Skip to content Skip to navigation

Satranç - Ocak 2019

Kıvanç Çefle
02/01/2019 - 14:34

Sevgili gençler,

Nerede kalmıştık? Tabii ki güzel bir satranç probleminde. Geçen ay size sorduğumuz soru şuydu:

Jurij Nikolaevich Vahlakov
Šahs/Shahmaty (Riga), 1976
İkincilik Ödülü

İki hamlede mat

Dikkatimizi çeken özellik, siyah şahın kaçabileceği iki kare olması: b3 ve c3. Ancak beyaz hem 1...Şb3 hem de 1...Şc3 hamlelerine karşı 2. Vxd3 oynayarak mat edebilir (hazır matlar). Diğer yandan 1...Kb3, 1...Kc3 ve 1...d2 hamlelerinin hiçbirine karşı beyazın hazır matları yok. Bu durumda 1. Fb7!? cazip görünüyor çünkü 1...d2’ye karşılık 2. Fa6 mat, 1...Kb3’e karşı 2. Vc6 mat ve 1...Kc3’e karşılık da 2. Vd4 mat var. Tam “Çözümü bulduk!” diye neşelenecekken 1...Şc3! keyfimizi kaçırıyor. Bu hamleye karşı beyazın yanıtı yok.

Peki anahtar hamle ne? Tabii ki 1. Kf8! Varyasyonlara bakalım:

  1. 1...d2 2. Kc8 mat,
  2. 1...Kb3 2. Kc8 mat,
  3. 1...Şb(c)3 2. Vxd3 mat,
  4. 1...Kc3 2. Vf7 mat!

Çeldirici 1. Fb7!? ve gerçek anahtar hamle olan 1. Kf8!’in ortak bir özelliği var: İkisi de vezirin yolunu açıyor. 1. Fb7!? vezirin c6’dan, 1. Kf8! ise f7’den şah çekerek mat etmesine imkân sağlıyor. Yani her iki durumda da Bristol teması işlenmiş.

 

Gelelim bu ayın örnek sorusuna:

Kenneth S. Howard
American Chess Bulletin, 1939

İki hamlede mat

Bu minyatür problemde siyah vezirin açmazda olduğunu görüyoruz. Ama “mutlak” bir açmaz değil bu; siyah vezir eğer isterse açmaz hattı üzerinde oynayabilir. Yani “gevşek açmazda” olduğunu söyleyebiliriz. Diğer yandan bu problemin bir bekleme hamlesiyle çözülemeyeceği de açık. O halde bu bir “tehdit” problemi olmalı.

Çözüm:

1. Fg5! (tehdit: 2. Fh6 mat)

a) 1...e6 2. Va8 mat,

b) 1...e5 2. Va3 mat.

a ve b varyantları arasındaki benzerlik dikkatinizi çekti mi? Her ikisinde de piyon farklı bir hatta siyah vezirin yolunu kesiyor. Beyaz da bundan yararlanarak siyah veziri açmazdan kurtaran bir hamleyle mat ediyor. Yani burada “Gamage teması” kullanılmış. Gamage temasında, siyah açmazda olan taşının yolunu kesen bir hamle yapar. Bu da beyazın açmazı kaldıran bir hamle ile mat etmesini mümkün kılar. Bizim örneğimizde a varyantındaki 1...e6 hamlesi siyah vezirin c8’e ulaşmasını engeller. Beyaz da 2. Va8 ile mat eder. Bu hamle her ne kadar siyah veziri açmazdan çıkarmış olsa da e6’daki piyon nedeniyle 2...Vc8 savunması yapılamamaktadır. b varyantının da aynı kalıba uyduğuna dikkat edelim.

Temanın bulucusu olan Frederick Gamage (1882-1956) özellikle iki ve üç hamlelik problemlerde uzmanlaşmış ABD’li bir kurgucudur.

Son olarak, sizi kendi kendinize çözmeniz için yine iki hamlelik bir problemle baş başa bırakıyoruz. Bir sonraki ay görüşmek üzere...

Karoly Csaszi
Magyar Sakkelet, 1977

İki hamlede mat

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.
 

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Columbia Üniversitesi’nde çalışan bir grup mühendis, insan düşüncesini sese çeviren bir teknoloji geliştirdi. Beyin sinyallerini takip eden sistem, algıladığı kelimeleri anlaşılır bir biçimde telaffuz edebiliyor. Gelecekte, konuşma sorunları yaşayan insanların bu teknoloji sayesinde iletişim kurması mümkün olabilir.

Beyin ve Sinir Bilim

Yeni bilgiler öğrenmek ya da yeni bir hobi edinmek konusunda uzman olan beynimizde bu süreçte birtakım değişiklikler meydana geldiğini biliyor muydunuz? Gelin, bu süreci daha yakından inceleyelim.

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, önce şubat ayında sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım.

Beyin ve Sinir Bilim

Günümüze kadar denge ve hareket olaylarını kontrol eden yapı olarak bilinen beyinciğin sosyal davranışların kontrol edilmesinde de işlevi olabilir.

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler,

Geçen ay sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım:

Beyin ve Sinir Bilim

 Türkiye Zekâ Vakfı (TZV) tarafından düzenlenen 24. Türkiye Zekâ Oyunları Yarışması Oyun 2019’un başvuruları bugün başladı.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Kasım 2018 probleminin çözümüne ve Aralık 2018 problemine yer veriyoruz.

Beyin ve Sinir Bilim

Bir başkasının duygu ve düşüncelerini anlayabilmek ve hissedebilmek doğuştan sahip olduğumuz empati becerisiyle mümkün.

Beyin ve Sinir Bilim

Bilimsel çalışmalar gebelikleri sırasında böcek öldürücülere maruz kalan annelerin çocuklarında zekâ geriliği, öğrenme zorluğu, hafıza ve dikkat sorunlarının ortaya çıkma oranının yüksek olduğunu gösteriyor. 

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ekim 2018 probleminin çözümüne ve Kasım 2018 problemine yer veriyoruz.