Skip to content Skip to navigation

Satranç - Mayıs 2019

Kıvanç Çefle
01/05/2019 - 09:45

Sevgili gençler,

Önce nisan ayında sorduğumuz problemin çözümünü birlikte inceleyelim:

Miroslav Havel
Göteborgs Schacksällskap, 1920
Beşincilik ödülü

İki hamlede mat

Pozisyonu incelediğimizde siyah şahın kaçabileceği iki kare olduğunu görüyoruz: b6 ve b5. Anahtar hamleyi araştırırken bu özellik işimize yarayabilir. Neden mi? Eğer beyaz rakip şahın bu karelere kaçmasına izin verirse siyahı mat edemez. Öyleyse anahtar hamle ya siyah şahın bu karelere gitmesini engellemeli ya da gitse bile mat olmasını sağlamalı. Ama deneyimli kurgucu Havel de “çözücünün” böyle düşüneceğini bilir. Bir problem ne de olsa bir problemdir ve çözücüyü biraz uğraştırmalıdır. Burada da “siyahın kaçış karelerine beyazın hazır matları olmaması” şeklindeki bu kuvvetli ipucuna rağmen anahtar hamle sürprizden yoksun değil:

1.Vf1! (Tehdit: 2.Va6 mat/bxc8=A mat)

Anahtar hamle şahın kaçabildiği karelerden biri olan b5’i kontrol ediyor. Bu tür kuvvetli anahtar hamleler problem sanatında pek makbul değildir. Kurgucu bu zayıflığı bir şeyle telafi etmek zorunda. Burada neyle telafi etmiş? Anahtar hamle b5’i kontrol ediyor ama buna karşılık d6’yı bırakıyor. Demek ki bu “al-ver” tipi bir anahtar hamle. Şimdi gelelim varyasyonlara:

a) 1...Şb6/d4/Fxc7/Fa7 2.bxc8=A mat

b) 1...Şd6 2.Vf6 mat
c) 1...d6 2.cxb8=A mat
d) 1...Fxb7 2.Va6 mat

Mat pozisyonlarının bazılarının özel olduğu dikkatinizi çekti değil mi? Evet burada “model matlar” var! Model mat nedir diye merak ediyorsanız nisan ayındaki yazımızı okuyabilirsiniz. Örneğin “a” varyantında 1...Şb6 2. bxc8=A hamlelerinden sonra oluşan mat pozisyonuna bakalım:

İşte bu bir model mat pozisyonu. Çünkü siyah şahı çevreleyen karelerin her biri tek bir beyaz taş tarafından kontrol ediliyor. Buna ek olarak şah hariç olmak üzere bütün beyaz rütbeli taşlar mat pozisyonunda görev almış. Zaten “model mat” tanımına göre şahın ve piyonların mat pozisyonuna katılması şart değil.

Diğer varyantlardan hangilerinin model mat olduğunu da siz bulun.

Belki iki hamlelik problemlerden artık biraz sıkılmışsınızdır. Bu nedenle bu ay çıtayı birazcık yükseltiyor ve çözmeniz için sizi üç hamlelik bir problemle baş başa bırakıyoruz:

Aleksandr Galickij
777 Chess Miniatures, 1908

Üç hamlede mat

Kolay gelsin.

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Temmuz 2019 probleminin çözümüne ve Ağustos 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Çok acıktığınızı ve arkadaşlarınızla beraber en sevdiğiniz ev yapımı hamburgerciye gittiğinizi hayal edin. Büyük bir iştahla siparişinizi verdiniz. Ancak yan masada oturan kişi meyve suyunu höpürdeterek içiyor. Çok rahatsız oluyor ve hemen orayı terk ediyorsunuz.

Beyin ve Sinir Bilim

Bazen zamanın nasıl geçtiğini anlayamayız. Akşam olmak üzeredir ancak biz hâlâ gün ortasındaymışız gibi hissederiz. Bunun tam tersine trafiğin çok yoğun olduğu bir yerde zaman bir türlü geçmek bilmez. Peki nasıl oluyor da beynimiz zamanı farklı biçimlerde algılayabiliyor?

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Haziran 2019 probleminin çözümüne ve Temmuz 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Hiç elinizin ya da ayağınızın uyuşması nedeniyle art arda iğneler batıyormuş gibi hissettiğiniz oldu mu? Karıncalanma dediğimiz bu olay uzun süre alışılmadık pozisyonda durduğumuzda ortaya çıkar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Mayıs 2019 probleminin çözümüne ve Haziran 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Uluslararası bir araştırma grubu, farelerin gözlerine nanoparçacıklar (boyutları metrenin milyarda biri ölçeğinde olan parçacıklar) enjekte ederek kızılötesi ışığı algılamalarını sağladı. Çalışma ile ilgili makale Dr. Yuqian Ma ve arkadaşları tarafından Cell’de yayımlandı.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Mart 2019 probleminin çözümüne ve Nisan 2019 problemine yer veriyoruz.

Beyin ve Sinir Bilim

Columbia Üniversitesi’nde çalışan bir grup mühendis, insan düşüncesini sese çeviren bir teknoloji geliştirdi. Beyin sinyallerini takip eden sistem, algıladığı kelimeleri anlaşılır bir biçimde telaffuz edebiliyor. Gelecekte, konuşma sorunları yaşayan insanların bu teknoloji sayesinde iletişim kurması mümkün olabilir.

Beyin ve Sinir Bilim

Yeni bilgiler öğrenmek ya da yeni bir hobi edinmek konusunda uzman olan beynimizde bu süreçte birtakım değişiklikler meydana geldiğini biliyor muydunuz? Gelin, bu süreci daha yakından inceleyelim.