Skip to content Skip to navigation

Temmuz Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
01/07/2018 - 00:00

Kızıl Gezegen Mars, 31 Temmuz’da 15 yıl aradan sonra Dünya’ya en yakın konumda olacak. Mars 27 Temmuz’da ise karşı konumda. Bu konumdayken Güneş, Dünya ve Mars aynı hizadadır ve Dünya Güneş ile Mars arasında bulunur. Karşı konumda olduğu zamanlar Mars gözlemi için en uygun zamanlardır. Temmuz ayında hem Dünya’ya en yakın hem de karşı konumda olan Mars diğer zamanlardan daha parlak ve büyük görünecek. Ancak zaman zaman Mars’ın Dünya’ya en yakın olduğu konumda gökyüzünde Ay kadar büyük görüneceği söylense de bu bilgi doğru değildir.

Güneş Sistemi’ndeki diğer gezegenler gibi Mars ve Dünya Güneş etrafında dolanır. Yörünge hareketleri sırasında Dünya ile Mars arasındaki mesafe sürekli değişir. Bu nedenle Dünya’dan bakıldığında Mars’ı farklı büyüklüklerde görürüz. Mars’ın ve Dünya’nın yörüngeleri görece birbirine yakın olduğundan, Dünya’ya en yakın ve en uzak konumlardayken Mars’ın görünür büyüklüğü belirgin şekilde değişir.

Dünya’nın ve Mars’ın yörüngeleri tam olarak daire şeklinde olmadığından, Güneş ile aralarındaki mesafe yörünge hareketleri sırasında değişir. Bu nedenle Mars’ın karşı konumda olduğu zamanlarda Dünya ile aralarındaki mesafe her zaman aynı değildir.

NASA, ESA, Hubble HeritageTeam (STScI/AURA), J. Bell (Cornell University) ve M. Wolff (Space Science Institute)

Yukarıdaki görsel 1995-2005 yılları arasında Mars karşı konumdayken, Hubble Uzay Teleskobu tarafından çekilen fotoğrafların birleştirilmesiyle oluşturuldu. Görselde karşı konumda olduğu farklı zamanlarda Mars’ın görünür büyüklüğü arasındaki değişimi fark etmek mümkün.

 

Tam Ay Tutulması

2018’in önemli gök olaylarından biri 27 Temmuz’da gerçekleşecek tam Ay tutulması. Türkiye’den gözlemlenebilecek tutulma Ay’ın Türkiye saati ile 20.14’te yarı gölgeye girmesiyle başlayacak ve ertesi gün 02.30’da yarı gölgeden çıkmasıyla sona erecek. Tutulma sırasında Ay güneydoğu-güney ufkunun üzerinde olacak. Tam tutulma 22.28’de başlayacak ve 1 saat 43 dakika sürecek.

Ay, yörünge hareketi sırasında 13 Temmuz’da Dünya’ya en yakın, 27 Temmuz’da ise en uzak konumda olacak. Yerberi ve yeröte konumlarındayken Ay ve Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 357.430 km ve 406.210 km olacak.

National Astronomical Observatory of Japan

Ay 27 Temmuz’da dolunay evresinde. Bu 2018’in en küçük dolunayı. Çünkü 27 Temmuz Ay’ın 2018 yılı içinde Dünya’ya en uzak konumda iken dolunay evresinde olacağı tarih.

Merkür, temmuz ayının ilk günlerinde gün batımından sonra batı ufkunun üzerinde kısa süreliğine gözlemlenebilir. Ayın ilerleyen günlerinde giderek daha erken batmaya başlayan Merkür’ü ayın son günlerinde gözlemlemek zorlaşıyor. Merkür 12 Temmuz’da en büyük doğu uzanımı konumunda.

Venüs, temmuz ayında akşam gökyüzünde olacak. 16 Temmuz’da Venüs ve Ay gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Her iki gökcismi batı ufkunun üzerinde Aslan Takımyıldızı’nda gözlemlenebilir.

Mars, temmuz ayının ilk günlerinde gece yarısından yaklaşık bir saat önce güneydoğu ufkunun üzerinden doğacak. Ayın ilerleyen günlerinde Mars daha erken doğmaya başlıyor ve  parlaklığı artıyor. 31 Temmuz’da ise Dünya’ya en yakın konumda olacak. Bu konumdayken iki gezegen arasındaki mesafe yaklaşık 58 milyon kilometre olacak. Gözlem için en uygun konumda olacağı bu dönemde Mars’ı Oğlak Takımyıldızı’nda bulabilirsiniz.

Jüpiter, Güneş’in batışından sonra güney ufkunun üzerinde ortaya çıkıyor ve gece yarısından kısa süre sonra batıyor. Ayın ilerleyen günlerinde daha erken batmaya başlayan Jüpiter 21 Temmuz’da Ay’la yakın görünümde.

Satürn, temmuz ayında gün batımından sonra güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkacak. Gece yarısına yakın saatlerde güney ufkunun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak olan Satürn, gece boyunca gökyüzünde olacak ve gün doğumundan kısa süre önce güneybatı ufkundan batacak.

 

Delta Kova Göktaşı Yağmuru

Delta Kova göktaşı yağmuru 21 Temmuz-23 Ağustos tarihleri arasında etkin olacak. Saçılma noktası (yani göktaşlarının gökyüzünde ortaya çıktığı nokta) Kova Takımyıldızı’nda olduğundan bu şekilde isimlendirilen göktaşı yağmurunun kaynağının 96P/Machholz kuyrukluyıldızı olduğu tahmin ediliyor. Delta Kova göktaşı yağmurunun etkinliğinin en yüksek olduğu tarih ise 29 Temmuz. Ancak bu tarihte Ay’ın dolunay evresine yakın olması göktaşı gözlemini zorlaştırabilir.

 

Temmuz Ayının Önemli Gök Olayları

01 Temmuz Ay ve Mars yakın görünümde

06 Temmuz Dünya Güneş’e en uzak (günöte) konumda (152 milyon km)

09 Temmuz Venüs ve Regulus gün batımında birbirine çok yakın görünümde

16 Temmuz Ay ve Venüs gün batımında yakın görünümde

21 Temmuz Ay ve Jüpiter yakın görünümde

25 Temmuz Ay ve Satürn yakın görünümde

27 Temmuz Ay ve Mars yakın görünümde

 

1 Temmuz saat 23.00, 15 Temmuz saat 22.00 ve 31 Temmuz saat 21.00’de gökyüzünün genel görünümü

 

Kaynaklar:

 

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Güneş benzeri yıldızlar, yakıtlarını tükettiklerinde patlayarak dış kabuklarını atar ve yıldızın etrafı gezegenimsi bulutsu adı verilen toz ve gaz bulutuyla çevrelenir. Geriye ise "beyaz cüce" olarak adlandırılan çekirdekleri kalır.

Gökbilim ve Uzay

1610 yılında Galileo Galilei’nin Johannes Kepler'e gönderdiği mesaj tam olarak bu yazının başlığındaki gibiydi: “smaismrmilmepoetaleumibunenugttau

Gökbilim ve Uzay

İki yüzün üzerinde araştırmacının yer aldığı uluslararası bir araştırma grubu, ilk kez bir karadeliği doğrudan görüntülemeyi başardı. Karadelik, Dünya’ya yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzaklıktaki Messier 87 ya da kısaca M87 olarak adlandırılan bir gökadanın merkezinde yer alıyor.

Gökbilim ve Uzay

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) tarafından gezegenin iç yapısını incelemek amacıyla Mars’a gönderilen InSight (Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport) uzay aracı 26 Kasım 2018’de gezegenin yüzeyine inmişti.

Gökbilim ve Uzay

Uzaya giden astronotlar çok sayıda bakteriyi de beraberlerinde götürürler. Bu bakterilerin büyük çoğunluğu zararsızdır. Ancak zamanla bu durum değişebilir. Uzaydaki koşullar yeryüzündekilerden çok farklıdır. 

Gökbilim ve Uzay

Nisan ayında Mars’ın Boğa Takımyıldızı’ndaki ilgi çekici yolculuğuna tanık olabilirsiniz. Mars ayın ilk günlerinde Ülker Yıldız Kümesi’nin (Yedi Kız Kardeş olarak da bilinir) yakınlarında görülebilir.

Gökbilim ve Uzay

Dünya’nın manyetik alanı, yeryüzünü Güneş’ten gelen zararlı ışınlardan koruyan bir kalkan görevi görür. Eğer bu koruyucu kalkan olmasaydı güneş rüzgârı atmosferi yok eder ve Dünya yaşama elverişsiz bir hale gelirdi.

Gökbilim ve Uzay

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’nin (NASA) Güneş Sistemi’nin dışındaki gezegenleri (ötegezegen olarak adlandırılır) keşfetmek için tasarladığı Geçiş Halindeki Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS) 18 Nisan 2018’de ABD’deki Cape Canaveral Üssü’nden SpaceX Falcon 9 roketiyle uzaya fırlatıldı.

Gökbilim ve Uzay

Göktaşı çarpmaları, gezegenlerin oluşumunda ve zamanla geçirdiği değişimlerde çok önemli rol oynar. Ancak bir göktaşı çarpması sonucu oluşmuş bir krateri, çarpmanın üzerinden yüz milyonlarca yıl geçtikten sonra inceleyerek çarpmanın hangi koşullar altında meydana geldiğini belirlemek çok zordur.

Gökbilim ve Uzay

Mart ayı Kuzey Yarımküre’ye baharı getiriyor. Çünkü 20 Mart’ta gerçekleşecek ilkbahar ılımı (yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih) Kuzey Yarımküre’de bahar mevsiminin başlangıcı olarak kabul edilir.