Skip to content Skip to navigation

Sinemada Yeni Hollywood Dönemi – I. Bölüm

Dr. Vedat Güntay
05/11/2019 - 17:27

Mary Poppins (1964) filminden bir sahne

1960’lı yıllarda sinema endüstrisinde büyük değişimler yaşandı. Adlarını sinema tarihine kazımış, vizyona girdikleri dönemde yoğun ilgi gören filmlerin üretildiği bu dönem “Sinemada Yeni Hollywood” olarak anılır.

1960’lı yıllarda dünya genelinde sinema filmlerinin seyirci sayısı öncesine göre yarım milyon civarında azalmıştı. Televizyonların yaygınlaşmasıyla bir zamanların çok kâr eden ünlü film stüdyolarının bazıları kapanmış bazılarıysa kapanma noktasına gelmişti. Televizyon seyircisini geri kazanmak için mücadele eden sinema endüstrisi bu dönemde daha evrensel filmler üretmeye çalışıyordu. Ayrıca bu dönemde yaşanan önemli teknolojik gelişmeler sinemada anlatım dilini kökten değiştirdi.

Dr. No (1960) filmindeki araba takip sahnesi

Sinemada yeni bir çağ olarak adlandırılan bu on yıllık dönemde büyük bütçeli yapımlar vizyona girdi. 1960 yılında Stanley Kubrick tarafından yönetilen Spartaküs filmi ve George Pal’ın yönetmenliğini yaptığı Zaman Makinesi filmi seyirciyle buluştu. 1962 yılında ilk James Bond filmi olma özelliğine sahip Dr. No vizyona girdi. Ian Fleming’in kitabından uyarlanan ve Terence Young tarafından yönetilen filmde, 007 ajanı olan Sean Connery’nin yer aldığı araba takip sahnesinde arka projeksiyon yöntemi kullanıldı. Joseph L. Mankiewicz tarafından yönetilen Kleopatra (1963) filminde inşa edilen çekim setleri, filme konu olan olayların yaşandığı gerçek mekânlardan bile daha büyük olacak şekilde tasarlandı. Film, o döneme göre eşi benzeri görülmemiş bir bütçeyle, 37 milyon dolara çekildi.

Büyük setlerin kurulduğu ve büyük bütçeli filmlerin üretildiği bu dönemde önemli teknolojik buluşlara da imza atıldı. 1963 yılında Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde (MIT) doktora öğrencisi olan Ivan Sutherland, Sketchpad adlı bilgisayar programını yazdığı ve anlattığı “Sketchpad: Bir İnsan - Makine Grafik İletişim Sistemi” başlıklı teziyle, bugünkü bilgisayar destekli tasarımın (CAD) öncüsü oldu. Aynı zamanda insan ve makine etkileşimi bakımından ilk grafik kullanıcı arayüzünü tasarlayarak bugünkü bilgisayar grafiğinin gelişimi için de öncü oldu.

Douglas Engelbart’ın geliştirdiği ilk bilgisayar faresi

Sketchpad’in kullanımı o dönem için hiç de kolay değildi. Kullanıcının çizim yapabilmesi için bir eliyle bilgisayarın tuşlarına basıp diğer eliyle ışık kalemini ekrana tutması gerekiyordu. Douglas Engelbart bu problemden esinlenerek bugünkü bilgisayar faresini icat etti. Birkaç yıl sonra Apple bu icadın lisansını 40.000 dolara satın aldı.

ABD’deki Los Alamos Ulusal Laboratuvarı bugünkü dijital görsel efekt tasarımının yapı taşlarından biri olan, sıvıların hareketinin bilgisayar kullanılarak modellendiği yöntemi geliştirdi. Edward E. Zajac, 1963 yılında bilgisayar ürünü olan ilk dijital filmi Bell Laboratuvarları’nda üretti. Zajac, filmde, bilgisayar simülasyonlarını kullanarak hava durumu ve iletişim uydularının hareketlerini canlandırdı.

Jason ve Argonotlar (1963) filminden bir sahne

Yönetmenliğini Don Chaffey’in üstlendiği Jason ve Argonotlar 1963 yılında seyirci ile buluştu. Filmde minyatürler, fantastik karakterler ve iskelet savaşçılar durağan üç boyutlu objeleri hareket ediyormuş gibi gösteren stop-motion yöntemiyle canlandırıldı. Görsel efekt tasarımcısı ve animasyon sanatçısı Ray Harryhausen, özgün koreografi tasarımıyla birçok filmde karakterlere hayat verdi. 1964 yılında Robert Stevenson tarafından yönetilen Disney yapımı Mary Poppins filmi vizyona girdi. Filmde iki boyutlu animasyon tekniğiyle canlandırılan karakterler gerçek çekim üzerine başarıyla uygulandı.

Bu yazımızda 1960’lı yıllarda sinemada ve teknoloji alanında değişim rüzgârları estiren görsel efekt teknikleriyle film yapım yöntemlerine değindik. Gelecek yazımızda 1960’lı yılların ortalarında ve sonrasında film endüstrisinde yaşanan önemli gelişmelere yer vereceğiz.

 

Yazar Hakkında:
Dr. Vedat Güntay
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü
1

İlgili İçerikler

Sosyal Bilimler

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde ocak ayında objektiflerinizi müziğin hayatınızdaki yerine odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #HayatımdakiMüzik etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi. Oylamalar sonucunda ocak ayının en beğenilen fotoğrafı Mehmet Aziz Çakmak’a ait Hayatımdaki Müzik olarak belirlendi.

Sosyal Bilimler

11 Şubat Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü’nde kız öğrenciler Bilim Genç Kafe etkinlikleri kapsamında Ankara, İstanbul ve Samsun’da genç bilim insanlarımız ile buluştu.

Sosyal Bilimler

Bu yıl altıncısı düzenlenen Bilim ve Teknolojide Lider Kadınlar Zirvesi, 22 Şubat 2020 tarihinde Boğaziçi Üniversitesi Albert Long Hall Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek. Zirve ile ilgili detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Sosyal Bilimler

Gençleri bilim insanlarıyla bir masa etrafında buluşturan TÜBİTAK Bilim Genç Kafe 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü’nde Ankara, İstanbul ve Samsun’da düzenleniyor. Etkinliğin Samsun’daki konuğu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ayşenur Büyükgöze Kavas.

Sosyal Bilimler

Gençleri bilim insanlarıyla bir masa etrafında buluşturan TÜBİTAK Bilim Genç Kafe 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü’nde Ankara, İstanbul ve Samsun’da düzenleniyor. Etkinliğin İstanbul’daki konuğu Yıldız Teknik Üniversitesi Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Neslihan Karakuş.

Sosyal Bilimler

Yollar, caddeler, sokaklar ve parklar sokak lambalarıyla aydınlatılıyor. Geçmişte aydınlatma için gaz lambası ve fener gibi gaz veya mum ile çalışan basit sokak lambaları kullanılsa da günümüzde elektrikle ya da güneş enerjisi ile çalışan sokak lambaları kullanılıyor. Bazı sokak lambaları ise ilginç ve estetik tasarımlarıyla dikkat çekiyor. Biz de Bilim Genç olarak şubat ayında objektiflerinizi çevrenizdeki sokak lambalarına odaklamanızı istiyoruz.

Sosyal Bilimler

Bilimsel çalışmalar, görsel algı sırasında beynin dil ile ilgili kısımlarının da etkinleştiğini gösteriyor. Dikkatimizi nereye yönlendireceğimizi konuştuğumuz diller belirliyor. Hatta kelimelerin telaffuz edilmediği durumlarda bile farklı dilleri bilen insanların gözleri farklı biçimlerde hareket ediyor.

Sosyal Bilimler

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde kasım ayında objektiflerinizi çevrenizdeki kapılara odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #Kapılar etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi. Seçilen fotoğraflar aynı zamanda Instagram’da, Twitter’da ve Facebook’ta Bilim Genç okurları tarafından oylandı.

Sosyal Bilimler

Sinemada Yeni Hollywood dönemi olarak adlandırılan 1960’lı yıllarda sinema tarihine damgasını vuran evrensel filmler çekildi.

Sosyal Bilimler

Bir şehrin, bir sarayın ya da bir evin… Türk kültüründe ve tarihinde kapılar büyük öneme sahip. Dünyanın önemli şehirlerinde de olağanüstü güzellikte farklı tarihî kapılar var. Bu kapılar hem tasarımları hem de üzerlerindeki desenler ve işlemelerle dikkat çekiyor. Biz de Bilim Genç olarak kasım ayında objektiflerinizi çevrenizdeki ilgi çekici kapılara odaklamanızı istiyoruz.