Skip to content Skip to navigation

Rüzgârölçer

Namdar Gürsönmez
30/09/2019 - 17:25

Bilim insanları, günlük hava tahmini için çeşitli gözlemler ve ölçümler yapar. Bunların arasında rüzgâr hızı ölçümleri de vardır.

Yatay yönde meydana gelen hava hareketine rüzgâr denir. Rüzgârı göremeyiz ama çevremizdeki etkilerini hissederiz. Atmosferdeki iki nokta arasında basınç farkı oluştuğunda yüksek basınçlı noktadan düşük basınçlı noktaya doğru bir hava akımı başlar. Böylece rüzgâr ortaya çıkar. Rüzgârlar hızlarına göre farklı isimler alır: bora, kasırga, fırtına...

Rüzgârın hızını ölçen aletlere anemometre (rüzgârölçer) denir. Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemeler kullanarak bir rüzgârölçer tasarlayacağız.

 

Nelere İhtiyacımız Var?

  • 1 adet 9 x 17 cm boyutlarında duralit
  • 2 adet 1,5 x 1,5 x 9 cm boyutlarında tahta
  • 1 adet 1,5 x 1,5 x 24 cm boyutlarında tahta (bir ucunda 0,5 cm çapında bir delik olmalı)
  • 1 adet 2 cm uzunluğunda vida
  • 2 adet tahta çubuk (dondurma çubuğu ya da tahta dil basacağı)
  • 2 adet pinpon topu
  • 1 adet dinamo
  • 1 adet kırmızı krokodil kablo
  • 1 adet siyah krokodil kablo
  • Silikon tabancası ve silikon
  • Çift taraflı bant
  • Multimetre
  • Mini testere
  • Makas veya maket bıçağı
  • Tornavida
  • Cetvel
  • Kalem

Uyarı:

Kesici ve delici aletler dikkatli kullanılmalıdır.

 

Ne Yapıyoruz?

 

1. Etkinliğimize düzeneğimizin kanat bölümünü hazırlayarak başlıyoruz.

 

. Tahta çubukların orta noktasında, görseldeki gibi, mini testereyi kullanarak 0,5 cm kadar girinti yapacak şekilde birer kesik yapalım.

 

. Pinpon toplarını makas veya maket bıçağı yardımı ile keserek dört yarımküre elde edelim.

. Silikon kullanarak tahta çubukları kesikli yerlerinden artı işareti oluşturacak şekilde birbirine sabitleyelim. Pinpon toplarından oluşturduğumuz yarımküreleri ise, görseldeki gibi, silikon ile tahtalara sabitleyelim.

 

2. Bu aşamada rüzgârölçerin taban kısmını hazırlıyoruz.

. Çift taraflı bant kullanarak 1,5 x 1,5 x 9 cm boyutlarındaki tahta parçalarını 9 x 17 cm boyutlarındaki duralitin tabanına sabitleyelim.

 

. 1,5 x 1,5 x 24 cm boyutlarındaki tahtayı, tornavida ve vida kullanarak, düzeneğimizin taban kısmına görseldeki gibi sabitleyelim.

 

3. Dinamoyu, görseldeki gibi, silikon kullanarak tahtaya sabitleyelim. Bu işlemi yaparken dinamonun (+) ve (-) kutuplarını da tespit edelim.

 

4. Artı şeklindeki kanat bölümünü silikon kullanarak dinamonun miline sabitleyelim.

 

5. Artık rüzgârölçer düzeneğimizi kullanarak rüzgârın hızını ölçebiliriz.

6. Rüzgârlı bir alanda rüzgârın belli bir sürede (örneğin 30 saniyede) kanatları kaç kez döndürdüğünü sayarak gözlem çizelgemize not edelim.

. Şimdi de dinamonun (+) kutbuna kırmız krokodil kabloyu, (-) kutbuna ise siyah krokodil kabloyu bağlayalım. Krokodil kabloların diğer uçlarını ise multimetreye bağlayalım. Multimetreyi voltmetre konumuna getirerek rüzgârlı bir alanda rüzgârın etkisi ile dinamonun ürettiği elektrik akımın gerilimini ölçerek gözlem çizelgemize not edelim.

. Bu ölçümü farklı zamanlar yaparak gözlem notlarımızı karşılaştıralım.

 

Ne OIdu?

Rüzgâr yarımküreleri iterek kanatları döndürür. Rüzgâr ne kadar hızlı eserse kanatlar da o kadar hızlı döner.

Multimetrenin ölçtüğü gerilim, dönme hızıyla ve dolayısıyla rüzgârın hızıyla doğru orantılıdır.

 

Kaynak:

  • Komisyon, 8. Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Kitabı, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınevi, 2012.
  • Saan, V., Her Güne Bir Deney, Çev.: Esen Tezel, Yapı Kredi Yayınları, 2013.
Yazar Hakkında:
Namdar Gürsönmez
Fen Bilimleri Öğretmeni
İzmir Çiğli-Karşıyaka Aydoğan Yağcı Bilim ve Sanat Merkezi

 

İlgili İçerikler

Fizik

Su, elektrik enerjisi kullanılmadan bulunduğu yerden daha yükseğe nasıl taşınabilir? Arşimet bu sorunu milattan önce üçüncü yüzyılda icat ettiği Arşimet vidası ile çözmüştü. Deneyler köşesinin bu etkinliğinde, Arşimet vidası tasarlayarak suyu yukarı taşımak amacıyla kullanılabilecek bir pompa yapıyoruz.

Fizik

Bilim Genç olarak ODTÜ Saçılmalı Demet Hattı ve İVME-R’de yürütülen çalışmalarla ilgili ODTÜ Fizik Bölümü Öğretim Üyesi ve İVME-R Müdürü Prof. Dr. Bilge Demirköz ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Bundan yüzyıllar önce Dünya’nın kendi etrafında dönüp dönmediği, ayrıca Dünya’nın mı Güneş’in etrafında yoksa Güneş’in mi Dünya’nın etrafında dolandığı bilim insanları arasındaki en hararetli tartışma konularından biriydi. 

Fizik

Rice Üniversitesinde Prof. Dr. James M. Tour önderliğinde çalışmalar yapan bir grup araştırmacı, karbon içeren atıklardan grafen üretmeye imkân veren bir yöntem geliştirdi. Araştırma ile ilgili makale Nature’da yayımlandı.

Fizik

Gençleri bilim insanlarıyla bir masa etrafında buluşturan TÜBİTAK Bilim Genç Kafe 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü’nde Ankara, İstanbul ve Samsun’da düzenleniyor. Etkinliğin Ankara’daki konuğu 2019 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’nü kazanan Dr. Öğr. Üyesi Emine Ülkü Sarıtaş.

Fizik

Tasarla ve Yap köşesinin bu etkinliğinde maliyeti uygun malzemeler ile cisimlerin nasıl elektriklendiğini gösteren bir düzenek tasarlıyoruz.

Fizik

Işık nasıl yayılır? Dalgalar gibi mi yoksa madde parçacıkları gibi mi? Bu soru bir zamanlar bilim dünyasını ikiye bölmüştü. Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde ışığın yapısını çift yarık deneyi ile inceliyoruz.

Fizik

Günümüzde güneş gözesi üretmek için yaygın olarak silisyum kullanılıyor. Ancak bu güneş gözeleri hem pahalıya mal oluyor hem de üretim süreçleri çok zahmetli. Yüksek verim elde etmek için silisyum atomlarının çok düzenli bir yapı oluşturması ve bu yapının içine toz ya da başka yabancı maddelerin karışmaması için üretimin tozsuz odalarda yapılması gerekiyor.

Fizik

İster dinleyelim, ister mırıldanalım, ister bir müzik aleti ya da herhangi bir nesne ile müzik yapalım, ister dans ederek eşlik edelim; müzik hayatımızda önemli bir yere sahip. Biz de ocak ayında objektiflerinizi müziğin hayatınızdaki yerine odaklamanızı istiyoruz. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #HayatımdakiMüzik etiketini eklemeyi unutmayın.

Fizik

Geride bıraktığımız yılda bilim ve teknoloji alanında birçok gelişmeye şahit olduk. 2019 yılında gerçekleşen önemli bilimsel ve teknolojik gelişmeleri sizin için derledik.