Skip to content Skip to navigation

Ocak Ayında Gökyüzünde Neler Görebilirsiniz?

Dr. Tuba Sarıgül
02/01/2019 - 15:25

Ocak ayı iki tutulma olayına ev sahipliği yapıyor.

6 Ocak’ta parçalı Güneş tutulması gerçekleşecek. Tutulma sırasında Ay, Güneş’in yaklaşık %70’ini örtecek. Kuzeydoğu Asya’dan ve Kuzey Pasifik’ten gözlemlenebilecek tutulma Türkiye’den görülemeyecek.

Yılın ilk tam Ay tutulması 21 Ocak’ta gerçekleşecek. Tutulma Türkiye’den de görülebilecek. Ancak Ay, tam tutulmanın başlamasından kısa süre sonra batı ufkundan batacak.

 

Kış Üçgeni

Kış aylarında Kuzey Yarımküre’deki gözlemciler için gökyüzündeki çıplak gözle fark edilebilen en ilgi çekici şekillerden biri Kış Üçgeni’dir. Küçük Köpek Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Prokyon, Avcı Takımyıldızı’nın en parlak ikinci yıldızı Betelgöz ve Büyük Köpek Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Akyıldız (Sirius) Kış Üçgeni’ni oluşturur.

 

Yılın İlk Göktaşı Yağmuru

Dörtlük (Quadrantid) göktaşı yağmuru 3-4 Ocak’ta en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte saatte en fazla 40 göktaşı görülebilir. Dörtlük göktaşı yağmurunun kaynağının 2003 EH1 asteroidi olduğu tahmin ediliyor. Göktaşı yağmuru adını Quadrans Muralis Takımyıldızı’ndan alıyor. Ancak bu takımyıldız Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) tarafından oluşturulan takımyıldız listesinde bulunmuyor. Dörtlük (Quadrantid) göktaşı yağmuru sırasında göktaşlarının gökyüzünde ortaya çıktığı nokta Çoban ve Ejderha takımyıldızları arasında yer alıyor.

3 Ocak’ta Dünya, Güneş etrafındaki yörünge hareketi sırasında 2019’daki Güneş’e en yakın (yani günberi) konumuna ulaşacak. Bu konumdayken Dünya ile Güneş arasındaki mesafe 147.099.761 km. Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesi elips şeklindedir. Dünya’nın Güneş’e en yakın ve en uzak konumda olduğu zamanlar iki gökcismi arasındaki mesafe yaklaşık %3 değişir.

Ay 9 Ocak’ta Dünya’ya en uzak, 21 Ocak’ta ise Dünya’ya en yakın konumda. Bu konumlardayken iki gökcismi arasındaki mesafe sırasıyla 406.117 km ve 357.342 km.

Ocak ayında akşam saatlerinde gökyüzünde olan tek gezegen Mars. Venüs ve Jüpiter ay boyunca Güneş’in doğuşundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde görülebilir. Merkür ayın ilk haftası, Satürn ise ayın son haftası şafak vakti gökyüzünde ortaya çıkıyor.

Merkür, ocak ayının ilk günlerinde Güneş’in doğuşundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde kısa süreliğine görülebilir. Bu günlerde Merkür'e Jüpiter ve Venüs de eşlik ediyor. Merkür ile Güneş arasındaki açısal mesafe ayın ilerleyen günlerinde giderek azalıyor ve Merkür Güneş’in parlaklığında kaybolmaya başlıyor. Merkür, 30 Ocak’ta Güneş’in arkasından geçecek.

Venüs, ocak ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Ayın ilk günlerinde Güneş’ten yaklaşık üç saat önce doğan Venüs ayın ilerleyen günlerinde daha geç doğmaya başlıyor. Ocak ayının başında Terazi Takımyıldızı’nda olan Venüs ayın sonunda Yılancı Takımyıldızı’na geçiyor. Venüs, 6 Ocak’ta en büyük batı uzanımı konumunda. Bu konumdayken Venüs’ün uzanım açısı (yani Dünya’dan Venüs’e ve Dünya’dan Güneş’e giden doğrultular arasındaki açı) 47 derece.

Mars, Güneş’in batışından sonra güneybatı ufkunun üzerinde ortaya çıkıyor ve gece yarısına yakın saatlerde batı ufkundan batıyor. Ocak ayında Balıklar Takımyıldızı’nda olan Mars’ın parlaklığı ve görünür büyüklüğü ayın ilerleyen günlerinde azalıyor.

Jüpiter, ocak ayında Güneş’ten yaklaşık bir saat önce güneydoğu ufkunun üzerinden doğacak. Ayın ilerleyen günlerinde parlaklığı hafifçe artan Jüpiter ocak ayı boyunca gün doğumundan önce Venüs’le birlikte gökyüzünde olacak. Jüpiter ve Venüs 22 Ocak’ta gökyüzünde birbirine çok yakın görünecek. Jüpiter, 3 Ocak’ta ve 31 Ocak’ta Ay ile yakın görünümde. Bu tarihlerde Jüpiter ve Ay’ı gün doğumundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde birlikte görebilirsiniz.

Satürn, 2 Ocak’ta Güneş’in arkasından geçecek. Bu nedenle birkaç hafta boyunca gözlenemeyecek Satürn, ocak ayının son haftası Güneş’in doğuşundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkmaya başlayacak.

1 Ocak saat 23.00, 15 Ocak saat 22.00 ve 31 Ocak saat 21.00’de gökyüzünün genel görünümü

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeni Jüpiter, üzerindeki renkli şeritler ve Büyük Kırmızı Leke ile gökyüzü gözlemcilerine hayli ilginç görüntüler sunar. Jüpiter’in atmosferindeki, ekvatora paralel açık ve koyu renklerdeki şeritlerin renginin atmosferdeki gazların türü ve sıcaklığı ile ilişkili olduğu düşünülüyor.

Gökbilim ve Uzay

Günlük hayatta karşılaştığımız pek çok soruna çözümler sunan üç boyutlu yazıcı teknolojisi artık dünya dışında yaşam alanları oluşturma araştırmalarını kolaylaştıracak adımlar atılmasına yardımcı oluyor.

Gökbilim ve Uzay

Her yıl mayıs ayının ilk günlerinde Eta Kova göktaşı yağmuru en yüksek etkinliğe ulaşır. Bu yıl 6 Mayıs’ta sabaha karşı en yüksek etkinliğe ulaşacak Eta Kova göktaşı yağmuru sırasında gökyüzünde saatte 60 göktaşı görülebilir.

Gökbilim ve Uzay

Bahçenizde, binaların çatılarında, sokakta hatta saçlarınızın arasında bile meteor parçaları olabileceğini biliyor muydunuz? Mikrometeorit adı verilen bu parçacıklar hemen hemen her yerdeler. Peki, nereden geliyor bu mikrometeoritler? Yapılarında ne var? Onları nasıl inceleyebiliriz?

Gökbilim ve Uzay

Uzayda, 4,6 milyar yıl önce Güneş Sistemi’nin içinde oluştuğu toz ve gaz bulutundan kalma kayaç ve metal parçaları bulunur.

Gökbilim ve Uzay

Güneş benzeri yıldızlar, yakıtlarını tükettiklerinde patlayarak dış kabuklarını atar ve yıldızın etrafı gezegenimsi bulutsu adı verilen toz ve gaz bulutuyla çevrelenir. Geriye ise "beyaz cüce" olarak adlandırılan çekirdekleri kalır.

Gökbilim ve Uzay

1610 yılında Galileo Galilei’nin Johannes Kepler'e gönderdiği mesaj tam olarak bu yazının başlığındaki gibiydi: “smaismrmilmepoetaleumibunenugttau

Gökbilim ve Uzay

İki yüzün üzerinde araştırmacının yer aldığı uluslararası bir araştırma grubu, ilk kez bir karadeliği doğrudan görüntülemeyi başardı. Karadelik, Dünya’ya yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzaklıktaki Messier 87 ya da kısaca M87 olarak adlandırılan bir gökadanın merkezinde yer alıyor.

Gökbilim ve Uzay

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) tarafından gezegenin iç yapısını incelemek amacıyla Mars’a gönderilen InSight (Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport) uzay aracı 26 Kasım 2018’de gezegenin yüzeyine inmişti.

Gökbilim ve Uzay

Uzaya giden astronotlar çok sayıda bakteriyi de beraberlerinde götürürler. Bu bakterilerin büyük çoğunluğu zararsızdır. Ancak zamanla bu durum değişebilir. Uzaydaki koşullar yeryüzündekilerden çok farklıdır.