Sağlık
Dr. Tuba Sarıgül
08/06/2020 - 17:21

Yeni Tip Koronavirüs Nasıl Yayılıyor?

Virüslerin neden olduğu solunum yolu enfeksiyonları, virüs taşıyan kişinin nefes alıp verirken, konuşurken, öksürürken ve hapşırırken açığa çıkardığı damlacıkların başka bir insana bulaşması ile ortaya çıkıyor.

Virüslerin neden olduğu solunum yolu enfeksiyonları, virüs taşıyan kişinin nefes alıp verirken, konuşurken, öksürürken ve hapşırırken açığa çıkardığı damlacıkların başka bir insana bulaşması ile ortaya çıkıyor.

 

Virüs Nasıl Bulaşıyor?

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/koronavirus_nasil_yayilir_2.jpg

Solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan virüsler insandan insana doğrudan, virüs bulaşmış yüzey yoluyla dolaylı olarak ya da havadan solunarak vücuda girebiliyor.

 

Ağzımızdan ve Burnumuzdan Çıkan Damlacıklar Ne Kadar Büyük?

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/koronavirus_nasil_yayilir_3_0.jpg

Çapı 5-10 mikrometreden büyük olanlar damlacık olarak isimlendirilirken, çapı 5 mikrometreden küçük olanlar aerosol olarak isimlendiriliyor.

İnsanların solunum yollarından 0,1-1000 mikrometre çapında damlacıklar çıkabiliyor.

 

Ağzımızdan ve Burnumuzdan Çıkan Damlacıklara Ne Oluyor?

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/virus_1.jpg

Damlacıkların havada ne kadar uzağa taşınacağı ise büyüklüklerine, kütleçekim etkisine ve buharlaşma derecesine bağlı olarak değişiyor. Büyük damlacıklar buharlaşmaya göre daha hızlı bir şekilde kütleçekim etkisi ile yere düşüyor. Aerosoller ise havada uzun süre asılı kalabiliyor. Dolayısıyla genellikle kütleçekim etkisiyle yere düşmeden önce buharlaşıyorlar.

 

Virüs Havada Ne Kadar Süre Asılı Kalabiliyor?

Öksürme ve hapşırma sırasında ortaya çıkan ~100 mikrometre çapındaki büyük damlacıklar yaklaşık 4,6 saniyede yere düşerken, ~1 mikrometre çapındaki aerosoller 12,4 saat havada asılı kalabiliyor.

 

Virüs Konuşurken Yayılır mı?

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/koronavirus_nasil_yayilir_6.jpg

Araştırmalar yüksek sesle konuşulduğunda bir dakikada 1000 virüs içeren damlacık açığa çıktığını gösteriyor. Süper yayıcılar ise aynı sürede 100 kat fazla yani dakikada 100.000 virüs içeren damlacık yayabiliyor.

 

SARS-CoV-2 Neden Çok Kolay Yayılıyor?

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/koronavirus_nasil_yayilir_4.jpg

Yeni tip koronavirüs, SARS salgınına neden olan SARS-CoV-1 virüsüne göre üç kat daha hızlı çoğalıyor. Ayrıca virüsün bulaştığı kişiler hastalık belirtileri ortaya çıkmadan birkaç gün önce virüsü yaymaya başlayabiliyor. Dolayısıyla henüz hastalık belirtisi ortaya çıkmayan ya da hastalığı belirtisiz atlatan insanların virüsün çok hızlı yayılmasında önemli rolü var. Virüsün ilk ortaya çıktığı Çin’in Wuhan şehrinde virüsün neden olduğu enfeksiyonların %79’unun belirti göstermeyen hastalardan kaynaklandığı tahmin ediliyor.

 

Damlacıklar Ne Kadar Uzağa Gidebiliyor?

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/sosyal_mesafe_nedir.png

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) insanlar arasında yaklaşık 2 metrelik sosyal mesafenin korunmasını tavsiye ediyor. Ancak şiddetli öksürük ve hapşırık sonucu açığa çıkan büyük damlacıklar 6 metre uzağa gidebilirken, küçük aerosoller daha uzağa ulaşabiliyor. Açık havada ise hava akımları ve rüzgâr damlacıkların daha uzağa taşınmasına neden olabiliyor.

 

Maske Damlacıkları Engeller mi?

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/koronavirus_nasil_yayilir_5.jpg

Tıbbi maskeler, hasta kişilerin nefes alıp verirken yaydığı virüslerin sayısının azalmasını sağlıyor. Ayrıca bu maskeler SARS-CoV-2 içeren aerosollerin geçişini engelliyor.

 

Kaynak:

Sağlık

Aşırı şeker tüketilmesinin hiperaktiviteye neden olduğu konusunda bilim insanları arasında görüş birliği bulunmasa da obezite, diyabet yani şeker hastalığı, karaciğerde yağlanma, diş problemleri gibi sorunlara neden olduğu biliniyor.

Kimi zaman bazı yiyecekleri canımız diğerlerine göre daha çok çeker. Bunun sebebiyse vücudumuz için gerekli besin maddelerini günlük olarak belirli oranlarda almak zorunda olmamız.