Skip to content Skip to navigation

Satranç - Ekim 2019

Kıvanç Çefle
01/10/2019 - 11:33

Sevgili gençler,

Önce, eylül ayında sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım:

Matjas Zigman
Mat (Belgrad), 1970

Üç hamlede mat

Çözüm:

1.g×f8=F! Şh8 2.Fg7+ Şh7 3.f8=A mat

Tek varyantlı yalın bir problem. Yine de kurgucu tek varyant içinde iki farklı alt terfiyi göstermeyi başarmış. Problemin bir başka özelliği anahtar hamle ile rütbeli bir taşın alınması. Anahtar hamlede piyonun alınması göreceli olarak olağan sayılabilir. Ama rütbeli bir taşın alınması çok nadirdir. Bununla birlikte problem kurma kuralları açısından “yasak” da değildir.

Şimdi, bir diğer önemli problem temasını inceleyelim:

Wilhelm Massmann
Neue Leipziger Zeitung, 1935
İkincilik ödülü

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

Burada 1. Ae7 hamlesinin kuvvetli bir anahtar hamle adayı olduğunu düşünebilirsiniz. Çünkü hem 2. Ag6 hem de 2. Af5 mat ile tehdit ediyor. Ne yazık ki 1...Fc2! her iki tehdidi de önlüyor. 1. Ae3 hamlesi de cazip görünüyor çünkü 2. Af5/Kg4 mat tehditleri var ama siyah bunu da 1...Fd7! ile savuşturuyor.

Artık anahtar hamleyi vermenin zamanı geldi:

1. Kg2!
Tehdit 2. Ag6+ Şh3 3. Adf4 mat (model mat). Siyah bu tehdidi iki farklı şekilde önleyebilir:
a) 1...Fc2 2. Ae3 Ff5 3. Axf5 mat
b) 1...Fe8 2. Ae7 Fg6 3. Axg6 mat

Burada “Romalı teması” işlenmiş. Bu temayı şöyle tarif edebiliriz: Beyazın bir “ana planı” vardır. Ancak siyahın bir taşı bu ana planı önleyen bir savunma hamlesi yapmaktadır. Beyaz önce bir “ön oyun” ile savunmayı yapan taşı kötü bir kareye zorlar, arkasından ana planını devreye sokar. Saptırılmış olan siyah taş daha önce yaptığı savunma hamlesi yerine farklı ancak daha kötü bir  savunma hamlesi yapar, beyaz da mat eder.

Bu problemde beyazın iki alternatif ana planı var: 1. Ae7 ve arkasından 2.Ag6/Af5 mat ya da 1. Ae3 ve arkasından 2. Af5/Kg4 mat. Ama siyah bunların birincisini 1...Fc2!, ikincisini de 1...Fd7! ile önlüyor. Beyaz ön oyun (1. Kg2 2. Ag6+ 3. Adf4 mat) ile siyah fili kritik konumunu terk etmeye zorluyor. Siyah filin yeni konumuna göre (c2 ya da e8) iki ana planından uygun olanını devreye sokuyor.

Aşağıdaki problemin çözümünü size bırakıyoruz:

Ernst Altmann
Deutsches Wochenschach, 1913

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

İpucu: Önce beyazın “ana planının” ne olabileceğini düşünün. Sonra, bu ana planı engelleyen siyah taşı saptıracak hamleyi (yani ön oyunu) bulun.

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, Önce kasım ayında sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım.

Beyin ve Sinir Bilim

San Francisco’daki Kaliforniya Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, insanların hiçbir sağlık sorunu yaşamadan az uykuyla yetinebilmesini sağlayan bir genetik mutasyon keşfetti.

Beyin ve Sinir Bilim

Heyecanlandığımızda ya da kaygılandığımızda beynimizdeki amigdala bölgesi, tıpkı bir tehlike ile karşılaştığımızdakine benzer şekilde, stres-heyecan sistemi olarak da bilinen sempatik sinir sistemini etkinleştirir ve adrenalin salgılamaya başlar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ekim 2019 probleminin çözümüne ve Kasım 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz hiç mola vermez, sürekli çalışır. Hayati fonksiyonları düzenler, çevreden algılanan uyarıları değerlendirir ve bilişsel becerilerden sorumludur. Beynimizde farklı işlevler için farklı sinir hücreleri vardır. Hafıza da özel bir grup sinir hücresinin yeniden etkinleşmesiyle oluşur. Peki, bu özel sinir hücrelerini diğerlerinden ayıran nedir?

Beyin ve Sinir Bilim

Anılar ve yaşam tecrübeleri sanki ayrılmaz ikililermiş gibi görünür. Ancak bir grup araştırmacı, yakın zamanlarda Nature Neuroscience’ta yayımladıkları bir makalede, beyinlerindeki sinir hücrelerini uyararak laboratuvar hayvanlarının zihninde yapay anılar oluşturmayı başardıklarını açıkladı.

Beyin ve Sinir Bilim

Bazı resim ya da fotoğraflara baktığımızda onları aslında olduklarından farklı şekilde algılarız. Görsel yanılsama ya da optik illüzyon adı verilen bu olay ışık, objenin rengi ve deseni gibi faktörlerin etkisiyle ortaya çıkar. Yani bir anlamda beynimiz kandırılır.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ağustos 2019 probleminin çözümüne ve Eylül 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

1999’da vizyona giren Matrix filminde ana karakter Neo, Headjack olarak isimlendirilen bir beyin-bilgisayar arayüzü sayesinde Matrix dünyasına girebiliyordu. Neo’nun kafatasının arkasında yer alan bağlantı girişi sayesinde bu cihaz binlerce küçük bağlantı boyunca beynin derinliklerine ulaşabiliyordu. Headjack bilgisayarlara bağlanıyor ve bu şekilde insanlar bir sanal gerçeklik dünyası olan Matrix'e giriş yapabiliyordu.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Temmuz 2019 probleminin çözümüne ve Ağustos 2019 problemine yer veriyoruz.