Skip to content Skip to navigation

Sanayi Devrimi’nin İtici Gücü: Watt’ın Buhar Makinesi

Osman Baran Kaplan
30/11/2019 - 16:52

Suyu yukarı yönde taşıyabilen aletlerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar James Watt'ın buhar motorunun keşfine öncülük etti.

James Watt, var olan buhar motorlarının verimini artırarak buhar makinesini Sanayi Devrimi'nin itici gücü yapmayı başardı. İlk buhar motoru tasarımları son derece verimsiz çalışıyordu. Örneğin ilk atmosferik buhar motorunu geliştiren İngiliz mucit Thomas Newcomen’in buhar motoru tasarımında, içinde buhar olan silindir püskürtülen su ile soğutularak buharın yoğunlaşması sağlanıyor, bu sırada oluşan vakum etkisiyle piston aşağı doğru inerken sistemin diğer ucundaki nesne yukarı kaldırılıyordu. Ancak daha sonra silindirin tekrar ısıtılması gerektiği için sürekli olarak ısıtılıp soğutulan buhar silindiri enerji kaybına yol açıyordu.

Newcomen’in atmosferik buhar motorunun nasıl çalıştığıyla ilgili bilgilere Sanayi Devrimi’nin Yapı Taşları: İlk Atmosferik Buhar Motoru yazımızdan ulaşabilirsiniz.

James Watt, buharın yoğunlaştırılması sırasında su gaz hâlden sıvı hâle geçerken açığa çıkan ısının Newcomen’in buhar motoru tasarımının en büyük problemi olduğunu düşündü. James Watt, buharı, pistonun bulunduğu silindirden ayrı bir silindirde yoğunlaştırarak bu sorunu çözmeyi başardı. Bu sayede pistonun bulunduğu silindirin tamamen soğutulmasına gerek kalmadan buhar soğutulabilecekti.

James Watt’ın buhar motoru tasarımı 11 yıl sonra uygulamaya geçti. Watt, buhar motoru tasarımında kullandığı sızdırmaz valflerle buharı ayrı bir yoğunlaştırıcıya aktarmayı başardı.

James Watt'ın buhar motoru kısa sürede Birleşik Krallık'taki birçok maden işletmesine kuruldu. Watt'ın buhar motoru tasarımı Sanayi Devrimi'nin itici gücü oldu.

Bu önemli icadı ile bilim ve teknolojiye sağladığı katkı nedeniyle James Watt’ın ismi bilimsel bir büyüklüğün birimine verildi. Watt, Uluslararası Birim Sistemi (SI) tarafından kabul edilen güç birimidir.

Güç (P) birim zamanda (t) yapılan iştir (W). 1 Watt, 1 saniyede 1 Joule enerji harcayan bir motorun gücünü ifade eder.

1 Watt, beygir gücünün yaklaşık 1/746'sına eşittir.

 

Kaynaklar:

 

Yazar Hakkında:
Osman Baran Kaplan
ODTÜ Felsefe Bölümü Yüksek Lisans Öğrencisi

İlgili İçerikler

Fizik

Suyun kaç derecede kaynadığını biliyor musunuz? Muhtemelen cevabınız 100°C olacaktır. Çünkü suyun deniz seviyesindeki kaynama noktası 100°C’dir. Peki, suyu daha düşük ya da yüksek sıcaklıklarda kaynatmak mümkün olabilir mi?

Fizik

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde ekim ayında objektiflerinizi çevrenizdeki müze ve bilim merkezlerine odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #MüzelerveBilimMerkezleri etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi. 

Fizik

Bir grup araştırmacı yeni bir mikromotor geliştirdi. Ultrason dalgalarıyla harekete geçirilen ve manyetizma etkisiyle idare edilen motor, zarar vermeden canlı hücreleri bir yerden başka bir yere taşıyabiliyor.

Fizik

Gaz termometrelerinde ise sıcaklığı ölçülecek malzeme, içerisinde gaz bulunan bir hazneye temas ettirilir ve gazın genleşmesinden ya da büzüşmesinden yararlanılarak sıcaklık ölçümü yapılır.  Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemeler kullanarak bir hava termometresi düzeneği tasarlayacağız.

Fizik

Montreal Üniversitesindeki Ötegezegen Araştırmaları Enstitüsünden bilim insanları üç yıl önce keşfettikleri, Dünya’ya yaklaşık 111 ışık yılı mesafedeki K2-18 sistemindeki bir gezegenin atmosferinde su buharı tespit etti.

Fizik

Boğaziçi Üniversitesi Elektroteknoloji Kulübü ve IEEE Öğrenci kolu tarafından düzenlenen Boğaziçi Enerji Zirvesi’nin beşincisi 16 Kasım’da Boğaziçi Üniversitesi Albert Long Hall Kültür Merkezi’nde gerçekleştiriliyor.

Fizik

Çoğu zaman farkında olmasak da dalga ve dalga hareketinin yaşamın ve hayatımızın her alanında etkisi var. Bazen hayatımızı kolaylaştıran dalgaların bazı zaman da yıkıcı etkileri ile karşılaşıyoruz. Peki, dalgalar olmasaydı hayatımız nasıl olurdu?

Fizik

Nobel Fizik Ödülü’nün 2019 yılı sahipleri Princeton Üniversitesinden James Peebles, Cenova Üniversitesinden Michel Mayor ve Cambridge Üniversitesinden Didier Queloz oldu.

Fizik

Bilim insanları, günlük hava tahmini için çeşitli gözlemler ve ölçümler yapar. Bunların arasında rüzgâr hızı ölçümleri de vardır. Rüzgârın hızını ölçen aletlere anemometre (rüzgârölçer) denir. Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemeler kullanarak bir rüzgârölçer tasarlayacağız.

Fizik

Biyokütle ve Kömür Karışımlarından Sıvı Yakıt Üretimi (TRİJEN) projesi sayesinde Türkiye’nin linyit kömürleri sıvı akaryakıtlara ve değerli kimyasal maddelere dönüştürülebiliyor. Böylece düşük enerji içeriğine sahip linyit kömürlerinin etkin, verimli ve çevre dostu bir şekilde ekonomiye kazandırılması mümkün olabilecek.