Skip to content Skip to navigation

Yerimizi Neden Yadırgarız?

M. Bünyamin Yıldırım
13/07/2018 - 17:00

Yeni bir ortamda ilk defa uyuduğumuzda sıklıkla uyku problemi yaşarız. Bu, uyku araştırmalarında ilk gece etkisi olarak bilinir ve bir uyku bozukluğu türüdür.

Bu uyku bozukluğunun neden kaynaklandığını anlamaya çalışan bilim insanları kuşlarda ve memeli hayvanlarda da benzer bir durumun var olduğunu belirledi. Bu durumun bir savunma mekanizması olabileceği düşünülüyor.

Uyku sırasında beyinde ve bedende oluşan değişikliklerin gelişmiş bir cihazla kaydedilerek analiz edildiği polisomnografi yöntemi ve başka beyin görüntüleme teknikleri kullanılarak yapılan araştırmalarda, yeni bir ortamda uyuduğumuzda beynin sol yarım küresinin etkinliğinin sağ yarım küresinin etkinliğinden daha yüksek olduğu anlaşıldı. Uyku derinliği azalmış olan sol yarım kürede çevresel uyarılara karşı sağ yarım küreye göre daha fazla sinirsel aktivite gözlendi. Yani yeni bir ortamda uyuduğumuzda beynin sol yarım küresi adeta bir gece gözlemcisi gibi davranıyor. İlk gece etkisi, tanımadığımız ve potansiyel olarak tehlikeli bir çevrede hayatta kalmak için gerekli bir uyum mekanizması olabilir.

Yeni bir ortamda ilk defa uyuduğumuzda neden sol beynin sağ beyine göre daha etkin olduğu ise tam olarak bilinmiyor. Bu sorunun cevabı olabileceği düşünülen görüşlerden biri sol beyinde beyin bölgeleri arasındaki işlevsel bağlantıların sağ beyne göre daha güçlü olması. Bu durum bir tehlike algılandığında daha hızlı tepki verilmesi için avantaj sağlayabilir.

 

Kaynak:
Tamaki, M. ve ark., “Night watch in one brain hemisphere during sleep associated with the first-night effect in humans”, Current Biology, Cilt 26, Sayı 9, s. 1190–1194, 2016.

 

Yazar Hakkında:
M. Bünyamin Yıldırım
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencisi

İlgili İçerikler

Tıp ve Sağlık

Göz hastalıklarının teşhisinde çok sık kullanılan göz tomografisi yöntemi beyin hastalıklarının tespitinde de kullanılabilir.

Tıp ve Sağlık

Güneş ışığının insanlar üzerinde doğrudan katkıları da vardır. Örneğin güneş ışığı vücudumuzda D vitamini üretimini artırır, uykumuzu düzenler ve ruh hâlimizi iyileştirir. Gelin, bu faydaları daha yakından inceleyelim.

Tıp ve Sağlık

Harvard Üniversitesinden David Mooney önderliğinde çalışmalar yapan bir grup araştırmacı, embriyolardan esinlenerek yetişkinlerdeki cilt yaralarını iyileştirmek için bir malzeme geliştirdi. 

Tıp ve Sağlık

Bağışıklık sistemi henüz olgunlaşmamış bebekleri ve çocukları ciddi hastalıklardan korumak için yapılan aşılar ile erken yaşlarda tanışırız.

Tıp ve Sağlık

Hücrelerde meydana gelen doğal süreçlerden biri aşırı yaşlanma sebebiyle çoğalmanın durmasıdır. İnsanlarda ileri yaşlarda ortaya çıkan eklem romatizması, kemik erimesi ve kalp hastalıkları gibi sağlık sorunlarının nedenlerinden biri de hücrelerin aşırı yaşlanmasıdır.

Tıp ve Sağlık

Gözlerin de tıpkı mide gibi sindirim yaptığını biliyor muydunuz? Evet, yanlış okumadınız. Gözler de mide gibi sindirim yapabiliyor. Ancak tek farkla... Midemiz tükettiğimiz gıdaları sindirirken gözümüz çevreden gelen bakterileri sindiriyor.

Tıp ve Sağlık

Bilimsel çalışmalar gözlerimizde yaşayan, göz sağlığına yararlı bakteriler olduğunu gösteriyor. Göz mikrobiyomu olarak adlandırılan bu bakterilerin davranışlarının tam olarak anlaşılması, çeşitli göz hastalıklarının tedavisinde yararlı olabilir.

Tıp ve Sağlık

“Seyahat” denildiğinde aklımıza ilk olarak yeni yerler görme, yeni insanlar tanıma fırsatı gelir. Peki, seyahat etmenin kimi zaman sağlığımız için tehdit oluşturabileceğini biliyor muydunuz?

Tıp ve Sağlık

Pek çok hastalığın tedavisinde antibiyotikler kullanılıyor. Ancak aşırı kullanım zararlı da olabiliyor. Çünkü antibiyotikler sadece hastalık yapan bakterilere değil yararlı bakterilere de -örneğin sindirime yardımcı olan bakterilere de- zarar verebiliyor.

Tıp ve Sağlık

Uçmak insanların çoğuna büyük keyif verir. Ancak yerden yükselmek insan fizyolojisi üzerinde çeşitli etkilere yol açar. Dış kulak ile orta kulak arasında yer alan kulak zarı, uçuş sırasındaki  basınç değişikliklerinden etkilenen en önemli yapıdır.