Skip to content Skip to navigation

Satranç - Ocak 2019

Kıvanç Çefle
02/01/2019 - 14:34

Sevgili gençler,

Nerede kalmıştık? Tabii ki güzel bir satranç probleminde. Geçen ay size sorduğumuz soru şuydu:

Jurij Nikolaevich Vahlakov
Šahs/Shahmaty (Riga), 1976
İkincilik Ödülü

İki hamlede mat

Dikkatimizi çeken özellik, siyah şahın kaçabileceği iki kare olması: b3 ve c3. Ancak beyaz hem 1...Şb3 hem de 1...Şc3 hamlelerine karşı 2. Vxd3 oynayarak mat edebilir (hazır matlar). Diğer yandan 1...Kb3, 1...Kc3 ve 1...d2 hamlelerinin hiçbirine karşı beyazın hazır matları yok. Bu durumda 1. Fb7!? cazip görünüyor çünkü 1...d2’ye karşılık 2. Fa6 mat, 1...Kb3’e karşı 2. Vc6 mat ve 1...Kc3’e karşılık da 2. Vd4 mat var. Tam “Çözümü bulduk!” diye neşelenecekken 1...Şc3! keyfimizi kaçırıyor. Bu hamleye karşı beyazın yanıtı yok.

Peki anahtar hamle ne? Tabii ki 1. Kf8! Varyasyonlara bakalım:

  1. 1...d2 2. Kc8 mat,
  2. 1...Kb3 2. Kc8 mat,
  3. 1...Şb(c)3 2. Vxd3 mat,
  4. 1...Kc3 2. Vf7 mat!

Çeldirici 1. Fb7!? ve gerçek anahtar hamle olan 1. Kf8!’in ortak bir özelliği var: İkisi de vezirin yolunu açıyor. 1. Fb7!? vezirin c6’dan, 1. Kf8! ise f7’den şah çekerek mat etmesine imkân sağlıyor. Yani her iki durumda da Bristol teması işlenmiş.

 

Gelelim bu ayın örnek sorusuna:

Kenneth S. Howard
American Chess Bulletin, 1939

İki hamlede mat

Bu minyatür problemde siyah vezirin açmazda olduğunu görüyoruz. Ama “mutlak” bir açmaz değil bu; siyah vezir eğer isterse açmaz hattı üzerinde oynayabilir. Yani “gevşek açmazda” olduğunu söyleyebiliriz. Diğer yandan bu problemin bir bekleme hamlesiyle çözülemeyeceği de açık. O halde bu bir “tehdit” problemi olmalı.

Çözüm:

1. Fg5! (tehdit: 2. Fh6 mat)

a) 1...e6 2. Va8 mat,

b) 1...e5 2. Va3 mat.

a ve b varyantları arasındaki benzerlik dikkatinizi çekti mi? Her ikisinde de piyon farklı bir hatta siyah vezirin yolunu kesiyor. Beyaz da bundan yararlanarak siyah veziri açmazdan kurtaran bir hamleyle mat ediyor. Yani burada “Gamage teması” kullanılmış. Gamage temasında, siyah açmazda olan taşının yolunu kesen bir hamle yapar. Bu da beyazın açmazı kaldıran bir hamle ile mat etmesini mümkün kılar. Bizim örneğimizde a varyantındaki 1...e6 hamlesi siyah vezirin c8’e ulaşmasını engeller. Beyaz da 2. Va8 ile mat eder. Bu hamle her ne kadar siyah veziri açmazdan çıkarmış olsa da e6’daki piyon nedeniyle 2...Vc8 savunması yapılamamaktadır. b varyantının da aynı kalıba uyduğuna dikkat edelim.

Temanın bulucusu olan Frederick Gamage (1882-1956) özellikle iki ve üç hamlelik problemlerde uzmanlaşmış ABD’li bir kurgucudur.

Son olarak, sizi kendi kendinize çözmeniz için yine iki hamlelik bir problemle baş başa bırakıyoruz. Bir sonraki ay görüşmek üzere...

Karoly Csaszi
Magyar Sakkelet, 1977

İki hamlede mat

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.
 

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

San Francisco’daki Kaliforniya Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, insanların hiçbir sağlık sorunu yaşamadan az uykuyla yetinebilmesini sağlayan bir genetik mutasyon keşfetti.

Beyin ve Sinir Bilim

Heyecanlandığımızda ya da kaygılandığımızda beynimizdeki amigdala bölgesi, tıpkı bir tehlike ile karşılaştığımızdakine benzer şekilde, stres-heyecan sistemi olarak da bilinen sempatik sinir sistemini etkinleştirir ve adrenalin salgılamaya başlar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ekim 2019 probleminin çözümüne ve Kasım 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz hiç mola vermez, sürekli çalışır. Hayati fonksiyonları düzenler, çevreden algılanan uyarıları değerlendirir ve bilişsel becerilerden sorumludur. Beynimizde farklı işlevler için farklı sinir hücreleri vardır. Hafıza da özel bir grup sinir hücresinin yeniden etkinleşmesiyle oluşur. Peki, bu özel sinir hücrelerini diğerlerinden ayıran nedir?

Beyin ve Sinir Bilim

Anılar ve yaşam tecrübeleri sanki ayrılmaz ikililermiş gibi görünür. Ancak bir grup araştırmacı, yakın zamanlarda Nature Neuroscience’ta yayımladıkları bir makalede, beyinlerindeki sinir hücrelerini uyararak laboratuvar hayvanlarının zihninde yapay anılar oluşturmayı başardıklarını açıkladı.

Beyin ve Sinir Bilim

Bazı resim ya da fotoğraflara baktığımızda onları aslında olduklarından farklı şekilde algılarız. Görsel yanılsama ya da optik illüzyon adı verilen bu olay ışık, objenin rengi ve deseni gibi faktörlerin etkisiyle ortaya çıkar. Yani bir anlamda beynimiz kandırılır.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Eylül 2019 probleminin çözümüne ve Ekim 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ağustos 2019 probleminin çözümüne ve Eylül 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

1999’da vizyona giren Matrix filminde ana karakter Neo, Headjack olarak isimlendirilen bir beyin-bilgisayar arayüzü sayesinde Matrix dünyasına girebiliyordu. Neo’nun kafatasının arkasında yer alan bağlantı girişi sayesinde bu cihaz binlerce küçük bağlantı boyunca beynin derinliklerine ulaşabiliyordu. Headjack bilgisayarlara bağlanıyor ve bu şekilde insanlar bir sanal gerçeklik dünyası olan Matrix'e giriş yapabiliyordu.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Temmuz 2019 probleminin çözümüne ve Ağustos 2019 problemine yer veriyoruz.