Skip to content Skip to navigation

Satranç - Ocak 2019

Kıvanç Çefle
02/01/2019 - 14:34

Sevgili gençler,

Nerede kalmıştık? Tabii ki güzel bir satranç probleminde. Geçen ay size sorduğumuz soru şuydu:

Jurij Nikolaevich Vahlakov
Šahs/Shahmaty (Riga), 1976
İkincilik Ödülü

İki hamlede mat

Dikkatimizi çeken özellik, siyah şahın kaçabileceği iki kare olması: b3 ve c3. Ancak beyaz hem 1...Şb3 hem de 1...Şc3 hamlelerine karşı 2. Vxd3 oynayarak mat edebilir (hazır matlar). Diğer yandan 1...Kb3, 1...Kc3 ve 1...d2 hamlelerinin hiçbirine karşı beyazın hazır matları yok. Bu durumda 1. Fb7!? cazip görünüyor çünkü 1...d2’ye karşılık 2. Fa6 mat, 1...Kb3’e karşı 2. Vc6 mat ve 1...Kc3’e karşılık da 2. Vd4 mat var. Tam “Çözümü bulduk!” diye neşelenecekken 1...Şc3! keyfimizi kaçırıyor. Bu hamleye karşı beyazın yanıtı yok.

Peki anahtar hamle ne? Tabii ki 1. Kf8! Varyasyonlara bakalım:

  1. 1...d2 2. Kc8 mat,
  2. 1...Kb3 2. Kc8 mat,
  3. 1...Şb(c)3 2. Vxd3 mat,
  4. 1...Kc3 2. Vf7 mat!

Çeldirici 1. Fb7!? ve gerçek anahtar hamle olan 1. Kf8!’in ortak bir özelliği var: İkisi de vezirin yolunu açıyor. 1. Fb7!? vezirin c6’dan, 1. Kf8! ise f7’den şah çekerek mat etmesine imkân sağlıyor. Yani her iki durumda da Bristol teması işlenmiş.

 

Gelelim bu ayın örnek sorusuna:

Kenneth S. Howard
American Chess Bulletin, 1939

İki hamlede mat

Bu minyatür problemde siyah vezirin açmazda olduğunu görüyoruz. Ama “mutlak” bir açmaz değil bu; siyah vezir eğer isterse açmaz hattı üzerinde oynayabilir. Yani “gevşek açmazda” olduğunu söyleyebiliriz. Diğer yandan bu problemin bir bekleme hamlesiyle çözülemeyeceği de açık. O halde bu bir “tehdit” problemi olmalı.

Çözüm:

1. Fg5! (tehdit: 2. Fh6 mat)

a) 1...e6 2. Va8 mat,

b) 1...e5 2. Va3 mat.

a ve b varyantları arasındaki benzerlik dikkatinizi çekti mi? Her ikisinde de piyon farklı bir hatta siyah vezirin yolunu kesiyor. Beyaz da bundan yararlanarak siyah veziri açmazdan kurtaran bir hamleyle mat ediyor. Yani burada “Gamage teması” kullanılmış. Gamage temasında, siyah açmazda olan taşının yolunu kesen bir hamle yapar. Bu da beyazın açmazı kaldıran bir hamle ile mat etmesini mümkün kılar. Bizim örneğimizde a varyantındaki 1...e6 hamlesi siyah vezirin c8’e ulaşmasını engeller. Beyaz da 2. Va8 ile mat eder. Bu hamle her ne kadar siyah veziri açmazdan çıkarmış olsa da e6’daki piyon nedeniyle 2...Vc8 savunması yapılamamaktadır. b varyantının da aynı kalıba uyduğuna dikkat edelim.

Temanın bulucusu olan Frederick Gamage (1882-1956) özellikle iki ve üç hamlelik problemlerde uzmanlaşmış ABD’li bir kurgucudur.

Son olarak, sizi kendi kendinize çözmeniz için yine iki hamlelik bir problemle baş başa bırakıyoruz. Bir sonraki ay görüşmek üzere...

Karoly Csaszi
Magyar Sakkelet, 1977

İki hamlede mat

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.
 

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ocak 2020 probleminin çözümüne ve Şubat 2020 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz duyu organlarımız aracılığıyla çevreden bilgi toplar ve hafızaya kaydeder. Bu bilgiler de çevreyi algılama, problem çözme ve davranış geliştirme gibi işleri gerçekleştirmek için kullanılır. Bilgileri bazen anlık olarak, bazen kısa, bazen de uzun süre hafızamızda tutarız.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Aralık 2019 probleminin çözümüne ve Ocak 2020 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Yeni doğan bebeklerde görülen genetik sağlık sorunlarından biri, sinir hücrelerinin etrafında miyelin kılıfın olmamasıdır. Sinir hücrelerinin işlevlerini yerine getirmesine yardımcı olan bu koruyucu kalkan olmadan doğan bebeklerin el ve ayaklarında kısmi felç ortaya çıkabilir.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Kasım 2019 probleminin çözümüne ve Aralık 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

San Francisco’daki Kaliforniya Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, insanların hiçbir sağlık sorunu yaşamadan az uykuyla yetinebilmesini sağlayan bir genetik mutasyon keşfetti.

Beyin ve Sinir Bilim

Heyecanlandığımızda ya da kaygılandığımızda beynimizdeki amigdala bölgesi, tıpkı bir tehlike ile karşılaştığımızdakine benzer şekilde, stres-heyecan sistemi olarak da bilinen sempatik sinir sistemini etkinleştirir ve adrenalin salgılamaya başlar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ekim 2019 probleminin çözümüne ve Kasım 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz hiç mola vermez, sürekli çalışır. Hayati fonksiyonları düzenler, çevreden algılanan uyarıları değerlendirir ve bilişsel becerilerden sorumludur. Beynimizde farklı işlevler için farklı sinir hücreleri vardır. Hafıza da özel bir grup sinir hücresinin yeniden etkinleşmesiyle oluşur. Peki, bu özel sinir hücrelerini diğerlerinden ayıran nedir?

Beyin ve Sinir Bilim

Anılar ve yaşam tecrübeleri sanki ayrılmaz ikililermiş gibi görünür. Ancak bir grup araştırmacı, yakın zamanlarda Nature Neuroscience’ta yayımladıkları bir makalede, beyinlerindeki sinir hücrelerini uyararak laboratuvar hayvanlarının zihninde yapay anılar oluşturmayı başardıklarını açıkladı.