Skip to content Skip to navigation

Önsezi ve Yardımseverlik

Dr. Özlem Kılıç Ekici
25/02/2015 - 09:17

Yardımseverlik sosyal hayatta sağlıklı iletişim kurmak ve ortak sorunlara çözüm bulmak açısından hayli önemli. Diğer taraftan her insanın kişiliğinde var olan bencillik dürtüsü zaman zaman yardımsever olmamızı engelleyebiliyor. Bazılarımız bu dürtüyü bir şekilde dizginleyip yardımseverliği daha fazla ön plana çıkarabiliyor. Peki, kimler bunu başarabiliyor? Yardımseverlik birdenbire mi oluşuyor, yoksa iyilik yapmak için biraz düşünmemiz mi gerekiyor? Harvard Üniversitesi’nden bir grup bilim insanı bu sorunun cevabını araştırmış. Nature’da yayımlanan sonuçlara göre önsezilerine güvenen kişiler iyilik ve işbirliği yapmaya daha eğilimli oluyor.

Bilim insanları araştırma kapsamında 1955 kişiyi küçük gruplara ayırmış ve “ben”in ya da “biz”in tercih edildiği bir oyun oynatmış. Belli bir miktardaki para eşit olarak oyunculara dağıtılmış ve paylarına düşen parayı kendilerine saklamaları ya da toplum için bir şey yapılmasına yönelik olarak kurulan ortak havuza koymaları istenmiş. Başlangıçta farklı kişilerin ne kadar hızlı karar verdiği ve hızlı karar veren bu kişiler arasında işbirliği yanlısı olanlar belirlenmiş. Bu aşamada düşünmeden hızlıca hareket edenlerin daha çok işbirliği yaptığı tespit edilmiş. Daha sonraki aşamada araştırmacılar oyuna katılanların bir kısmını çabuk karar vermeye, bir kısmını da karar vermeden önce düşünmeye zorlamış. Fakat sonuç yine aynı çıkmış: Hızlı karar verenler durup düşünenlere göre ortak havuza daha fazla katkıda bulunmuş. Son aşamada ise katılımcılara akıllarını karıştıracak şekilde müdahale edilmiş, yani bir şekilde yönlendirilmişler. Araştırmacılar bazılarından karar vermeden önce, ortak havuza koyacakları paranın miktarının herkes için ne kadar faydalı olacağını düşünmelerini istemiş. Bazı oyunculardan da verecekleri kararı enine boyuna tartmaları istenmiş ve mantıklı düşünmenin faydalarından bahsedilmiş. Yine aynı şekilde önsezilerine güvenenler düşünüp kafa yoranlara göre daha çok işbirliği yapmış. Yani önsezilerimize güvenerek, fazla düşünmeden hızlıca karar verdiğimizde daha yardımsever oluyormuşuz. Enine boyuna düşündüğümüzde ise daha az işbirliği yapıyor yani işimize nasıl geliyorsa, çıkarımıza nasıl uygun düşüyorsa öyle davranıyormuşuz.

İlgili İçerikler

Sosyal Bilimler

Birçoğumuz tatilin başlamasıyla birlikte uçakla, otomobille, trenle ya da otobüsle yola çıktık.

Sosyal Bilimler

Picasso gibi ressamların şaheserlerinin altındaki gizli resimleri ortaya çıkarmak ancak bilimsel yöntemlerle mümkün. Gizli sanat eserlerini keşfetmeye çalışan araştırmacılar dijital görüntüleme ile spektroskopik yöntemleri bir araya getiriyor.

Sosyal Bilimler

Hayranlıkla baktığımız tablolar çoğu zaman tek bir seferde ortaya çıkmaz. Sanatçılar, genellikle işe bir eskiz çizerek başlar. Ancak tablonun yapım aşamasında bazen fikir değiştirip planda olmayan figürler ekler ya da önceden planladıkları figürleri çıkarırlar. Bazen de boyamaya başladıkları bir figürün yerini ya da biçimini değiştirirler.

Sosyal Bilimler

Mutluluk, öfke, korku, üzüntü… Bu temel duyguların hepsi tüm insanlarda bulunur. Ancak yoğunlukları bireyden bireye değişir. Normal kabul edilen sınırlarda yaşanıldığında bu duygular bireyin sağlıklı bir hayat sürmesine yardımcı olur. Ancak bu duyguların aşırı uçlarda yaşanması veya bastırılması bireyde psikolojik problemlere yol açabilir.

Sosyal Bilimler

James Watt’ın buhar motorunu keşfetmesi Sanayi Devrimi’nin başlangıcı olarak kabul edilir. Watt, buhar motorunu madenlerde ortaya çıkan suyun dışarı pompalanması için bir yöntem ararken geliştirdi. Ancak bu amaçla geliştirilen sistemlerin geçmişi çok daha eskilere dayanıyor.

Sosyal Bilimler

Hollywood’un önde gelen görsel efekt tasarımcıları, stüdyoda üretilen film yapımlarında kullanılan birtakım teknikler geliştirdiler.Bununla birlikle renkli görüntüler film yapım endüstrisinde önemli değişikliklere yol açtı.

Sosyal Bilimler

TÜBİTAK, sergi düzenekleri ve eğitim atölyeleriyle ziyaretçilere bilimi uygulayarak ve deneyerek eğlenceli bir şekilde keşfetme imkânı sunan bilim merkezleri ile ilgili tüm bilgilere internet üzerinden en kolay şekilde ulaşılabilmesi için TÜBİTAK Bilim Merkezleri portalını yayına aldı.

Sosyal Bilimler

Descartes düşünmenin insanı diğer canlılardan ayıran en temel özellik olduğunu ifade etmek için “Düşünüyorum, öyleyse varım” demişti. Ancak çoğu zaman davranışlarımızın sebebi olarak duygularımızı gösteririz. 

Sosyal Bilimler

Minyatür çok ince işlenmiş, küçük boyutlu, kendine has boyama tekniği ve anlatım dili olan geleneksel bir resim sanatıdır. El yazması eserlerde konuya açıklık getirmek amacıyla metni desteklemek için uygulanır. Bu sanatı yapan kişilere nakkaş denir.

Sosyal Bilimler

Spor, sanat, bilim ya da başka birçok alanda başarılı olmanın sırrının tekrar, alıştırma, pratik ya da antrenman yapmaktan geçtiğini biliriz. Peki, bir alanda üst düzey bir başarı elde etmek için ne kadar süre çalışmak gerekir?