Skip to content Skip to navigation

Satranç - Haziran 2018

Kıvanç Çefle
01/06/2018 - 00:00

Sevgili gençler,

Satranç köşesinde geçen ay aşağıdaki problemin çözümünü size bırakmıştık.

Valeriy Surkov
Thema Danicum, 1994

İki hamlede mat

Özellikle iki hamlelik problemlerde, siyahın yapabileceği hamlelere karşı “hazır matlar” olup olmadığını kontrol etmek önemlidir. Hazır mat ya da İngilizce satranç yazınında "set mate" olarak bilinen bu kavram ne anlama geliyor? Beyazın hamle yapma hakkını siyaha devredebildiğini varsaydığımız durumda siyahın yapabileceği hamlelere beyaz hemen matla cevap verebiliyorsa bunlara hazır mat deniyor.

Yukarıdaki örneğimizde de hazır matlar var. Örneğin, siyah vezir 1...Va6 hamlesini yaparsa beyaz hemen 2. K3b4 ile mat eder. Aynı cevap 1...Va7/a8/b6/c7/d8 hamleleri için de geçerli. Bu hamlelerin ortak özelliği b4 karesinin kontrolünü bırakmak. Buna “genel hata” deniyor. Siyah, bu “genel hata”yı “düzelten” bir hamle yapabilir: 1...Vxc3+! Şimdi 2. K3b4 mat mümkün değil çünkü hem siyah şah çekti hem de b4 karesini kontrol etmeye devam ediyor. Ama, 1...Vxc3 bu kez farklı bir hataya neden oluyor: c3 karesi şimdi beyaz atın ulaşımına açık hale geliyor! Beyaz 2. Axc3 ile mat eder. Bir diğer düzeltme hamlesi 1...Vxb5!. Ama bu hamlenin hatası da siyah şahın b5’e kaçmasına engel olmak. Beyaz bundan yararlanarak 2. Ka3 ile mat eder.

Görüyoruz ki, siyahın yapabileceği tüm hamlelere karşı beyazın hazır matları var. Burada olduğu gibi, verilen pozisyonda siyahın bütün hamlelerine karşı hazır matların olduğu problemlere “tam blok” deniyor.

Şimdi, bu hazır matları toparlayalım:

1...Va6/a7/a8/b6/c7/d8 2. Kb4 mat.

1...Vxc3+ 2. Axc3 mat.

1...Vxb5 2. Ka3 mat.

O halde, öyle bir “bekleme hamlesi” yapmalıyız ki, hazır matlar bozulmasın. Bazı “denemeler” yapalım:

1. c4? Vd2+!

1. Şd3/d2/d1? Vd8+!

1. Şb3? Vxb5! (şimdi 2. Ka3 mat mümkün değil çünkü kale açmazda)

1. Kb2? Vxc3+!

Peki, anahtar hamle ne? Tabii ki 1. Şc1! Bu, mevcut bütün hazır matları korur: 1...Va6/a7/a8 2. Kb4 mat; 1...Vxc3 2. Axc3 mat; 1...Vxb5 2. Ka3 mat.

 

Her zaman olduğu gibi, çözmeniz için size bir problem sunarak yazımızı sonlandırıyoruz:

Otto Wurzburg
American Chess Bulletin, 1939

İki hamlede mat

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, Önce kasım ayında sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım.

Beyin ve Sinir Bilim

San Francisco’daki Kaliforniya Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, insanların hiçbir sağlık sorunu yaşamadan az uykuyla yetinebilmesini sağlayan bir genetik mutasyon keşfetti.

Beyin ve Sinir Bilim

Heyecanlandığımızda ya da kaygılandığımızda beynimizdeki amigdala bölgesi, tıpkı bir tehlike ile karşılaştığımızdakine benzer şekilde, stres-heyecan sistemi olarak da bilinen sempatik sinir sistemini etkinleştirir ve adrenalin salgılamaya başlar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ekim 2019 probleminin çözümüne ve Kasım 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz hiç mola vermez, sürekli çalışır. Hayati fonksiyonları düzenler, çevreden algılanan uyarıları değerlendirir ve bilişsel becerilerden sorumludur. Beynimizde farklı işlevler için farklı sinir hücreleri vardır. Hafıza da özel bir grup sinir hücresinin yeniden etkinleşmesiyle oluşur. Peki, bu özel sinir hücrelerini diğerlerinden ayıran nedir?

Beyin ve Sinir Bilim

Anılar ve yaşam tecrübeleri sanki ayrılmaz ikililermiş gibi görünür. Ancak bir grup araştırmacı, yakın zamanlarda Nature Neuroscience’ta yayımladıkları bir makalede, beyinlerindeki sinir hücrelerini uyararak laboratuvar hayvanlarının zihninde yapay anılar oluşturmayı başardıklarını açıkladı.

Beyin ve Sinir Bilim

Bazı resim ya da fotoğraflara baktığımızda onları aslında olduklarından farklı şekilde algılarız. Görsel yanılsama ya da optik illüzyon adı verilen bu olay ışık, objenin rengi ve deseni gibi faktörlerin etkisiyle ortaya çıkar. Yani bir anlamda beynimiz kandırılır.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Eylül 2019 probleminin çözümüne ve Ekim 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ağustos 2019 probleminin çözümüne ve Eylül 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

1999’da vizyona giren Matrix filminde ana karakter Neo, Headjack olarak isimlendirilen bir beyin-bilgisayar arayüzü sayesinde Matrix dünyasına girebiliyordu. Neo’nun kafatasının arkasında yer alan bağlantı girişi sayesinde bu cihaz binlerce küçük bağlantı boyunca beynin derinliklerine ulaşabiliyordu. Headjack bilgisayarlara bağlanıyor ve bu şekilde insanlar bir sanal gerçeklik dünyası olan Matrix'e giriş yapabiliyordu.