Skip to content Skip to navigation

Sinemada Yeni Hollywood Dönemi – I. Bölüm

Dr. Vedat Güntay
05/11/2019 - 17:27

Mary Poppins (1964) filminden bir sahne

1960’lı yıllarda sinema endüstrisinde büyük değişimler yaşandı. Adlarını sinema tarihine kazımış, vizyona girdikleri dönemde yoğun ilgi gören filmlerin üretildiği bu dönem “Sinemada Yeni Hollywood” olarak anılır.

1960’lı yıllarda dünya genelinde sinema filmlerinin seyirci sayısı öncesine göre yarım milyon civarında azalmıştı. Televizyonların yaygınlaşmasıyla bir zamanların çok kâr eden ünlü film stüdyolarının bazıları kapanmış bazılarıysa kapanma noktasına gelmişti. Televizyon seyircisini geri kazanmak için mücadele eden sinema endüstrisi bu dönemde daha evrensel filmler üretmeye çalışıyordu. Ayrıca bu dönemde yaşanan önemli teknolojik gelişmeler sinemada anlatım dilini kökten değiştirdi.

Dr. No (1960) filmindeki araba takip sahnesi

Sinemada yeni bir çağ olarak adlandırılan bu on yıllık dönemde büyük bütçeli yapımlar vizyona girdi. 1960 yılında Stanley Kubrick tarafından yönetilen Spartaküs filmi ve George Pal’ın yönetmenliğini yaptığı Zaman Makinesi filmi seyirciyle buluştu. 1962 yılında ilk James Bond filmi olma özelliğine sahip Dr. No vizyona girdi. Ian Fleming’in kitabından uyarlanan ve Terence Young tarafından yönetilen filmde, 007 ajanı olan Sean Connery’nin yer aldığı araba takip sahnesinde arka projeksiyon yöntemi kullanıldı. Joseph L. Mankiewicz tarafından yönetilen Kleopatra (1963) filminde inşa edilen çekim setleri, filme konu olan olayların yaşandığı gerçek mekânlardan bile daha büyük olacak şekilde tasarlandı. Film, o döneme göre eşi benzeri görülmemiş bir bütçeyle, 37 milyon dolara çekildi.

Büyük setlerin kurulduğu ve büyük bütçeli filmlerin üretildiği bu dönemde önemli teknolojik buluşlara da imza atıldı. 1963 yılında Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde (MIT) doktora öğrencisi olan Ivan Sutherland, Sketchpad adlı bilgisayar programını yazdığı ve anlattığı “Sketchpad: Bir İnsan - Makine Grafik İletişim Sistemi” başlıklı teziyle, bugünkü bilgisayar destekli tasarımın (CAD) öncüsü oldu. Aynı zamanda insan ve makine etkileşimi bakımından ilk grafik kullanıcı arayüzünü tasarlayarak bugünkü bilgisayar grafiğinin gelişimi için de öncü oldu.

Douglas Engelbart’ın geliştirdiği ilk bilgisayar faresi

Sketchpad’in kullanımı o dönem için hiç de kolay değildi. Kullanıcının çizim yapabilmesi için bir eliyle bilgisayarın tuşlarına basıp diğer eliyle ışık kalemini ekrana tutması gerekiyordu. Douglas Engelbart bu problemden esinlenerek bugünkü bilgisayar faresini icat etti. Birkaç yıl sonra Apple bu icadın lisansını 40.000 dolara satın aldı.

ABD’deki Los Alamos Ulusal Laboratuvarı bugünkü dijital görsel efekt tasarımının yapı taşlarından biri olan, sıvıların hareketinin bilgisayar kullanılarak modellendiği yöntemi geliştirdi. Edward E. Zajac, 1963 yılında bilgisayar ürünü olan ilk dijital filmi Bell Laboratuvarları’nda üretti. Zajac, filmde, bilgisayar simülasyonlarını kullanarak hava durumu ve iletişim uydularının hareketlerini canlandırdı.

Jason ve Argonotlar (1963) filminden bir sahne

Yönetmenliğini Don Chaffey’in üstlendiği Jason ve Argonotlar 1963 yılında seyirci ile buluştu. Filmde minyatürler, fantastik karakterler ve iskelet savaşçılar durağan üç boyutlu objeleri hareket ediyormuş gibi gösteren stop-motion yöntemiyle canlandırıldı. Görsel efekt tasarımcısı ve animasyon sanatçısı Ray Harryhausen, özgün koreografi tasarımıyla birçok filmde karakterlere hayat verdi. 1964 yılında Robert Stevenson tarafından yönetilen Disney yapımı Mary Poppins filmi vizyona girdi. Filmde iki boyutlu animasyon tekniğiyle canlandırılan karakterler gerçek çekim üzerine başarıyla uygulandı.

Bu yazımızda 1960’lı yıllarda sinemada ve teknoloji alanında değişim rüzgârları estiren görsel efekt teknikleriyle film yapım yöntemlerine değindik. Gelecek yazımızda 1960’lı yılların ortalarında ve sonrasında film endüstrisinde yaşanan önemli gelişmelere yer vereceğiz.

 

Yazar Hakkında:
Dr. Vedat Güntay
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü

İlgili İçerikler

Sosyal Bilimler

Bir şehrin, bir sarayın ya da bir evin… Türk kültüründe ve tarihinde kapılar büyük öneme sahip. Dünyanın önemli şehirlerinde de olağanüstü güzellikte farklı tarihî kapılar var. Bu kapılar hem tasarımları hem de üzerlerindeki desenler ve işlemelerle dikkat çekiyor. Biz de Bilim Genç olarak kasım ayında objektiflerinizi çevrenizdeki ilgi çekici kapılara odaklamanızı istiyoruz.

Sosyal Bilimler

TÜBİTAK’ın bilim kültürünün ve iletişiminin toplumda yaygınlaştırılmasını amaçlayan 4004 Doğa Eğitimi ve Bilim Okulları, 4005 Yenilikçi Eğitim Uygulamaları ve 4007 Bilim Şenlikleri Destekleme Programı proje başvuruları başladı.

Sosyal Bilimler

Biz de Bilim Genç olarak ekim ayında objektiflerinizi çevrenizdeki müze ve bilim merkezlerine odaklamanızı istiyoruz. Fotoğrafınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #MüzelerveBilimMerkezleri etiketini eklemeyi unutmayın. 

Sosyal Bilimler

1950’li yıllardan 1960’lara gelinirken değişen sinema seyircisi ve salonlar sinemanın bugüne kadar olan dönüşümünün de habercisi olmuştu. Aynı dönemde özellikle bilim kurgu türündeki filmlerin sayısında artış yaşandı.

Sosyal Bilimler

2019 yılı güz dönemi için başvurular başladı. Konuşmacı olmak isteyen bilim insanları ve etkinliklere ev sahipliği yapmak isteyen kurumlar 07 Ekim 2019’a kadar TÜBİTAK Bilim Söyleşileri’ne başvurabilirler.

Sosyal Bilimler

Bilim tarihi alanında doğa bilimleri ve tıp tarihi konularındaki uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmaları nedeniyle TÜBİTAK tarafından 2019 Yılı Prof. Dr. Fuat Sezgin Bilim Tarihi Ödülü’ne layık görülen Ankara Üniversitesi’nin emekli öğretim üyelerinden Prof. Dr. Esin Kahya ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Sosyal Bilimler

Kültürel gelişim ve yaratıcılığa yatırım yapan şehirlerin arasındaki bağı güçlendirmek için kurulan Yaratıcı Şehirler Ağı’na üye şehirlerin belediye başkanlarını ve üst düzey yöneticilerini bi araya getiren UNESCO Yaratıcı Şehirler Konferansı’na 2021 yılında İstanbul ev sahipliği yapacak.

Sosyal Bilimler

Bilgi ve iletişim teknolojilerinin sunduğu avantajlardan en etkili şekilde yararlanabilmek ve bu teknolojileri kullanırken karşı karşıya kalınabilecek riskleri azaltmak için dijital medya okuryazarlığı becerisine sahip olmak gerekiyor.

Sosyal Bilimler

Eylül ayında okula dönüş heyecanını fotoğraflarınıza yansıtmanızı istiyoruz. Fotoğrafınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #OkulaDönüş etiketini eklemeyi unutmayın.

Sosyal Bilimler

Geçmişte insanlar ticaret, keşif ya da dinî sebeplerle (örneğin hac) uzun yolculuklar yapıyordu. İnsanların seyahat etme istekleri sonucu güvenilir haritaların geliştirilmesi ihtiyacı ortaya çıktı.