle çok uzun süredir kullanılıyorlar. Ancak sonuçlar krom, niyobyum, altın, cıva, tantalyum gibi metallerle ilgili kaynak sorunu yaşanabileceğini gösteriyor. Özellikle son 10-20 yıl içinde geliştirilen teknolojik cihazlarda kullanılan metallerle ilgili kaynak sorunu yaşanması daha yüksek bir ihtimal. Bu durumun birkaç nedeni var. Öncelikle bu metaller doğada az bulunuyor ve pek çoğu madencilik faaliyetlerinin ana ürünü olarak değil yan ürünü olarak elde ediliyor. Ayrıca özel amaçlar için kullanılan bu metallerin yerine kullanılabilecek başka maddeler olmadığı için bu metaller çok hızlı bir şekilde tüketiliyor.

Metallerle ilgili kaynak sorunu yaşanmaması için yapılması gerekenlerin başında geri dönüşüm geliyor. Ancak maalesef kaynak sorunu yaşanması muhtemel metalleri geri dönüştürmek diğer metallerden daha zor. Çünkü bu metaller genellikle karmaşık cihazların belirli kısımlarında ve çok az miktarlarda kullanılıyor. Bu durum bu metallerin diğer maddelerin arasından ayrıştırılmasını zorlaştırıyor. Sanayide yaygın olarak kullanılan ve kaynak sorunu yaşanması ihtimali zayıf olan metalleri geri dönüştürmekse aksine çok daha kolay. Çünkü bu metaller genellikle tek parça olarak ve büyük kütleler halinde kullanılıyor. Nadir metallerin geri dönüştürülmesiyle ilgili sorunların aşılabilmesi için gelecekte bu metalleri içerecek cihazların geri dönüşüme daha uygun bir şekilde tasarlanması gerektiği belirtiliyor.

İlgili İçerikler

Malzeme Bilimi

Günümüzde yaygın olarak kullanılan lityum iyon piller pek çok bakımdan sorunlu. Örneğin kullanılan lityum iyon pillerin sadece %5’i geri dönüştürülüyor. 

Malzeme Bilimi

Brown Üniversitesinde çalışan Robert Hurt ve arkadaşları sivrisineklere karşı koruma sağlayan grafen tabanlı bir kumaş geliştirdi. 

Malzeme Bilimi

Bir grup araştırmacı, üzerine ışık tutulduğunda kasılan bir tür polimer (tekrar eden birimlerden oluşan zincir biçimli uzun molekül) geliştirdi. Ağırlıkları kaldırmayı başarabilen malzemeden yapay kas üretiminde yararlanılabilir.

Malzeme Bilimi

Her yıl milyonlarca araba lastiği kullanılamaz hale geliyor. Çöplüklerde ve atık depolarında biriken bu lastikler hem çevreyi kirletiyor hem de sağlığı tehdit ediyor. Üstelik esnek ve dirençli oldukları için doğada yok olmaları çok uzun yıllar alıyor.

Malzeme Bilimi

Uluslararası bir araştırma grubu bir tür örümcek ipeğinin neme maruz kaldığında kısaldığını ve büküldüğünü keşfetti. Gelecekte örümcek ipeği kullanarak yapay kaslar üretmek mümkün olabilir. Dr. Dabiao Liu ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Science Advances’ta yayımlandı.

Malzeme Bilimi

Northwestern Üniversitesi’nden bir grup araştırmacı, kendini onaran metal kaplaması geliştirdi. Malzeme çizildikten, kazındıktan ya da çatladıktan sonra sadece saniyeler içinde kendini onarabiliyor. 

Malzeme Bilimi

Aralarında ODTÜ öğretim üyesi Dr. Sezer Özerinç'in de yer aldığı uluslararası bir araştırma grubu, kendi geliştirdikleri bir yöntemi kullanarak özel bir nikel folyo üretti. Yapısı ve yoğunluğu ahşaba benzediği için metal ahşap olarak adlandırılan malzeme çelik kadar güçlü.

Malzeme Bilimi

ABD’deki Sandia Ulusal Laboratuvarı’nda çalışan bir grup araştırmacı tarafından üretilen platin (Pt) - altın (Au) alaşımının dünyanın aşınmaya karşı en dayanıklı malzemesi olduğu düşünülüyor.

Malzeme Bilimi

Çoğunluğu Türk bilim insanlarından oluşan bir grup araştırmacı ısıya duyarlı görüntüleme sistemlerinden gizlenmeyi sağlayan bir çeşit yüzey malzemesi tasarlayıp üretti.

Malzeme Bilimi

Kaliforniya Üniversitesi San Diego’da çalışan bir grup bilim insanı, üç boyutlu esnek elektronik cihazlar üretmek için yeni bir yöntem geliştirdi.