Skip to content Skip to navigation

Sinemada Yeni Hollywood Dönemi – II. Bölüm

Dr. Vedat Güntay
20/12/2019 - 18:12

Neşeli Günler (1965) filminden bir sahne

Sinemada Yeni Hollywood dönemi olarak adlandırılan 1960’lı yıllarda sinema tarihine damgasını vuran evrensel filmler çekildi. Yönetmenliğini Robert Wise’ın yaptığı Neşeli Günler (1965) tüm zamanların en popüler ve başarılı müzikal filmlerinden biri oldu. Gerçek bir hayat hikâyesinden esinlenilerek çekilen film, 1966 yılında düzenlenen Akademi Ödülleri’nde (Oscar Ödülleri) beş ayrı dalda ödül kazandı.

Esrarengiz Yolculuk (1966) filmindeki denizaltı sahnesi

1966 yılında yönetmenliğini Richard Fleischer’in yaptığı Esrarengiz Yolculuk filmi bilim kurgu türünde 1960’lı yıllara damgasını vurdu. Filmde oyuncular devasa boyutlarda inşa edilen setlerde tel askıyla havada hareket ederek insan vücuduna gerçekleştirilen bir yolculuğu canlandırdılar. Filmin senaryosu daha sonra Isaac Asimov tarafından romanlaştırıldı ve film tamamlanmadan yayımlandı.

Bu yıllardaki bir diğer başarılı bilim kurgu filmi, yönetmenliğini Franklin J. Schaffner’in yaptığı Maymunlar Gezegeni (1968) oldu. Film aynı adı taşıyan Pierre Boulle’ün romanından uyarlandı. Filmdeki etkileyici ve gerçekçi makyajlar, makyaj ve özel efekt sanatçısı John Chambers tarafından yapıldı. 1969'da John Chambers makyaj sanatçılığı dalında üstün başarı Akademi Ödülü'nü kazandı.

2001: Bir Uzay Destanı (1968) filmindeki uzay sahnesi

1968 yılında yönetmenliğini Stanley Kubrick’in yaptığı 2001: Bir Uzay Destanı filmi, şaşırtıcı özel efekt tasarımlarını perdeye taşıdı. Büyük bir gişe başarısı yakalayan filmde kullanılan özel efekt teknolojileri bu filme özgü olarak geliştirildi. Özellikle çoğu filmde sıklıkla kullanılan arka projeksiyon tekniğini Kubrick yeterli bulmadı. Bu nedenle Kubrick oyuncu ve nesnelerin arkasında çok daha büyük, daha parlak ve daha net arka plan görüntüsü sunan ve nispeten denenmemiş önden projeksiyon tekniğini geliştirdi ve ilk kez bir uzun metrajlı filmde kullandı. Filmde mekanik olarak hareket eden kamera kontrol mekanizması, günümüzdeki hareket kontrol sisteminin de öncüsüdür.

Stanley Kubrick, 2001: Bir Uzay Destanı (1968) filminin setinde

1960’lı yıllarda çok sayıda düşük bütçeli bağımsız yapımlar ortaya çıktı. Ayrıca özel efekt departmanlarının atölye sayılarında gözle görülür bir düşüş yaşandı. Bunun sebebi de özel efekt departmanlarının büyük stüdyo ve yapım şirketleri için yük hâline gelmesiydi. O yıllarda sadece Disney tam zamanlı olarak efekt tasarımcıları ile çalıştı. Bu nedenle 1960’ların sonunda birçok bağımsız efekt tasarımcısı ve yeni nesil görsel efekt sanatçısı ortaya çıktı. Bazıları o yıllara göre küçük ölçekli olan kendi firmalarını ve tasarım departmanlarını kurdu. Bazıları ise emekli olmayı tercih etti. Uzun yılların getirdiği beceri ve tecrübe sonraki döneme aktarılamadığı için özel efekt departmanları geriledi. Fakat 1970’li yıllar birçok gelişmeyi ve yeni bir anlayışı da beraberinde getirecekti.

Bu yazımızda, 1960’lı yıllarda sinemada ve özel efekt tasarımı alanında değişim rüzgârları estiren gelişmelere ve yapım yöntemlerine değindik. Gelecek yazımızda 1970’li yıllar ve sonrasında sinema endüstrisinde yaşanan gelişmeleri ele alacağız.

 

Yazar Hakkında:
Dr. Vedat Güntay
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü

İlgili İçerikler

Sosyal Bilimler

İletişim teknolojilerindeki gelişmeler düşünme, algılama ve öğrenme biçimlerimizi değiştirdi. Günümüzde artık  her şey etkileşim hâlinde. Dijital teknolojiler eğitim imkânlarını geliştiriyor ve çeşitlendiriyor.

Sosyal Bilimler

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde ocak ayında objektiflerinizi müziğin hayatınızdaki yerine odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #HayatımdakiMüzik etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi. Oylamalar sonucunda ocak ayının en beğenilen fotoğrafı Mehmet Aziz Çakmak’a ait Hayatımdaki Müzik olarak belirlendi.

Sosyal Bilimler

11 Şubat Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü’nde kız öğrenciler Bilim Genç Kafe etkinlikleri kapsamında Ankara, İstanbul ve Samsun’da genç bilim insanlarımız ile buluştu.

Sosyal Bilimler

Bu yıl altıncısı düzenlenen Bilim ve Teknolojide Lider Kadınlar Zirvesi, 22 Şubat 2020 tarihinde Boğaziçi Üniversitesi Albert Long Hall Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek. Zirve ile ilgili detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Sosyal Bilimler

Gençleri bilim insanlarıyla bir masa etrafında buluşturan TÜBİTAK Bilim Genç Kafe 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü’nde Ankara, İstanbul ve Samsun’da düzenleniyor. Etkinliğin Samsun’daki konuğu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ayşenur Büyükgöze Kavas.

Sosyal Bilimler

Gençleri bilim insanlarıyla bir masa etrafında buluşturan TÜBİTAK Bilim Genç Kafe 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü’nde Ankara, İstanbul ve Samsun’da düzenleniyor. Etkinliğin İstanbul’daki konuğu Yıldız Teknik Üniversitesi Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Neslihan Karakuş.

Sosyal Bilimler

Yollar, caddeler, sokaklar ve parklar sokak lambalarıyla aydınlatılıyor. Geçmişte aydınlatma için gaz lambası ve fener gibi gaz veya mum ile çalışan basit sokak lambaları kullanılsa da günümüzde elektrikle ya da güneş enerjisi ile çalışan sokak lambaları kullanılıyor. Bazı sokak lambaları ise ilginç ve estetik tasarımlarıyla dikkat çekiyor. Biz de Bilim Genç olarak şubat ayında objektiflerinizi çevrenizdeki sokak lambalarına odaklamanızı istiyoruz.

Sosyal Bilimler

Bilimsel çalışmalar, görsel algı sırasında beynin dil ile ilgili kısımlarının da etkinleştiğini gösteriyor. Dikkatimizi nereye yönlendireceğimizi konuştuğumuz diller belirliyor. Hatta kelimelerin telaffuz edilmediği durumlarda bile farklı dilleri bilen insanların gözleri farklı biçimlerde hareket ediyor.

Sosyal Bilimler

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde kasım ayında objektiflerinizi çevrenizdeki kapılara odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #Kapılar etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar Bilim Genç ekibi tarafından değerlendirildi. Seçilen fotoğraflar aynı zamanda Instagram’da, Twitter’da ve Facebook’ta Bilim Genç okurları tarafından oylandı.

Sosyal Bilimler

1960’lı yıllarda sinema endüstrisinde büyük değişimler yaşandı. Adlarını sinema tarihine kazımış, vizyona girdikleri dönemde yoğun ilgi gören filmlerin üretildiği bu dönem “Sinemada Yeni Hollywood” olarak anılır.