Skip to content Skip to navigation

Ne Gördüğün Nereden Baktığına Bağlı

Prof. Dr. Berahitdin Albayrak
23/07/2018 - 09:30

Güneş ve Ay tutulmaları önemli gök olaylarındandır. Işık kaynağı olmayan Ay ve Dünya güneş ışığıyla aydınlanır. Dolayısıyla her iki gökcisminin Güneş’e bakan yüzünün arkasında güneş ışınlarının ulaşamadığı karanlık bir bölge yani bir gölge konisi oluşur. Ay ve Dünya, yörüngelerinde gölge konileriyle birlikte hareket eder. Dünya Ay’ın gölgesine girdiğinde Güneş tutulması, Ay Dünya’nın gölgesine girdiğinde ise Ay tutulması gerçekleşir.

Tutulma olayını nasıl gördüğümüz nereden baktığımıza bağlı olarak değişir. Örneğin Ay Dünya’nın gölgesine girdiği sırada üç kişiden birinin Dünya’da, diğerinin Ay’da, üçüncüsünün ise Mars’ta bulunduğunu varsayalım. Bu sırada Dünya’dan Ay’a bakan kişi bu olayı Ay tutulması olarak görür. Ay’dan Dünya’ya bakan kişi ise aynı olayı bir Güneş tutulması olarak görecektir. Güneş, Dünya, Ay ve Mars aynı hizadayken (Mars’ın uzanım açısı 180 derece iken) Mars’tan bakan kişi, Ay Dünya’nın gölgesine girdiğinde ne Ay tutulması ne de Güneş tutulması görecektir.

Aynı olgu Ay’ın gölgesinin Dünya’nın üzerine düştüğü durum için de geçerlidir. Bu sırada Dünya’dan Güneş’e bakan kişi bu olayı Güneş tutulması olarak görürken, Ay’dan Dünya’ya bakan diğer kişi Dünya’nın Ay’a bakan yüzünde Ay’ın gölgesini görecektir. Güneş, Ay, Dünya ve Mars aynı hizadayken (Mars’ın uzanım açısı 180 derece iken) Mars’tan bakan kişi ise herhangi bir tutulma gözlemleyemez.

Üç kişinin bakış doğrultularının farklı olması gördüklerinin de farklı olmasının asıl nedenidir.

 
Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Berahitdin Albayrak,
Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Dergimizin 31 Aralık 2017 tarihinden beri Yayın Danışma Kurulu Üyeliğini yürüten, Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bö

Gökbilim ve Uzay

NASA’ya ait Yeni Ufuklar uzay aracı Kuiper Kuşağı’ndaki bir gökcisminin yaklaşık 28.000 kilometre yakınından geçti. Dünya’ya ulaşan ilk görüntülerde Ultima Thule adı verilen gökcisminin birbirine kaynaşmış iki küreden oluştuğu görülüyor. 

Gökbilim ve Uzay

Bu yıl 22.’si düzenlenen Ulusal Gözlem Şenliği’nin başvuruları 14 Ocak-1 Mart 2019 tarihleri arasında gerçekleştirilecek. 

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimci bugüne kadar Güneş Sistemi’nde gözlemlenmiş en uzak gökcismini keşfetti. 

Gökbilim ve Uzay

Ocak ayı iki tutulma olayına ev sahipliği yapıyor. 6 Ocak’ta parçalı Güneş tutulması gerçekleşecek. Tutulma sırasında Ay, Güneş’in yaklaşık %70’ini örtecek. Kuzeydoğu Asya’dan ve Kuzey Pasifik’ten gözlemlenebilecek tutulma Türkiye’den görülemeyecek.

Gökbilim ve Uzay

TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) Müdürü Doç. Dr. Lokman Kuzu ile Türksat 6A projesi ve ülkemizin uydu faaliyetleri ile ilgili bir söyleşi gerçekleştirdik.

Gökbilim ve Uzay

İnsanların uzay keşif macerasında Ay’a, gezegenlere ve Güneş Sistemi’nin ötesine ulaşmak için uzay araçlarının ihtiyaç duyduğu enerji nasıl sağlanabilir?

Gökbilim ve Uzay

Çin, geçtiğimiz cumartesi günü Ay’a uzay aracı gönderdi. Çin mitolojisindeki Ay tanrıçasının adı verilen Chang’e-4 uzay aracının yeni yıl civarında Ay’ın Dünya’dan görünmeyen yüzüne inmesi planlanıyor.

Gökbilim ve Uzay

NASA’ya ait InSight uzay aracı 5 Mayıs’ta Mars’a gönderilmişti. Yaklaşık yedi ay süren 460 milyon kilometrelik uzun bir yolculuktan sonra uzay aracı Mars’a ulaştı ve 26 Kasım’da gezegenin yüzeyine indi.

Gökbilim ve Uzay

Dergimizin 31 Aralık 2017 tarihinden bugüne Yayın Danışma Kurulu Üyeliğini yürüten Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Berahitdin Albayrak’ı, 13 Aralık 2018 Perşembe günü meydana gelen tren kazasında kaybetmenin üzüntüsünü yaşıyoruz.