Skip to content Skip to navigation

Kurtulma Hızı Nedir?

Dr. Mahir E. Ocak
21/11/2014 - 15:36

Elinize bir cisim aldığınızı ve düşey doğrultuda havaya fırlattığınızı düşünün. Cisim yükseldikçe –Dünya’nın kütleçekimi sebebiyle- hızı giderek azalacak, sonunda hareketinin yönü değişecek ve bir süre sonra yere düşecektir. Eğer cismi daha yüksek bir ilk hızla tekrar atarsanız cisim yine benzer bir hareket yapacak, ama hareketine daha yüksek bir enerjiyle başladığı için daha yükseğe çıkacaktır. Peki, bir cismi Dünya’ya bir daha hiç geri dönmeyecek kadar yüksek bir hızla fırlatmak mümkün müdür? Cevap evet. Bir cismin bir gökcisminin çekiminden tamamen kurtulması için gerekli olan hıza kurtulma hızı denir.

Newton'un kütleçekimi yasasına göre iki cisim arasındaki kütleçekim kuvveti cisimlerin kütleleri ile doğru orantılı, aralarındaki mesafenin karesi ile ters orantılıdır. Dolayısıyla çekiminden kurtulmak istenen cismin kütlesi arttığı zaman kurtulma hızı da artacaktır. Örneğin hacmi Dünya ile aynı fakat kütlesi Dünya’dan fazla olan bir gökcisminin çekiminden kurtulmak için daha fazla enerji dolayısıyla daha büyük bir ilk hız gereklidir. Kütleçekiminin aradaki mesafenin karesi ile ters orantılı olması ise harekete çekiminden kurtulmak istenilen cismin merkezinden ne kadar uzak bir yerde başlanırsa, çekimden kurtulmak için daha az enerji dolayısıyla daha düşük bir ilk hız gerektiği anlamına gelir. Örneğin Everest Dağı'nın tepesinden fırlatılan bir cismin Dünya’nın çekiminden kurtulması deniz seviyesinde bir yerden fırlatılan bir cisme göre daha düşük bir ilk hız gerektirir. Sonuç olarak kurtulma hızının, çekiminden kurtulmak istenen cismin kütlesi arttıkça ve cismin merkezine olan uzaklık azaldıkça arttığını söyleyebiliriz.

İlgili İçerikler

Fizik

4006-TÜBİTAK Bilim Fuarları Destekleme Programı başvuruları 22 Ekim - 22 Kasım 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilecek.

Fizik

Arthur Ashkin optik cımbızların icadı, Gérard Mourou ve Donna Strickland ise yüksek yoğunluklu yüksek enerjili lazer atımlarının üretilmesine imkân veren bir yöntem geliştirmeleri sebebiyle Nobel Fizik Ödülü'ne layık görüldü.

Fizik

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde yüzey gerilimi etkisiyle yüzen kâğıttan bir balık tasarlıyoruz.

Fizik

Fosil yakıtların alternatifi olabilecek yenilenebilir enerji kaynaklarının bulunmasına ve yaygınlaştırılmasına yönelik çabalar gün geçtikçe artıyor.

Fizik

Genel görelilik kuramı geliştirildiğinden beri pek çok testten başarıyla geçti. Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan bir makalede araştırmacılar, genel görelilik kuramının tahminleriyle uyumlu sonuçlar elde etti.

Fizik

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde yoğunluk ve basınç kavramlarından yararlanarak kendi kartezyen dalgıcımızı tasarlıyoruz.

Fizik

Metalik mavi renkli kelebekler, yanardöner renkli meyveler, altın rengi kabuğa sahip böcekler... Peki, bu renklerin hiçbirinin kaynağının boyalar ya da pigmentler olmadığını biliyor muydunuz? Öyleyse bu ışıl ışıl parıldayan renkler nasıl ortaya çıkıyor?

Fizik

ABD’de uzunluk ölçüsü olarak metre yerine yard, feet ve inç; kütle ölçüsü olarak kilogram yerine pound ve ons gibi metrik olmayan ölçü birimlerinin kullanılması dikkatinizi çekmiştir. Peki, ABD’de bu ölçü birimlerinin kullanılmasında Karayip korsanlarının da payı olduğunu biliyor muydunuz?

Fizik

Elektrik ve nükleer enerji santrallerinde soğutma amacıyla kullanılan suların büyük kısmı buharlaşarak atmosfere karışır. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde çalışan bir grup araştırmacı bu kayıp suları geri kazanmak için yeni bir yöntem geliştirdi.

Fizik

Mikroakışkan çipler, mikrolitre ve daha küçük hacimlerdeki akışkanların mikro ölçekteki (metrenin milyonda biri) kanallar içerisinde kontrol edilm