Skip to content Skip to navigation

Önsezi ve Yardımseverlik

Dr. Özlem Kılıç Ekici
25/02/2015 - 09:17

Yardımseverlik sosyal hayatta sağlıklı iletişim kurmak ve ortak sorunlara çözüm bulmak açısından hayli önemli. Diğer taraftan her insanın kişiliğinde var olan bencillik dürtüsü zaman zaman yardımsever olmamızı engelleyebiliyor. Bazılarımız bu dürtüyü bir şekilde dizginleyip yardımseverliği daha fazla ön plana çıkarabiliyor. Peki, kimler bunu başarabiliyor? Yardımseverlik birdenbire mi oluşuyor, yoksa iyilik yapmak için biraz düşünmemiz mi gerekiyor? Harvard Üniversitesi’nden bir grup bilim insanı bu sorunun cevabını araştırmış. Nature’da yayımlanan sonuçlara göre önsezilerine güvenen kişiler iyilik ve işbirliği yapmaya daha eğilimli oluyor.

Bilim insanları araştırma kapsamında 1955 kişiyi küçük gruplara ayırmış ve “ben”in ya da “biz”in tercih edildiği bir oyun oynatmış. Belli bir miktardaki para eşit olarak oyunculara dağıtılmış ve paylarına düşen parayı kendilerine saklamaları ya da toplum için bir şey yapılmasına yönelik olarak kurulan ortak havuza koymaları istenmiş. Başlangıçta farklı kişilerin ne kadar hızlı karar verdiği ve hızlı karar veren bu kişiler arasında işbirliği yanlısı olanlar belirlenmiş. Bu aşamada düşünmeden hızlıca hareket edenlerin daha çok işbirliği yaptığı tespit edilmiş. Daha sonraki aşamada araştırmacılar oyuna katılanların bir kısmını çabuk karar vermeye, bir kısmını da karar vermeden önce düşünmeye zorlamış. Fakat sonuç yine aynı çıkmış: Hızlı karar verenler durup düşünenlere göre ortak havuza daha fazla katkıda bulunmuş. Son aşamada ise katılımcılara akıllarını karıştıracak şekilde müdahale edilmiş, yani bir şekilde yönlendirilmişler. Araştırmacılar bazılarından karar vermeden önce, ortak havuza koyacakları paranın miktarının herkes için ne kadar faydalı olacağını düşünmelerini istemiş. Bazı oyunculardan da verecekleri kararı enine boyuna tartmaları istenmiş ve mantıklı düşünmenin faydalarından bahsedilmiş. Yine aynı şekilde önsezilerine güvenenler düşünüp kafa yoranlara göre daha çok işbirliği yapmış. Yani önsezilerimize güvenerek, fazla düşünmeden hızlıca karar verdiğimizde daha yardımsever oluyormuşuz. Enine boyuna düşündüğümüzde ise daha az işbirliği yapıyor yani işimize nasıl geliyorsa, çıkarımıza nasıl uygun düşüyorsa öyle davranıyormuşuz.

İlgili İçerikler

Sosyal Bilimler

Minyatür çok ince işlenmiş, küçük boyutlu, kendine has boyama tekniği ve anlatım dili olan geleneksel bir resim sanatıdır. El yazması eserlerde konuya açıklık getirmek amacıyla metni desteklemek için uygulanır. Bu sanatı yapan kişilere nakkaş denir.

Sosyal Bilimler

Spor, sanat, bilim ya da başka birçok alanda başarılı olmanın sırrının tekrar, alıştırma, pratik ya da antrenman yapmaktan geçtiğini biliriz. Peki, bir alanda üst düzey bir başarı elde etmek için ne kadar süre çalışmak gerekir? 

Sosyal Bilimler

2019 yılı Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı olarak ilan edildi. Bilim Genç olarak, 2019 yılı boyunca Prof. Dr. Fuat Sezgin’in İslam bilim ve teknoloji tarihine katkılarını farklı yazılarla ele alacağız.

 

Sosyal Bilimler

Her yıl Almanya’nın Lindau şehrinde ekonomi, fizyoloji veya tıp, kimya, fizik alanlarında Nobel Ödülü kazanmış saygın bilim insanları ile genç araştırmacılar Lindau Nobel Ödüllü Bilim İnsanları Toplantısı’nda bir araya geliyor.

Sosyal Bilimler

Dünya’nın manyetik kutupları sabit değildir, zamanla konum değiştirirler. Manyetik kuzey kutbu, 1831 yılında ilk kez konumu tespit edildiğinde Kuzey Kutbu’nun Kanada sınırları içinde kalan bir bölgesindeydi. Aradan geçen zamanda yaklaşık 2300 kilometre Sibirya’ya doğru sürüklendi. 

Sosyal Bilimler

TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı tarafından düzenlenen  Üniversite Öğrencileri Araştırma Proje Yarışmaları başvuruları başladı. Başvurular 10 Mayıs 2019 tarihine kadar devam edecek.

Sosyal Bilimler

Prof. Dr. Fuat Sezgin Vakfı ve TÜBİTAK’ın iş birliği ile gerçekleştirilecek söyleşilerde dokuz üniversite rektörü farklı şehirlerden öğrencilerle bir araya gelerek Türk-İslam bilim tarihi ve ülkemizin bilim dünyasındaki yeri ile ilgili konuları konuşacak.

Sosyal Bilimler

Hiç kendinizi bir masal kahramanının yerine koydunuz mu? Masallar diyarında bir şehzade ya da güzeller güzeli bir padişah kızı olsanız başınıza neler gelebilir diye düşündünüz mü?

Sosyal Bilimler

Buzdolabının ya da derin dondurucunun henüz icat edilmediği zamanlarda yaşadığınızı düşünün. Yiyeceklerinizin bozulmaması için ne yapardınız?

Sosyal Bilimler

Bugün 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü. Bu gün ile kadınların ve her yaştaki kız çocuklarının bilim, teknoloji ve girişimcilik alanlarına katılımının ve erişiminin desteklenmesi ve teşvik edilmesi amaçlanıyor.